Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.118
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.118.1
सा त्वेवमुक्ता वैदेही त्वनसूया ऽनसूयया ।
प्रतिपूज्य वचो मन्दं प्रवक्तुमुपचक्रमे ॥ २.११८.१ ॥
Cuando Anasūyā habló así, Vaidehī Sītā, honrando sus palabras, comenzó a hablar con suavidad.
2.118.2
नैतदाश्चर्य्यमार्याया यन्मां त्वमनुभाषसे ।
विदितं तु ममाप्येतद्यथा नार्य्याः पतिर्गुरुः ॥ २.११८.२ ॥
No es asombroso, noble señora, que me hables así. Pero también sé que para una mujer el esposo es como un maestro.
2.118.3
यद्यप्येष भवेद्भर्ता ममार्ये वृत्तवर्जितः ।
अद्वैधमुपचर्तव्यस्तथाप्येष मया भवेत् ॥ २.११८.३ ॥
Noble señora, aunque este esposo mío careciera de buena conducta, debería servirlo con devoción indivisa.
2.118.4
किं पुनर्यो गुणः श्लाघ्यः सानुक्रोशो जितेन्द्रियः ।
स्थिरानुरागो धर्मात्मा मातृवत्पितृवत्प्रियः ॥ २.११८.४ ॥
¡Cuánto más un esposo que posee cualidades dignas de alabanza, es compasivo, dueño de sí, firme en el amor, de alma justa y querido como una madre o un padre!
2.118.5
यां वृत्तिं वर्त्तते रामः कौसल्यायां महाबलः ।
तामेव नृपनारीणामन्यासामपि वर्त्तते ॥ २.११८.५ ॥
El poderoso Rāma se comporta con las otras esposas de reyes de la misma manera que con Kausalyā.
2.118.6
सकृद्दृष्टास्वपि स्त्रीषु नृपेण नृपवत्सलः ।
मातृवद्वर्त्तते वीरो मानमुत्सृज्य धर्मवित् ॥ २.११८.६ ॥
Rāma, hijo del rey, incluso hacia mujeres que ha visto una sola vez, deja de lado el orgullo y se comporta como una madre; es un héroe, conocedor del dharma.
2.118.7
आगच्छन्त्याश्च विजनं वनमेवं भयावहम् ।
समाहितं मे श्वश्र्वा च हृदये तद्धृतं महत् ॥ २.११८.७ ॥
Al ir a este bosque desolado y temible, tengo guardado en el corazón el gran consejo que mi suegra firmemente grabó en mi corazón.
2.118.8
पाणिप्रदानकाले च यत्पुरा त्वग्निसन्निधौ ।
अनुशिष्टा जनन्या ऽस्मि वाक्यं तदपि मे धृतम् ॥ २.११८.८ ॥
Y también he guardado las palabras que mi madre me enseñó antiguamente, en el momento de la unión de las manos, ante el fuego sagrado.
2.118.9
नवीकृतं च तत्सर्वं वाक्यैस्ते धर्मचारिणि ।
पतिशुश्रूषणान्नार्य्यास्तपो नान्यद्विधीयते ॥ २.११८.९ ॥
¡Oh tú, que sigues el dharma! Con tus palabras todo eso ha sido renovado; para una mujer no se prescribe otra austeridad que servir a su esposo.
2.118.10
सावित्री पतिशुश्रूषां कृत्वा स्वर्गे महीयते ।
तथावृत्तिश्च याता त्वं पतिशुश्रूषया दिवम् ॥ २.११८.१० ॥
Sāvitrī, habiendo servido a su esposo, es honrada en el cielo; asimismo tu conducta ha alcanzado el cielo por el servicio a tu esposo.
2.118.11
वरिष्ठा सर्वनारीणामेषा च दिवि देवता ।
रोहिणी न विना चन्द्रं मुहूर्त्तमपि दृश्यते ॥ २.११८.११ ॥
Rohiṇī, la más excelsa de todas las mujeres y diosa en el cielo, no se ve ni un instante sin la luna.
