మహాభారతం · అధ్యాయం 5.164

5.164.1

उलूकस्य वृत्तः श्रुत्वा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
सेनां नियापयामास धृष्टद्युम्नपुरोगमाम् ॥ ५.१६४.१ ॥

ఉలూకుడి వృత్తాంతాన్ని విని కుంతీపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుడు ధృష్టద్యుమ్నుడిని ముందుంచి సేనను నిలిపాడు.

पदातिनीं नागवतीं रथिनीमश्वबृन्दिनीम् ।
चतुर्विधबलां भीमामकम्पां पृथिवीमिव ॥ ५.१६४.२ ॥

కాల్బలం, ఏనుగులు, రథాలు, గుర్రాలతో కూడిన చతురంగ సేన అది; భయంకరమై, కదలనిదై, భూమిలా ఉండెను.

भीमसेनादिभिर्गुप्तां सार्जुनैश्च महारथैः ।
धृष्टद्युम्नवशां दुर्गां सागरस्तिमितोपमाम् ॥ ५.१६४.३ ॥

భీమసేనుడు మొదలైనవారు, అర్జునునితో కూడిన మహారథులు రక్షించిన, ధృష్టద్యుమ్నుని అధీనంలోని, దుర్గమమైన, నిశ్చల సముద్రంలా ఉన్న సేన అది.

तस्यास्त्वग्रे महेष्वासः पाञ्चाल्यो युद्धदुर्मदः ।
द्रोणप्रेप्सुरनीकानि धृष्टद्युम्नो व्यकर्षत ॥ ५.१६४.४ ॥

ఆ సేనకు ముందు, యుద్ధంలో మదించిన మహాధనుర్ధారి పాంచాల్యుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు ద్రోణుని చేరాలన్న కోరికతో సేనలను ముందుకు నడిపించాడు.

यथाबलं यथोत्साहं रथिनः समुपादिशत् ।
अर्जुनं सूतपुत्राय भीमं दुर्योधनाय च ॥ ५.१६४.५ ॥

బలానికి, ఉత్సాహానికి తగినట్లు రథికులను నియమించాడు—అర్జునుని సూతపుత్రునికి, భీముని దుర్యోధనునికి.

धृष्टकेतुं च शल्याय गौतमायोत्तमौजसम् ।
अश्वात्थाम्ने च नकुलं शैब्यं च कृतवर्मणे ॥ ५.१६४.६ ॥

ధృష్టకేతువు శల్యునికి, ఉత్తమౌజుడు గౌతముడు (కృపుడు)కు, నకులుడు అశ్వత్థామకు, శైబ్యుడు కృతవర్మకు.

सैन्धवाय च वार्ष्णेयं युयुधानं समादिशत् ।
शिखण्डिनं च भीष्माय प्रमुखे समकल्पयत् ॥ ५.१६४.७ ॥

సైంధవుని ఎదుట వార్ష్ణేయుడైన యుయుధానుని నియమించాడు; భీష్ముని ముందు శిఖండిని నిలిపాడు.

सहदेवं शकुनये चेकितानं शलाय वै ।
द्रौपदेयांस्तथा पञ्च त्रिगर्तेभ्यः समादिशत् ॥ ५.१६४.८ ॥

శకునికి సహదేవుని, శల్యునికి చేకితానుని నియమించాడు; ద్రౌపదీ పుత్రులైన ఐదుగురిని త్రిగర్తులకు ఎదురుగా పంపాడు.

वृषसेनाय सौभद्रं शेषाणां च महीक्षिताम् ।
स समर्थं हि तं मेने पार्थादभ्यधिकं रणे ॥ ५.१६४.९ ॥

వృషసేనునికి సౌభద్రుని నియమించాడు; మిగిలిన రాజులకూ తగినవారిని నియమించాడు. యుద్ధంలో అతడు పార్థునికంటే సమర్థుడని భావించాడు.

एवं विभज्य योधांस्तान्पृथक्व सह चैव ह ।
ज्वालावर्णो महेष्वासो द्रोणमंशमकल्पयत् ॥ ५.१६४.१० ॥

ఈ విధంగా ఆ యోధులను విడివిడిగా, కలిపి విభజించి, అగ్నిజ్వాలల వర్ణముగల మహాధనుర్ధారి (ధృష్టద్యుమ్నుడు) ద్రోణునికి ఒక భాగాన్ని నియమించాడు.

धृष्टद्युम्नो महेष्वासः सेनापतिपतिस्ततः ।
विधिवद्व्यूह्य मेधावी युद्धाय धृतमानसः ॥ ५.१६४.११ ॥

మహాధనుర్ధారి ధృష్టద్యుమ్నుడు, సేనాపతులకు అధిపతి, అనంతరం విధిప్రకారం వ్యూహం రచించి, బుద్ధిమంతుడై, స్థిరచిత్తుడై యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు.

यथोद्दिष्टानि सैन्यानि पाण्डवानामयोजयत् ।
जयाय पाण्डुपुत्राणां यत्तस्तस्थौ रणाजिरे ॥ ५.१६४.१२ ॥

ఆదేశించినట్లుగా పాండవుల సేనలను నియమించాడు; పాండు పుత్రుల విజయం కోసం సిద్ధంగా రణభూమిలో నిలిచాడు.