মহাভারত · অধ্যায় 13.99
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.99.1
श्रुतं मे भवतो वाक्यमन्नदानस्य यो विधिः ।
नक्षत्रयोगस्येदानीं दानकल्पं ब्रवीहि मे ॥ १३.९९.१ ॥
আপনার কাছে অন্নদানের যে বিধি শুনেছি, এখন নক্ষত্রযোগ অনুযায়ী দানকল্প আমাকে বলুন।
13.99.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरानम् ।
देवक्याश्चैव संवादं समर्षेर्नारदस्य च ॥ १३.९९.२ ॥
এ বিষয়েও লোকে এই প্রাচীন ইতিহাস বলে থাকে — দেবকী ও মহর্ষি নারদের সংলাপ।
13.99.3
द्वारकामनुसम्प्राप्तं नारदं देवदर्शनम् ।
पप्रच्छेदं वचः प्रश्नं देवकी धर्मदर्शिनी ॥ १३.९९.३ ॥
দ্বারকায় উপস্থিত দেবদর্শন নারদকে ধর্মদর্শিনী দেবকী এই কথা ও প্রশ্ন জিজ্ঞাসা করলেন।
13.99.4
तस्याः सम्पृच्छमानाया देवर्षिर्नारदस्ततः ।
आचष्ट विधइवत्सर्वं तच्छृणुष्व विशाम्पते ॥ १३.९९.४ ॥
তিনি জিজ্ঞাসা করলে দেবর্ষি নারদ তখন বিধি অনুসারে সমস্ত বর্ণনা করলেন। হে প্রজাপতি, তা শুনুন।
13.99.5
कृत्तिकासु महाभागे पायसेन ससर्पिषा ।
सन्तर्प्य ब्राह्मणान्साधूँल्लोकानाप्नोत्यनुत्तमान् ॥ १३.९९.५ ॥
হে মহাভাগে, কৃত্তিকা নক্ষত্রে ঘৃতসহ পায়সে সাধু ব্রাহ্মণদের তৃপ্ত করলে মানুষ সর্বোত্তম লোক লাভ করে।
13.99.6
रोहिण्यां प्रसृतैर्मार्गैर्मांसैरन्नेन सर्पिषा ।
पयोऽन्नपानं दातव्यमनृणार्थं द्विजातये ॥ १३.९९.६ ॥
রোহিণী নক্ষত্রে নানা প্রকার খাদ্য, মাংস, অন্ন, ঘৃতসহ দুধ ও অন্নপানীয় ঋণমুক্তির জন্য দ্বিজকে দিতে হবে।
13.99.7
दोग्ध्रीं दत्त्वा सवत्सां तु नक्षत्रे सोमदैवते ।
गच्छन्ति मानुपाल्लोकात्स्वर्गलोकमनुत्तमम् ॥ १३.९९.७ ॥
সোম দেবতাযুক্ত নক্ষত্রে বাছুরসহ দুধেল গাভী দান করে মানুষ মানবলোক থেকে সর্বোত্তম স্বর্গলোকে গমন করে।
13.99.8
आर्द्रायां कृसरं दत्त्वा तिलभिश्रमुपोषितः ।
नरस्तरति दुर्गाणि क्षुरधारांश्च पर्वतान् ॥ १३.९९.८ ॥
আর্দ্রা নক্ষত্রে তিলমিশ্রিত কৃসর দান করে উপবাস পালন করলে মানুষ দুর্গম বিপদ ও ক্ষুরধারের মতো পর্বত পার হয়।
13.99.9
पूपान्पुनर्वसौ दत्त्वा तथैवान्नानि शोभने ।
यशस्वी रूपसम्पन्नो बह्वन्नो जायते कुले ॥ १३.९९.९ ॥
পুনর্বসু নক্ষত্রে পিঠা ও অন্যান্য অন্ন দান করলে মানুষ যশস্বী, রূপবান ও অন্নসমৃদ্ধ কুলে জন্মায়।
13.99.10