2.118.12
एवंविधाश्च प्रवराः स्त्रियो भर्तृदृढव्रताः ।
देवलोके महीयन्ते पुण्येन स्वेन कर्मणा ॥ २.११८.१२ ॥
Tales mujeres excelsas, firmes en sus votos hacia sus esposos, son honradas en el mundo de los dioses por sus propias obras meritorias.
2.118.13
ततो ऽनसूया संहृष्टा श्रुत्वोक्तं सीतया वचः ।
शिरस्याघ्राय चोवाच मैथिलीं हर्षयन्त्युत ॥ २.११८.१३ ॥
Entonces Anasūyā, complacida al oír las palabras de Sītā, besó su cabeza y, alegrando a la Maithilī, habló.
2.118.14
नियमैर्विविधैराप्तं तपो हि महदस्ति मे ।
तत्संश्रित्य बलं सीते छन्दये त्वां शुचिस्मिते ॥ २.११८.१४ ॥
Poseo una gran austeridad, obtenida mediante diversas observancias. Oh Sītā de sonrisa pura, confiando en ese poder de la austeridad, deseo concederte algo.
2.118.15
उपपन्नं मनोज्ञं च वचनं तव मैथिलि ।
प्रीता चास्म्युचितं किं ते करवाणि ब्रवीहि मे ॥ २.११८.१५ ॥
Tus palabras, oh Maithilī, son apropiadas y agradables. Estoy complacida. Dime, ¿qué debo hacer por ti?
2.118.16
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा विस्मिता मन्दविस्मया
कृतमित्यब्रवीत्सीता तपोबलसमन्विताम् ॥ २.११८.१६ ॥
Al oír sus palabras, Sītā, asombrada con un leve asombro, habló a aquella dotada del poder de la austeridad: "Así sea, está hecho."
2.118.17
सा त्वेवमुक्ता धर्मज्ञा तया प्रीततरा ऽभवत् ।
सफलं च प्रहर्षं ते हन्त सीते करोम्यहम् ॥ २.११८.१७ ॥
Así interpelada, Sītā, que conocía el dharma, se sintió aún más complacida. "Oh Sītā," dijo Anasūyā, "haré fructífera tu alegría."
2.118.18
इदं दिव्यं वरं माल्यं वस्त्रमाभरणानि च ।
अङ्गरागं च वैदेहि महार्हं चानुलेपनम् ॥ २.११८.१८ ॥
Aquí están esta guirnalda divina y excelente, las vestiduras y los adornos, y, oh Vaidehī, el costoso ungüento corporal y la pomada perfumada.
2.118.19
मया दत्तमिदं सीते तव गात्राणि शोभयेत् ।
अनुरूपमसंक्लिष्टं नित्यमेव भविष्यति ॥ २.११८.१९ ॥
Oh Sītā, esto que te he dado adornará tus miembros; es apropiado, inmarcesible, y siempre será así.
2.118.20
अङ्गरागेण दिव्येन लिप्ताङ्गी जनकात्मजे ।
शोभयिष्यसि भर्त्तारं यथा श्रीविष्णुमव्ययम् ॥ २.११८.२० ॥
Oh hija de Janaka, con tus miembros ungidos con el divino ungüento, adornarás a tu esposo como Śrī adorna al imperecedero Viṣṇu.
2.118.21
सा वस्त्रमङ्गरागं च भूषणानि स्रजस्तथा ।
मैथिली प्रतिजग्राह प्रीतिदानमनुत्तमम् ॥ २.११८.२१ ॥
Sītā, la Maithilī, recibió la vestimenta, el ungüento, los adornos y las guirnaldas — este supremo regalo de afecto.
