ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 2.118
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.118.1
सा त्वेवमुक्ता वैदेही त्वनसूया ऽनसूयया ।
प्रतिपूज्य वचो मन्दं प्रवक्तुमुपचक्रमे ॥ २.११८.१ ॥
ਅਨਸੂਯਾ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਉਸਦੇ ਬੋਲਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਿਆਂ ਹੌਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
2.118.2
नैतदाश्चर्य्यमार्याया यन्मां त्वमनुभाषसे ।
विदितं तु ममाप्येतद्यथा नार्य्याः पतिर्गुरुः ॥ २.११८.२ ॥
ਆਰਿਆ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਤਰੀ ਲਈ ਪਤੀ ਗੁਰੂ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
2.118.3
यद्यप्येष भवेद्भर्ता ममार्ये वृत्तवर्जितः ।
अद्वैधमुपचर्तव्यस्तथाप्येष मया भवेत् ॥ २.११८.३ ॥
ਆਰਿਆ, ਜੇ ਮੇਰਾ ਇਹ ਪਤੀ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਇਸਦੀ ਅਨਨਿਆ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
2.118.4
किं पुनर्यो गुणः श्लाघ्यः सानुक्रोशो जितेन्द्रियः ।
स्थिरानुरागो धर्मात्मा मातृवत्पितृवत्प्रियः ॥ २.११८.४ ॥
ਫਿਰ ਜੋ ਸਲਾਹੁਣਯੋਗ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਦਇਆਵਾਨ, ਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯ, ਪੱਕੇ ਪਿਆਰ ਵਾਲਾ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਹਿਣਾ!
2.118.5
यां वृत्तिं वर्त्तते रामः कौसल्यायां महाबलः ।
तामेव नृपनारीणामन्यासामपि वर्त्तते ॥ २.११८.५ ॥
ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਮ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੌਸ਼ੱਲਿਆ ਨਾਲ ਵਰਤਾਓ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੋਰ ਰਾਜਰਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਵਰਤਾਓ ਕਰਦੇ ਹਨ।
2.118.6
सकृद्दृष्टास्वपि स्त्रीषु नृपेण नृपवत्सलः ।
मातृवद्वर्त्तते वीरो मानमुत्सृज्य धर्मवित् ॥ २.११८.६ ॥
ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਮ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੇਖੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵੀ ਹੰਕਾਰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਵਰਤਾਓ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਵੀਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਹਨ।
2.118.7
आगच्छन्त्याश्च विजनं वनमेवं भयावहम् ।
समाहितं मे श्वश्र्वा च हृदये तद्धृतं महत् ॥ २.११८.७ ॥
ਏਦਾਂ ਭਿਆਨਕ ਸੁੰਨਸਾਨ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦਿਆਂ, ਸੱਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਉਹ ਮਹਾਨ ਸਿੱਖਿਆ ਮੈਂ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ।
2.118.8
पाणिप्रदानकाले च यत्पुरा त्वग्निसन्निधौ ।
अनुशिष्टा जनन्या ऽस्मि वाक्यं तदपि मे धृतम् ॥ २.११८.८ ॥
ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਣ ਵੇਲੇ ਅੱਗ ਦੀ ਸਾਖੀ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਉਹ ਬਚਨ ਵੀ ਮੈਂ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ।
2.118.9
नवीकृतं च तत्सर्वं वाक्यैस्ते धर्मचारिणि ।
पतिशुश्रूषणान्नार्य्यास्तपो नान्यद्विधीयते ॥ २.११८.९ ॥
ਹੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਤੇਰੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਨਵਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸਤਰੀ ਲਈ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤਪ ਨਹੀਂ ਵਿਧਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
2.118.10
सावित्री पतिशुश्रूषां कृत्वा स्वर्गे महीयते ।
तथावृत्तिश्च याता त्वं पतिशुश्रूषया दिवम् ॥ २.११८.१० ॥