पुण्येण कनकं दत्त्वा कृतं वाऽकृतमेव च ।
अनालोकेषु लोकेषु सोमवत्स विराजते ॥ १३.९९.१० ॥
পুণ্যবশে সোনা দান করলে, তা গঠিত হোক বা না হোক, অন্ধকারহীন লোকসমূহে সে চন্দ্রের মতো দীপ্তি পায়।
13.99.11
आश्लेषायां तु यो रूप्यमृषभं वा प्रयच्छति ।
स सर्पभयनिर्मुक्तः सम्भवानधितिष्ठति ॥ १३.९९.११ ॥
আশ্লেষা নক্ষত্রে যে রৌপ্য বা বৃষ দান করে, সে সর্পভয় থেকে মুক্ত হয়ে উত্তম লোকে অধিষ্ঠিত হয়।
13.99.12
मघासु तिलपूर्णानि वर्धमानानि मानवः ।
प्रदाय पुत्रपशुमानिह प्रेत्य च मोदते ॥ १३.९९.१२ ॥
মঘা নক্ষত্রসমূহে তিলপূর্ণ ও ক্রমবর্ধমান পাত্র দান করে মানুষ ইহলোকে পুত্র ও পশুসম্পদে ধনী হয় এবং মৃত্যুর পরেও আনন্দ লাভ করে।
13.99.13
फल्गुनीपूर्वसमये ब्राह्मणानामुपोषितः ।
भक्ष्यान्फाणितसंयुक्तान्दत्त्वा सौभाग्यमृच्छति ॥ १३.९९.१३ ॥
ফাল্গুনী নক্ষত্রের পূর্ববর্তী সময়ে ব্রাহ্মণদের জন্য উপবাস করে, গুড়মিশ্রিত ভক্ষ্য দান করলে মানুষ সৌভাগ্য লাভ করে।
13.99.14
घृतक्षीरसमायुक्तं विधिवत्षष्टिकौदनम् ।
उत्तराविषये दत्त्वा स्वर्गलोके महीयते ॥ १३.९९.१४ ॥
ঘি ও দুধ মিশিয়ে বিধিমতো রান্না করা ষষ্টিক অন্ন উত্তর দেশে দান করলে মানুষ স্বর্গলোকে সম্মানিত হয়।
13.99.15
यद्यत्प्रदीयते दानमुत्तराविषये नरैः ।
महाफलमनन्तं तद्भवतीति विनिश्चयः ॥ १३.९९.१५ ॥
উত্তর দেশে মানুষ যে যে দান করে, তা মহাফল ও অনন্ত ফল দেয়—এটাই নিশ্চিত।
13.99.16
हस्ते हस्तिरथं दत्त्वा चतुर्युक्तमुपोषितः ।
प्राप्नोति परमाँल्लोकान्पुण्यकामसमन्वितान् ॥ १३.९९.१६ ॥
উপবাস করে চার ঘোড়ায় যোজিত হাতি-রথ হাতে দান করলে মানুষ পুণ্যকামনাযুক্ত পরম লোক লাভ করে।
13.99.17
चित्रायां वृषभं दत्त्वा पुण्यगन्धांश्च भारत ।
चरन्त्यप्सरसां लोके रमन्ते नन्दने तथा ॥ १३.९९.१७ ॥
হে ভারত, চিত্রা নক্ষত্রে বৃষ ও পুণ্যগন্ধ দান করলে মানুষ অপ্সরাদের লোকে বিচরণ করে এবং নন্দনে আনন্দ লাভ করে।
13.99.18
स्वात्यामथ धनं दत्त्वा यदिष्टतममात्मनः ।
प्राप्नोति लोकान्स शुभानिह चैव महद्यशः ॥ १३.९९.१८ ॥
স্বাতী নক্ষত্রে নিজের সবচেয়ে প্রিয় ধন দান করলে মানুষ শুভ লোক লাভ করে এবং এখানেও মহৎ যশ পায়।
13.99.19
विशाखायामनड्वाहं धेनुं दत्त्वा च दुग्धदाम् ।
सप्रासङ्गं च शकटं सधान्यं वस्त्रसंयुतम्। ॥ १३.९९.१९ ॥