2.118.22
प्रतिगृह्य च तत् सीता प्रीतिदानं यशस्विनी ।
श्लिष्टाञ्जलिपुटा तत्र समुपास्त तपोधनाम् ॥ २.११८.२२ ॥
Habiendo recibido aquel regalo de afecto, la ilustre Sītā, con las palmas unidas, sirvió allí a la asceta.
2.118.23
तथा सीतासुपासीनामनसूया दृढव्रता ।
वचनं प्रष्टुमारेभे काञ्चित् प्रियकथामनु ॥ २.११८.२३ ॥
Así, Anasūyā, firme en su voto, sentada junto a Sītā, comenzó a preguntar algo, continuando la grata conversación.
2.118.24
स्वयंवरे किल प्राप्ता त्वमनेन यशस्विना ।
राघवेणेति मे सीते कथा श्रुतिमुपागता ॥ २.११८.२४ ॥
Oh Sītā, he oído que en tu svayaṃvara fuiste conquistada por este ilustre Rāghava.
2.118.25
तां कथां श्रोतुमिच्छामि विस्तरेण च मैथिलि ।
यथानुभूतं कार्त्स्न्येन तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि ॥ २.११८.२५ ॥
Oh Maithilī, deseo escuchar esa historia en detalle. Cuéntamela por completo, tal como la viviste.
2.118.26
एवमुक्ता तु सा सीता तां ततो धर्मचारिणीम् ।
श्रूयतामिति चोक्त्वा वै कथयामास तां कथाम् ॥ २.११८.२६ ॥
Así interpelada, Sītā, que practicaba el dharma, dijo: «Escucha», y entonces relató aquella historia.
2.118.27
मिथिलाधिपतिर्वीरो जनको नाम धर्मवित् ।
क्षत्रधर्मे ह्यभिरतो न्यायतः शास्ति मेदिनीम् ॥ २.११८.२७ ॥
El señor de Mithilā, un héroe llamado Janaka, conocedor del dharma, dedicado al deber del guerrero, gobernaba la tierra con justicia.
2.118.28
तस्य लाङ्गलहस्तस्य कर्षतः क्षेत्रमण्डलम् ।
अहं किलोत्थिता भित्त्वा जगतीं नृपतेः सुता ॥ २.११८.२८ ॥
Mientras él araba el campo con el arado en la mano, yo surgí, partiendo la tierra, como hija del rey.
2.118.29
स मां दृष्ट्वा नरपतिर्मुष्टिविक्षेपतत्परः ।
पांसुकुण्ठितसर्वाङ्गीं जनको विस्मितो ऽभवत् ॥ २.११८.२९ ॥
El rey, ocupado en esparcir puñados de semilla, me vio con todo el cuerpo cubierto de polvo, y Janaka quedó asombrado.
2.118.30
अनपत्येन च स्नेहादङ्कमारोप्य च स्वयम् ।
ममेयं तनयेत्युक्त्वा स्नेहो मयि निपातितः ॥ २.११८.३० ॥
Sin descendencia, por afecto me alzó él mismo sobre su regazo, diciendo: «Esta es mi hija», y su amor se derramó sobre mí.
2.118.31
अन्तरिक्षे च वागुक्ता प्रति मा ऽमानुषी किल ।
एवमेतन्नरपते धर्मेण तनया तव ॥ २.११८.३१ ॥
Desde el cielo, una voz no humana me habló: «Así es, oh señor de los hombres; según el dharma, ella es tu hija».
2.118.32
ततः प्रहृष्टो धर्मात्मा पिता मे मिथिलाधिपः ।
अवाप्तो विपुलामृद्धिं मामवाप्य नराधिपः ॥ २.११८.३२ ॥
Entonces mi padre, de alma justa, señor de Mithilā, se alegró. Al obtenerme, aquel señor de los hombres alcanzó una gran prosperidad.
