มหาภารตะ · อัธยายะ 5.164

5.164.1

उलूकस्य वृत्तः श्रुत्वा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
सेनां नियापयामास धृष्टद्युम्नपुरोगमाम् ॥ ५.१६४.१ ॥

เมื่อได้ฟังคำรายงานของอุลูกะ ยุธิษฐิระ บุตรแห่งกุนตี ก็สั่งให้จัดทัพ โดยให้ธฤษฏทยุมนะนำหน้า

पदातिनीं नागवतीं रथिनीमश्वबृन्दिनीम् ।
चतुर्विधबलां भीमामकम्पां पृथिवीमिव ॥ ५.१६४.२ ॥

กองทัพนั้นประกอบด้วยพลเดินเท้า ช้าง รถรบ และพลม้า มีกำลังสี่เหล่าอันน่าเกรงขาม ไม่หวั่นไหว ดุจแผ่นดิน

भीमसेनादिभिर्गुप्तां सार्जुनैश्च महारथैः ।
धृष्टद्युम्नवशां दुर्गां सागरस्तिमितोपमाम् ॥ ५.१६४.३ ॥

มีภีมเสนะและผู้อื่น พร้อมด้วยมหารถีผู้อยู่กับอรชุนคุ้มกัน อยู่ภายใต้การบัญชาของธฤษฏทยุมนะ ยากที่ใครจะตีได้ ดุจมหาสมุทรที่นิ่งสงบ

तस्यास्त्वग्रे महेष्वासः पाञ्चाल्यो युद्धदुर्मदः ।
द्रोणप्रेप्सुरनीकानि धृष्टद्युम्नो व्यकर्षत ॥ ५.१६४.४ ॥

ที่หน้ากองทัพนั้น ธฤษฏทยุมนะ นักธนูผู้ยิ่งใหญ่แห่งปัญจาละ ผู้ลำพองในการรบ และปรารถนาจะเข้าถึงโทรณะ ได้นำแนวรบเคลื่อนไปข้างหน้า

यथाबलं यथोत्साहं रथिनः समुपादिशत् ।
अर्जुनं सूतपुत्राय भीमं दुर्योधनाय च ॥ ५.१६४.५ ॥

ท่านจัดแบ่งรถรบตามกำลังและความกระตือรือร้น ให้อรชุนต่อสู้กับบุตรของสารถี และให้ภีมะต่อสู้กับทุรโยธน์

धृष्टकेतुं च शल्याय गौतमायोत्तमौजसम् ।
अश्वात्थाम्ने च नकुलं शैब्यं च कृतवर्मणे ॥ ५.१६४.६ ॥

ให้ธฤษฏเกตุต่อสู้กับศัลยะ อุตตมเอาชสต่อสู้กับเคาตมะ (กฤปะ) นกุลต่อสู้กับอัศวัตถามัน และไศพยต่อสู้กับกฤตวรมัน

सैन्धवाय च वार्ष्णेयं युयुधानं समादिशत् ।
शिखण्डिनं च भीष्माय प्रमुखे समकल्पयत् ॥ ५.१६४.७ ॥

ท่านสั่งให้ยุยุธานผู้สืบเชื้อวฤษณีต่อสู้กับกษัตริย์แห่งสินธุ และจัดให้ศิขัณฑินอยู่แนวหน้าเพื่อต่อสู้กับภีษมะ

सहदेवं शकुनये चेकितानं शलाय वै ।
द्रौपदेयांस्तथा पञ्च त्रिगर्तेभ्यः समादिशत् ॥ ५.१६४.८ ॥

ท่านให้สหเทวะต่อสู้กับศกุนิ ให้เจกิตานต่อสู้กับศัลยะ และส่งบุตรทั้งห้าของเทราปทีไปต่อสู้กับตรีคารตะ

वृषसेनाय सौभद्रं शेषाणां च महीक्षिताम् ।
स समर्थं हि तं मेने पार्थादभ्यधिकं रणे ॥ ५.१६४.९ ॥

ท่านให้เสาภัทร (อภิมันยุ) ต่อสู้กับวฤษเสนะ และจัดแม่ทัพที่เหมาะสมให้แก่กษัตริย์ที่เหลือ ท่านเห็นว่าเสาภัทรมีความสามารถในการรบยิ่งกว่าปารถะเสียอีก

एवं विभज्य योधांस्तान्पृथक्व सह चैव ह ।
ज्वालावर्णो महेष्वासो द्रोणमंशमकल्पयत् ॥ ५.१६४.१० ॥

เมื่อได้จัดแบ่งนักรบเหล่านั้นทั้งแยกกันและรวมกันเช่นนี้แล้ว นักธนูผู้ยิ่งใหญ่ผู้มีผิวดุจเปลวไฟ (ธฤษฏทยุมนะ) ได้มอบส่วนหนึ่งของกองทัพให้แก่โทรณะ

धृष्टद्युम्नो महेष्वासः सेनापतिपतिस्ततः ।
विधिवद्व्यूह्य मेधावी युद्धाय धृतमानसः ॥ ५.१६४.११ ॥

ธฤษฏทยุมนะ นักธนูผู้ยิ่งใหญ่และเป็นใหญ่เหนือบรรดาแม่ทัพ จากนั้นได้จัดกระบวนรบตามแบบแผนอย่างถูกต้อง ด้วยจิตใจอันชาญฉลาดและมั่นคง ยืนพร้อมเพื่อการรบ

यथोद्दिष्टानि सैन्यानि पाण्डवानामयोजयत् ।
जयाय पाण्डुपुत्राणां यत्तस्तस्थौ रणाजिरे ॥ ५.१६४.१२ ॥

ท่านได้จัดกองทัพของปาณฑพตามที่ได้สั่งไว้ และด้วยความมุ่งมั่นเพื่อชัยชนะของบุตรแห่งปาณฑุ ท่านยืนหยัดอยู่บนสนามรบ