বিশাখা নক্ষত্রে বলদ, দুধেল গাভী, দুধের পাত্র, জোয়াল-শলাকাসহ শকট, ধান্য ও বস্ত্র দান করে…
13.99.20
पितॄन्देवांश्च प्रीणाति प्रेत्य चानन्त्यमश्नुते ।
न च दुर्गाण्यवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ १३.९९.२० ॥
সে পিতৃগণ ও দেবতাদের প্রীত করে; মৃত্যুর পরে অনন্ত ফল লাভ করে; দুর্গতিতে পড়ে না এবং স্বর্গলোকে গমন করে।
13.99.21
दत्त्वा यथोक्तं विप्रेभ्यो वृत्तिमिष्टां स विन्दति ।
नरकादींश्च संक्लेशान्नाप्नोतीति विनिश्चयः ॥ १३.९९.२१ ॥
ব্রাহ্মণদের যথাবিধি দান করে সে অভীষ্ট জীবিকা লাভ করে; নরকাদি ও দুঃখ-ক্লেশ লাভ করে না — ইহাই নিশ্চয়।
13.99.22
अनुराधासु प्रावरं वरान्नं समुपोषितः ।
दत्त्वा युगशतं चापि नरः स्वर्गे महीयते ॥ १३.९९.२२ ॥
অনুরাধা নক্ষত্রে উত্তরীয় ও উত্তম অন্ন দান করে, সুষ্ঠুভাবে উপবাসী মানুষ শত যুগ স্বর্গে সম্মানিত হয়।
13.99.23
कालशाकं तु विप्रेभ्यो दत्त्वा मर्त्यः समूलकम् ।
ज्येष्ठायामृद्धिमिष्टां वै गतिमिष्टां स गच्छति ॥ १३.९९.२३ ॥
জ্যেষ্ঠা নক্ষত্রে মূলাসহ কালশাক ব্রাহ্মণদের দান করে মানুষ অভীষ্ট সমৃদ্ধি ও অভীষ্ট গতি লাভ করে।
13.99.24
मूले मूलफलं दत्त्वा ब्राह्मणेभ्यः समाहितः ।
पितॄन्प्रीणयते चापि गतिमिष्टां च गच्छति। ॥ १३.९९.२४ ॥
মূলা নক্ষত্রে মূল ও ফল একাগ্রচিত্তে ব্রাহ্মণদের দান করে সে পিতৃগণকে প্রীত করে এবং অভীষ্ট গতি লাভ করে।
13.99.25
अथ पूर्वास्वषाढासु दधिपात्राण्युपोषितः ।
कुलवृत्तोपसम्पन्ने ब्राह्मणे वेदपारगे ॥ १३.९९.२५ ॥
এখন পূর্বাষাঢ়া নক্ষত্রে উপবাস করে, সৎকুলাচারসম্পন্ন, বেদপারঙ্গম ব্রাহ্মণকে দধির পাত্র দান করবে।
13.99.26
प्रदाय जायते प्रेत्य कुले सुबहुगोधने ।
उदमन्थं ससर्पिष्कं प्रभूतमधुफाणितम् ॥ १३.९९.२६ ॥
দান করে মৃত্যুর পর বহু গোধনসম্পন্ন কুলে জন্ম নেয়; ঘি, প্রচুর মধু ও গুড়ের রসসহ উদমন্থ দান করবে।
13.99.27
दत्त्वोत्तरास्वषाढासु सर्वकामानवाप्नुयात् ।
दुग्धं त्वभिजिते योगे दत्त्वा मधुघृतप्लुतम्।
धर्मनित्यो मनीषिभ्यः स्वर्गलोके महीयते ॥ १३.९९.२७ ॥
উত্তরাষাঢ়া নক্ষত্রে দান করলে সর্বকাম লাভ করে; অভিজিৎ যোগে মধু ও ঘিয়ে ভেজানো দুধ জ্ঞানীদের দান করে ধর্মনিষ্ঠ ব্যক্তি স্বর্গলোকে সম্মানিত হন।
13.99.28
