ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.164

5.164.1

उलूकस्य वृत्तः श्रुत्वा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
सेनां नियापयामास धृष्टद्युम्नपुरोगमाम् ॥ ५.१६४.१ ॥

ਉਲੂਕ ਦਾ ਵਿਰਤਾਂਤ ਸੁਣ ਕੇ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁੰਮਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਸਜਾਇਆ।

पदातिनीं नागवतीं रथिनीमश्वबृन्दिनीम् ।
चतुर्विधबलां भीमामकम्पां पृथिवीमिव ॥ ५.१६४.२ ॥

ਪੈਦਲ, ਹਾਥੀ, ਰਥ ਅਤੇ ਘੋੜਸਵਾਰ ਵਾਲੀ ਚਤੁਰੰਗੀ ਸੈਨਾ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਅਚੱਲ, ਧਰਤੀ ਵਰਗੀ ਸੀ।

भीमसेनादिभिर्गुप्तां सार्जुनैश्च महारथैः ।
धृष्टद्युम्नवशां दुर्गां सागरस्तिमितोपमाम् ॥ ५.१६४.३ ॥

ਭੀਮਸੇਨ ਆਦਿ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਸਹਿਤ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁੰਮਨ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਦੁਰਗਮ, ਸ਼ਾਂਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੀ ਸੈਨਾ।

तस्यास्त्वग्रे महेष्वासः पाञ्चाल्यो युद्धदुर्मदः ।
द्रोणप्रेप्सुरनीकानि धृष्टद्युम्नो व्यकर्षत ॥ ५.१६४.४ ॥

ਉਸ ਸੈਨਾ ਦੇ ਅੱਗੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਦਮੱਤ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ ਪਾਂਚਾਲ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁੰਮਨ ਨੇ ਦ੍ਰੋਣ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ।

यथाबलं यथोत्साहं रथिनः समुपादिशत् ।
अर्जुनं सूतपुत्राय भीमं दुर्योधनाय च ॥ ५.१६४.५ ॥

ਬਲ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ—ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਸਾਹਮਣੇ ਅਤੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਸਾਹਮਣੇ।

धृष्टकेतुं च शल्याय गौतमायोत्तमौजसम् ।
अश्वात्थाम्ने च नकुलं शैब्यं च कृतवर्मणे ॥ ५.१६४.६ ॥

ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕੇਤੂ ਨੂੰ ਸ਼ਲ੍ਯ ਸਾਹਮਣੇ, ਉੱਤਮੌਜਸ ਨੂੰ ਗੌਤਮ (ਕ੍ਰਿਪ) ਸਾਹਮਣੇ, ਨਕੁਲ ਨੂੰ ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ ਸਾਹਮਣੇ ਅਤੇ ਸ਼ੈਬ੍ਯ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਸਾਹਮਣੇ।

सैन्धवाय च वार्ष्णेयं युयुधानं समादिशत् ।
शिखण्डिनं च भीष्माय प्रमुखे समकल्पयत् ॥ ५.१६४.७ ॥

ਸੈਂਧਵ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਾਰਸ਼ਨੇਯ ਯੁਯੁਧਾਨ ਨੂੰ ਅਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ।

सहदेवं शकुनये चेकितानं शलाय वै ।
द्रौपदेयांस्तथा पञ्च त्रिगर्तेभ्यः समादिशत् ॥ ५.१६४.८ ॥

ਸ਼ਕੁਨੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਹਦੇਵ ਨੂੰ, ਸ਼ਲ੍ਯ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਚੇਕਿਤਾਨ ਨੂੰ ਲਾਇਆ; ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੰਜਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਗਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਭੇਜਿਆ।

वृषसेनाय सौभद्रं शेषाणां च महीक्षिताम् ।
स समर्थं हि तं मेने पार्थादभ्यधिकं रणे ॥ ५.१६४.९ ॥

ਵ੍ਰਿਸ਼ਸੇਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੌਭਦ੍ਰ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰਣ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਸਮਰੱਥ ਸਮਝਿਆ।

एवं विभज्य योधांस्तान्पृथक्व सह चैव ह ।
ज्वालावर्णो महेष्वासो द्रोणमंशमकल्पयत् ॥ ५.१६४.१० ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਵੰਡ ਕੇ, ਅੱਗ ਦੀ ਲਾਟ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ (ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ) ਨੇ ਦ੍ਰੋਣ ਲਈ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਨਿਯਤ ਕੀਤਾ।

धृष्टद्युम्नो महेष्वासः सेनापतिपतिस्ततः ।
विधिवद्व्यूह्य मेधावी युद्धाय धृतमानसः ॥ ५.१६४.११ ॥

ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ, ਸੈਨਾਪਤੀਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਫਿਰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਊਹ ਰਚ ਕੇ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ।

यथोद्दिष्टानि सैन्यानि पाण्डवानामयोजयत् ।
जयाय पाण्डुपुत्राणां यत्तस्तस्थौ रणाजिरे ॥ ५.१६४.१२ ॥

ਜਿਵੇਂ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ; ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਲਈ ਤਤਪਰ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ।