ચક્રવ્યૂહ

દૃશ્ય 1

યુદ્ધનો તેરમો દિવસ. પરોઢે દ્રોણ કૌરવ સેનાને ચક્રવ્યૂહમાં ગોઠવે છે: વર્તુળની અંદર વર્તુળ, યોદ્ધાઓનું એક ચક્ર.

ચક્રવ્યૂહ. એક વર્તુળાકાર યુદ્ધરચના. તેનાં વર્તુળો ફરતાં રહે છે, તેથી જે અંદર ઘૂસે છે તેને બહાર નીકળવાનો માર્ગ બંધ થયેલો મળે છે.

શાસ્ત્રમાંથી · Mahābhārata, Droṇa Parva (critical edition)

દૃશ્ય 2

દક્ષિણે ઘણે દૂર, સંશપ્તકો અર્જુનને દૂર ખેંચી ગયા છે; તેઓ મૃત્યુ સુધી તેની સામે લડવાના શપથ લીધેલા યોદ્ધાઓ છે. પાંડવોની છાવણીમાં, યુધિષ્ઠિર આ વ્યૂહ જાણતી એકમાત્ર બાકી રહેલી વ્યક્તિ તરફ વળે છે.

શાસ્ત્રમાંથી · Droṇa Parva (critical edition)

દૃશ્ય 3

અર્જુનનો પુત્ર અભિમન્યુ સોળ વર્ષનો છે.

Abhimanyu: મને ખબર છે કે તેમાં અંદર કેવી રીતે પ્રવેશવું. જો સંકટ આવે, તો બહાર કેવી રીતે નીકળવું તે મને ખબર નથી.

Bhīma: માર્ગ ખોલ. અમે તારી બરાબર પાછળ આવીશું.

એક લોકપ્રિય કથન. ઘણાં પુનઃકથનો કહે છે કે અભિમન્યુ માતાના ગર્ભમાં હતો ત્યારે જ અંદર જવાનો માર્ગ શીખ્યો હતો. એ પ્રસંગ સમીક્ષિત આવૃત્તિમાં નથી, તેથી વેદયાત્રા તેને લોકપરંપરા તરીકે દર્શાવે છે.

શાસ્ત્રમાંથી · Droṇa Parva (critical edition)

દૃશ્ય 4

તે બહારનું વર્તુળ તોડીને અંદર ઘૂસે છે. તેની પાછળ, જયદ્રથ એ ફાટ બંધ કરી દે છે અને પાછળ આવવાનો પ્રયત્ન કરતા દરેક પાંડવને રોકી રાખે છે. ચક્રની અંદર અભિમન્યુ એકલો છે.

અભિમન્યુ. અર્જુન અને કૃષ્ણની બહેન સુભદ્રાનો પુત્ર.

બંધ થયેલી ફાટ. જયદ્રથને શિવ પાસેથી એવું વરદાન મળ્યું હતું કે તે એક દિવસ માટે અર્જુન સિવાયના બધા પાંડવોને રોકી શકે.

શાસ્ત્રમાંથી · Droṇa Parva (critical edition)

દૃશ્ય 5

તેની સામે વર્તુળ પછી વર્તુળ પાછું હટે છે. મહાન યોદ્ધાઓ તેના પર હુમલો કરે છે, પણ કોઈ તેને રોકી શકતું નથી.

શાસ્ત્રમાંથી · Droṇa Parva (critical edition)

દૃશ્ય 6

પછી ઘણા યોદ્ધાઓ એકસાથે તેના પર હુમલો કરે છે. તેનું ધનુષ્ય કાપી નખાય છે, તેના ઘોડા અને સારથિ માર્યા જાય છે. તે તલવારથી લડતો રહે છે, અને તે તૂટી જાય ત્યારે રથનું પૈડું ઉપાડે છે.

શાસ્ત્રમાંથી · Droṇa Parva (critical edition)

દૃશ્ય 7

અંતે તે પડે છે, અને તેરમા દિવસનો સૂર્ય આથમે છે. અર્જુન પાછો આવે છે ત્યારે પ્રતિજ્ઞા લે છે કે જયદ્રથ આવતો સૂર્યાસ્ત જોવા જીવતો નહીં રહે.

શાસ્ત્રમાંથી · Droṇa Parva (critical edition)