श्रवणे कम्बलं दत्त्वा वस्त्रान्तरितमेव वा ।
श्वेतेन याति यानेन स्वर्गलोकानसंवृतान् ॥ १३.९९.२८ ॥
শ্রবণা নক্ষত্রে কম্বল বা বস্ত্রে আবৃত কিছু দান করে শ্বেত যানে বাধাহীন স্বর্গলোকে যায়।
13.99.29
गोप्रयुक्तं धनिष्ठासु यानं दत्त्वा समाहितः ।
वस्त्रराशिधनं सद्यः प्रेत्य राज्यं प्रपद्यते ॥ १३.९९.२९ ॥
ধনিষ্ঠা নক্ষত্রে গরুতে যোজিত যান একাগ্রচিত্তে দান করলে মৃত্যুর পর সঙ্গে সঙ্গে বস্ত্ররাশি-ধনসহ রাজ্য লাভ করে।
13.99.30
गन्धाञ्शतभिषग्योगे दत्त्वा सागरुचन्दनान् ।
प्राप्नोत्यप्सरसां सङ्घान्प्रेत्य गन्धांश्च शाश्वतान् ॥ १३.९९.३० ॥
শতভিষা যোগে অগরু ও চন্দনের মতো সুগন্ধি দান করে মৃত্যুর পর অপ্সরাদের দল ও শাশ্বত সুগন্ধ লাভ করে।
13.99.31
पूर्वप्रोष्ठपदायोगे राजमाषान्प्रदाय तु ।
सर्वभक्षफलोपेतः स वै प्रेत्य सुखी भवेत् ॥ १३.९९.३१ ॥
পূর্বপ্রোষ্ঠপদা নক্ষত্রের যোগে রাজমাষ দান করলে সে মৃত্যুর পরে সর্বপ্রকার খাদ্য ও ফলসমৃদ্ধ হয়ে সুখী হয়।
13.99.32
औरभ्रमुत्तरायोगे यस्तु मांसं प्रयच्छति ।
स पितॄन्प्रीणयति वै प्रेत्य चानन्त्यमश्नुते ॥ १३.९९.३२ ॥
উত্তরা নক্ষত্রের যোগে যে ব্যক্তি মাংস (ঔরভ্র মাংস) দান করে, সে পিতৃপুরুষদের তুষ্ট করে এবং মৃত্যুর পরে অনন্ত ফল লাভ করে।
13.99.33
कांस्योपदोहनां धेनु रेवत्यां यः प्रयच्छति ।
सा प्रेत्य कामानादाय दातारमुपतिष्ठति ॥ १३.९९.३३ ॥
রেবতী নক্ষত্রে যে কাঁসার দোহন-পাত্রসহ গাভী দান করে, মৃত্যুর পরে সেই গাভী কাম্য বস্তু নিয়ে দাতার সেবা করে।
13.99.34
रथमश्वसमायुक्तं दत्त्वाऽश्विन्यां नरोत्तमः ।
हस्त्यश्वरथसम्पन्ने वर्चस्वी जायते कुले ॥ १३.९९.३४ ॥
অশ্বিনী নক্ষত্রে অশ্বযুক্ত রথ দান করে সেই শ্রেষ্ঠ মানুষ হস্তী, অশ্ব ও রথে সমৃদ্ধ কুলে তেজস্বী হয়ে জন্মায়।
13.99.35
भरणीषु द्विजातिभ्यस्तिलधेनुं प्रदाय वै ।
गाः सुप्रभूताः प्राप्नोति नरः प्रेत्य यशस्तथा ॥ १३.९९.३५ ॥
ভরণী নক্ষত্রে ব্রাহ্মণদের তিলধেনু (তিলের গাভী) দান করলে মানুষ মৃত্যুর পরে প্রচুর গাভী ও যশ লাভ করে।
13.99.36
इत्येष लक्षणोद्देशः प्रोक्तो नक्षत्रयोगतः ।
देवक्या नारदेनेह सा स्नुषाभ्योऽब्रवीदिदम् ॥ १३.९९.३६ ॥
এভাবে নক্ষত্র-যোগ অনুসারে এই লক্ষণ-বর্ণনা বলা হলো। নারদের কাছ থেকে শুনে দেবকী এটি তাঁর পুত্রবধূদের বললেন।