ਸਾਵਿਤਰੀ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਣ ਪਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰਾ ਆਚਰਣ ਵੀ ਪਤੀ-ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ।
2.118.11
वरिष्ठा सर्वनारीणामेषा च दिवि देवता ।
रोहिणी न विना चन्द्रं मुहूर्त्तमपि दृश्यते ॥ २.११८.११ ॥
ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਇਹ ਸਵਰਗ ਦੀ ਦੇਵੀ ਰੋਹਿਣੀ ਵੀ ਚੰਦਰਮਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ।
2.118.12
एवंविधाश्च प्रवराः स्त्रियो भर्तृदृढव्रताः ।
देवलोके महीयन्ते पुण्येन स्वेन कर्मणा ॥ २.११८.१२ ॥
ਏਦਾਂ ਦੀਆਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਇਸਤਰੀਆਂ, ਜੋ ਪਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਦ੍ਰਿੜ ਵਰਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਨਾਲ ਦੇਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਾਣ ਪਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
2.118.13
ततो ऽनसूया संहृष्टा श्रुत्वोक्तं सीतया वचः ।
शिरस्याघ्राय चोवाच मैथिलीं हर्षयन्त्युत ॥ २.११८.१३ ॥
ਤਦ ਸੀਤਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਅਨਸੂਇਆ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੇ ਸੀਤਾ ਦਾ ਸਿਰ ਸੁੰਘਿਆ ਅਤੇ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।
2.118.14
नियमैर्विविधैराप्तं तपो हि महदस्ति मे ।
तत्संश्रित्य बलं सीते छन्दये त्वां शुचिस्मिते ॥ २.११८.१४ ॥
ਵਿਭਿੰਨ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਮਹਾਨ ਤਪ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈ। ਹੇ ਸ਼ੁਚੀ-ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ, ਉਸ ਤਪ-ਬਲ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ (ਕੁਝ) ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।
2.118.15
उपपन्नं मनोज्ञं च वचनं तव मैथिलि ।
प्रीता चास्म्युचितं किं ते करवाणि ब्रवीहि मे ॥ २.११८.१५ ॥
ਹੇ ਮੈਥਿਲੀ, ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਯੋਗ ਅਤੇ ਮਨ ਮੋਹਣੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਹਾਂ। ਦੱਸ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?
2.118.16
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा विस्मिता मन्दविस्मया
कृतमित्यब्रवीत्सीता तपोबलसमन्विताम् ॥ २.११८.१६ ॥
ਉਸ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸੀਤਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋਈ, ਹਲਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ, ਤਪ-ਬਲ ਵਾਲੀ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲੀ, "ਠੀਕ ਹੈ (ਹੋ ਗਿਆ)।"
2.118.17
सा त्वेवमुक्ता धर्मज्ञा तया प्रीततरा ऽभवत् ।
सफलं च प्रहर्षं ते हन्त सीते करोम्यहम् ॥ २.११८.१७ ॥
ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਈ। (ਅਨਸੂਇਆ ਬੋਲੀ) "ਹੇ ਸੀਤਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਫਲ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।"
2.118.18
इदं दिव्यं वरं माल्यं वस्त्रमाभरणानि च ।
अङ्गरागं च वैदेहि महार्हं चानुलेपनम् ॥ २.११८.१८ ॥
ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਮਾਲਾ, ਵਸਤਰ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ, ਹੇ ਵੈਦੇਹੀ, ਕੀਮਤੀ ਅੰਗਰਾਗ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਲੇਪ (ਲੈ)।
2.118.19
मया दत्तमिदं सीते तव गात्राणि शोभयेत् ।
अनुरूपमसंक्लिष्टं नित्यमेव भविष्यति ॥ २.११८.१९ ॥
ਹੇ ਸੀਤਾ, ਮੇਰਾ ਦਿੱਤਾ ਇਹ ਤੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਹ ਢੁਕਵਾਂ ਅਤੇ ਕਦੇ ਨਾ ਮੁਰਝਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਹੇਗਾ।
2.118.20
अङ्गरागेण दिव्येन लिप्ताङ्गी जनकात्मजे ।
