મહાભારત · અધ્યાય 5.164

5.164.1

उलूकस्य वृत्तः श्रुत्वा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
सेनां नियापयामास धृष्टद्युम्नपुरोगमाम् ॥ ५.१६४.१ ॥

ઉલૂકનો વૃત્તાંત સાંભળીને કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરે ધૃષ્ટદ્યુમ્નને આગળ રાખીને સેનાને ગોઠવી.

पदातिनीं नागवतीं रथिनीमश्वबृन्दिनीम् ।
चतुर्विधबलां भीमामकम्पां पृथिवीमिव ॥ ५.१६४.२ ॥

પદાતિ, હાથી, રથ અને અશ્વદળ એ ચતુરંગી સેના ભયંકર અને અચળ, પૃથ્વી જેવી હતી.

भीमसेनादिभिर्गुप्तां सार्जुनैश्च महारथैः ।
धृष्टद्युम्नवशां दुर्गां सागरस्तिमितोपमाम् ॥ ५.१६४.३ ॥

ભીમસેન વગેરે અને અર્જુન સહિતના મહારથીઓ દ્વારા રક્ષિત, ધૃષ્ટદ્યુમ્નના વશમાં, દુર્ગમ, શાંત સાગર જેવી સેના.

तस्यास्त्वग्रे महेष्वासः पाञ्चाल्यो युद्धदुर्मदः ।
द्रोणप्रेप्सुरनीकानि धृष्टद्युम्नो व्यकर्षत ॥ ५.१६४.४ ॥

એ સેનાના અગ્રભાગમાં યુદ્ધમાં ઉન્મત્ત મહાધનુર્ધર પાંચાલ્ય ધૃષ્ટદ્યુમ્ને દ્રોણ સુધી પહોંચવાની ઇચ્છાથી સેનાઓને આગળ વધારી.

यथाबलं यथोत्साहं रथिनः समुपादिशत् ।
अर्जुनं सूतपुत्राय भीमं दुर्योधनाय च ॥ ५.१६४.५ ॥

બળ અને ઉત્સાહ અનુસાર રથીઓને નિયુક્ત કર્યા—અર્જુનને સૂતપુત્ર સામે અને ભીમને દુર્યોધન સામે.

धृष्टकेतुं च शल्याय गौतमायोत्तमौजसम् ।
अश्वात्थाम्ने च नकुलं शैब्यं च कृतवर्मणे ॥ ५.१६४.६ ॥

ધૃષ્ટકેતુને શલ્ય સામે, ઉત્તમૌજસને ગૌતમ (કૃપ) સામે, નકુલને અશ્વત્થામા સામે અને શૈબ્યને કૃતવર્મા સામે.

सैन्धवाय च वार्ष्णेयं युयुधानं समादिशत् ।
शिखण्डिनं च भीष्माय प्रमुखे समकल्पयत् ॥ ५.१६४.७ ॥

સૈંધવ સામે વાર્ષ્ણેય યુયુધાનને અને ભીષ્મની સામે શિખંડીને તેણે નિયુક્ત કર્યા.

सहदेवं शकुनये चेकितानं शलाय वै ।
द्रौपदेयांस्तथा पञ्च त्रिगर्तेभ्यः समादिशत् ॥ ५.१६४.८ ॥

શકુનિ સામે સહદેવને, શલ્ય સામે ચેકિતાનને નિયુક્ત કર્યા; દ્રૌપદીના પાંચ પુત્રોને ત્રિગર્તો સામે મોકલ્યા.

वृषसेनाय सौभद्रं शेषाणां च महीक्षिताम् ।
स समर्थं हि तं मेने पार्थादभ्यधिकं रणे ॥ ५.१६४.९ ॥

વૃષસેન સામે સૌભદ્રને, અને બાકીના રાજાઓ માટે પણ યોગ્યોને નિયુક્ત કર્યા. રણમાં તે પાર્થ કરતાંય વધુ સમર્થ છે એમ તેણે માન્યું.

एवं विभज्य योधांस्तान्पृथक्व सह चैव ह ।
ज्वालावर्णो महेष्वासो द्रोणमंशमकल्पयत् ॥ ५.१६४.१० ॥

આ રીતે તે યોદ્ધાઓને અલગ અને સાથે વહેંચીને, અગ્નિજ્વાલા જેવા વર્ણના મહાધનુર્ધર (ધૃષ્ટદ્યુમ્ન) એ દ્રોણ માટે એક ભાગ નક્કી કર્યો.

धृष्टद्युम्नो महेष्वासः सेनापतिपतिस्ततः ।
विधिवद्व्यूह्य मेधावी युद्धाय धृतमानसः ॥ ५.१६४.११ ॥

મહાધનુર્ધર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, સેનાપતિઓના સ્વામી, પછી વિધિપૂર્વક વ્યૂહ રચીને, બુદ્ધિમાન અને દૃઢ મનના થઈ યુદ્ધ માટે તૈયાર થયા.

यथोद्दिष्टानि सैन्यानि पाण्डवानामयोजयत् ।
जयाय पाण्डुपुत्राणां यत्तस्तस्थौ रणाजिरे ॥ ५.१६४.१२ ॥

આદેશ પ્રમાણે પાંડવોનાં સૈન્યોને તેણે ગોઠવ્યાં; પાંડુપુત્રોના વિજય માટે તત્પર થઈ તે રણાંગણમાં ઊભો રહ્યો.