2.118.33
दत्ता चास्मीष्टवद्देव्यै ज्येष्ठायै पुण्यकर्मणा ।
तया सम्भाविता चास्मि स्निग्धया मातृसौहृदात् ॥ २.११८.३३ ॥
Y el de obras meritorias me dio a mi amada reina mayor. Con el afecto de una madre, ella me cuidó con cariño.
2.118.34
पतिसंयोगसुलभं वयो दृष्ट्वा तु मे पिता ।
चिन्तामभ्यगमद्दीनो वित्तनाशादिवाधनः ॥ २.११८.३४ ॥
Pero al ver que mi edad era apta para unirme a un esposo, mi padre cayó en la angustia, abatido como un pobre que ha perdido sus riquezas.
2.118.35
सदृशाच्चापकृष्टाच्च लोके कन्यापिता जनात् ।
प्रधर्षणमवाप्नोति शक्रेणापि समो भुवि ॥ २.११८.३५ ॥
En el mundo, el padre de una hija sufre el desprecio, ya sea de iguales o de inferiores, aunque sea igual a Indra en la tierra.
2.118.36
तां धर्षणामदूरस्थां दृष्ट्वा चात्मनि पार्थिवः ।
चिन्तार्णवगतः पारं नाससादाप्लवो यथा ॥ २.११८.३६ ॥
Al ver aquella afrenta tan cercana, el rey se hundió en sí mismo en un mar de angustia, y no halló orilla, como quien no sabe nadar.
2.118.37
अयोनिजां हि मां ज्ञात्वा नाध्यगच्छद्विचिन्तयन् ।
सदृशं चानुरूपं च महीपालः पतिं मम ॥ २.११८.३७ ॥
Sabiendo que yo no había nacido de un vientre, el rey, meditando, no encontró para mí un esposo digno y adecuado.
2.118.38
तस्य बुद्धिरियं जाता चिन्तयानस्य सन्ततम् ।
स्वयं वरं तनूजायाः करिष्यामीति धीमतः ॥ २.११८.३८ ॥
En el corazón de aquel sabio rey, que siempre meditaba, surgió esta resolución: yo mismo elegiré el esposo de mi hija.
2.118.39
महायज्ञे तदा तस्य वरुणेन महात्मना ।
दत्तं धनुर्वरं प्रीत्या तूणी चाक्षयसायकौ ॥ २.११८.३९ ॥
Entonces, en su gran sacrificio, el magnánimo Varuṇa le entregó con afecto un excelente arco y dos aljabas con flechas inagotables.
2.118.40
असञ्चाल्यं मनुष्यैश्च यत्नेनापि च गौरवात् ।
तन्न शक्ता नमयितुं स्वप्नेष्वपि नराधिपाः ॥ २.११८.४० ॥
Aquel arco no podía ser movido por hombres; ni con esfuerzo ni con reverencia pudieron los reyes doblarlo, ni siquiera en sueños.
2.118.41
तद्धनुः प्राप्य मे पित्रा व्याहृतं सत्यवादिना ।
समवाये नरेन्द्राणां पूर्वमामन्त्र्य पार्थिवान् ॥ २.११८.४१ ॥
Habiendo recibido aquel arco, mi padre, veraz, convocó primero a los gobernantes en la asamblea de reyes y lo proclamó.
2.118.42
इदं च धनुरुद्यम्य सज्यं यः कुरुते नरः ।
तस्य मे दुहिता भार्या भविष्यति न संशयः ॥ २.११८.४२ ॥
El hombre que levante este arco y lo arme con cuerda tendrá a mi hija como esposa; de ello no hay duda.
2.118.43
तच्च दृष्ट्वा धनुः श्रेष्ठं गौरवाद्गिरिसन्निभम् ।
अभिवाद्य नृपा जग्मुरशक्तास्तस्य तोलने ॥ २.११८.४३ ॥
Al ver aquel excelente arco, pesado como una montaña, los reyes, incapaces de levantarlo, se inclinaron en saludo y se marcharon.
2.118.44
सुदीर्घस्य तु कालस्य राघवो ऽयं महाद्युतिः ।
विश्वामित्रेण सहितो यज्ञं द्रष्टुं समागतः ।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा रामः सत्यपराक्रमः ॥ २.११८.४४ ॥
Tras mucho tiempo, este resplandeciente Rāghava llegó con Viśvāmitra para contemplar el sacrificio; Rāma, de verdadero valor, vino con su hermano Lakṣmaṇa.
2.118.45
विश्वामित्रस्तु धर्मात्मा मम पित्रा सुपूजितः ।
प्रोवाच पितरं तत्र भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ २.११८.४५ ॥
Viśvāmitra, de alma justa, muy honrado por mi padre, habló allí a mi padre; los dos hermanos, Rāma y Lakṣmaṇa, estaban presentes.
2.118.46
सुतौ दशरथस्येमौ धनुर्दर्शनकांक्षिणौ ।
धनुर्दर्शय रामाय राजपुत्राय दैविकम् ॥ २.११८.४६ ॥
Estos dos hijos de Daśaratha desean ver el arco. Muestra ese arco divino a Rāma, el príncipe.
2.118.47
इत्युक्तस्तेन विप्रेण तद्धनुः समुपानयत् ।
निमेषान्तरमात्रेण तदानम्य स वीर्य्यवान् ॥ २.११८.४७ ॥
Así exhortado por aquel brahmán, hizo traer el arco; y en un instante aquel poderoso lo curvó.
2.118.48
ज्यां समारोप्य झटिति पूरयामास वीर्यवत् ॥ २.११८.४८ ॥
Colocando la cuerda de inmediato, la tensó por completo con vigor.
2.118.49
तेन पूरयता वेगान्मध्ये भग्नं द्विधा धनुः ।
तस्य शब्दो ऽभवद्भीमः पतितस्याशनेरिव ॥ २.११८.४९ ॥
Mientras la tensaba con fuerza, el arco se rompió en dos por el medio, y su estruendo fue terrible, como el de un rayo caído.
2.118.50
ततो ऽहं तत्र रामाय पित्रा सत्याभिसन्धिना ।
निश्चिता दातुमुद्यम्य जलभाजनमुत्तमम् ॥ २.११८.५० ॥
Entonces, allí, mi padre, fiel a su palabra, decidido a entregarme a Rāma, levantó el excelente recipiente de agua.
2.118.51
दीयमानां न तु तदा प्रतिजग्राह राघवः ।
अविज्ञाय पितुश्छन्दमयोध्याधिपतेः प्रभोः ॥ २.११८.५१ ॥
Aunque entonces se le ofrecía, Rāghava no me aceptó, pues no conocía la voluntad de su padre, señor de Ayodhyā.
2.118.52
ततः श्वशुरमामन्त्र्य वृद्धं दशरथं नृपम् ।
मम पित्रा त्वहं दत्ता रामाय विदितात्मने ॥ २.११८.५२ ॥
Entonces mi padre se dirigió a mi anciano suegro, el rey Daśaratha, y me entregó a Rāma, el de alma conocedora de sí mismo.
2.118.53
मम चैवानुजा साध्वी ऊर्मिला प्रियदर्शना ।
भार्य्यार्थे लक्ष्मणस्यापि दत्ता पित्रा मम स्वयम् ॥ २.११८.५३ ॥
Mi virtuosa y encantadora hermana menor Ūrmilā también fue entregada por mi propio padre como esposa de Lakṣmaṇa.
2.118.54
एवं दत्तास्मि रामाय तदा तस्मिन् स्वयम्वरे ।
अनुरक्तास्मि धर्मेण पतिं वीर्यवतां वरम् ॥ २.११८.५४ ॥
Así, en aquel svayaṃvara fui entregada a Rāma, y conforme al dharma estoy apegada a mi esposo, el mejor de los poderosos.