शोभयिष्यसि भर्त्तारं यथा श्रीविष्णुमव्ययम् ॥ २.११८.२० ॥
ਹੇ ਜਨਕ ਦੀਏ ਧੀਏ, ਦਿਵ੍ਯ ਅੰਗਰਾਗ ਨਾਲ ਲਿਪੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼੍ਰੀ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਾ ਦੇਵੇਂਗੀ।
2.118.21
सा वस्त्रमङ्गरागं च भूषणानि स्रजस्तथा ।
मैथिली प्रतिजग्राह प्रीतिदानमनुत्तमम् ॥ २.११८.२१ ॥
ਉਸ ਮੈਥਿਲੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਵਸਤਰ, ਅੰਗਰਾਗ, ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ — ਇਸ ਸਰਵੋਤਮ ਪਿਆਰ-ਭੇਟ ਨੂੰ — ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ।
2.118.22
प्रतिगृह्य च तत् सीता प्रीतिदानं यशस्विनी ।
श्लिष्टाञ्जलिपुटा तत्र समुपास्त तपोधनाम् ॥ २.११८.२२ ॥
ਉਹ ਪਿਆਰ-ਭੇਟ ਲੈ ਕੇ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਤਪੋਧਨਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
2.118.23
तथा सीतासुपासीनामनसूया दृढव्रता ।
वचनं प्रष्टुमारेभे काञ्चित् प्रियकथामनु ॥ २.११८.२३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀਤਾ ਕੋਲ ਬੈਠੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਵ੍ਰਤਾ ਅਨਸੂਯਾ ਪਿਆਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀ।
2.118.24
स्वयंवरे किल प्राप्ता त्वमनेन यशस्विना ।
राघवेणेति मे सीते कथा श्रुतिमुपागता ॥ २.११८.२४ ॥
ਹੇ ਸੀਤਾ, ਸਵੈਂਵਰ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਇਸ ਯਸ਼ਸਵੀ ਰਾਘਵ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਹ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਕੰਨੀਂ ਪਈ ਹੈ।
2.118.25
तां कथां श्रोतुमिच्छामि विस्तरेण च मैथिलि ।
यथानुभूतं कार्त्स्न्येन तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि ॥ २.११८.२५ ॥
ਹੇ ਮੈਥਿਲੀ, ਮੈਂ ਉਹ ਕਥਾ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।
2.118.26
एवमुक्ता तु सा सीता तां ततो धर्मचारिणीम् ।
श्रूयतामिति चोक्त्वा वै कथयामास तां कथाम् ॥ २.११८.२६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਸ ਧਰਮਚਾਰਿਣੀ ਸੀਤਾ ਨੇ 'ਸੁਣੋ' ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ।
2.118.27
मिथिलाधिपतिर्वीरो जनको नाम धर्मवित् ।
क्षत्रधर्मे ह्यभिरतो न्यायतः शास्ति मेदिनीम् ॥ २.११८.२७ ॥
ਮਿਥਿਲਾ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਵੀਰ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਜਨਕ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਖੱਤਰੀ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ।
2.118.28
तस्य लाङ्गलहस्तस्य कर्षतः क्षेत्रमण्डलम् ।
अहं किलोत्थिता भित्त्वा जगतीं नृपतेः सुता ॥ २.११८.२८ ॥
ਹਲ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਖੇਤ ਵਾਹ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾੜ ਕੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।
2.118.29
स मां दृष्ट्वा नरपतिर्मुष्टिविक्षेपतत्परः ।
पांसुकुण्ठितसर्वाङ्गीं जनको विस्मितो ऽभवत् ॥ २.११८.२९ ॥
ਰਾਜੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਿਆ — ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਮੁੱਠੀਆਂ ਭਰ ਕੇ ਬੀਜ ਖਿਲਾਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਧੂੜ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ — ਜਨਕ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
2.118.30
अनपत्येन च स्नेहादङ्कमारोप्य च स्वयम् ।
ममेयं तनयेत्युक्त्वा स्नेहो मयि निपातितः ॥ २.११८.३० ॥
ਸੰਤਾਨਹੀਣ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਮੈਨੂੰ ਗੋਦੀ ਚੁੱਕ ਕੇ, 'ਇਹ ਮੇਰੀ ਧੀ ਹੈ' ਆਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪਿਆਰ ਵਰ੍ਹਾਇਆ।
2.118.31
अन्तरिक्षे च वागुक्ता प्रति मा ऽमानुषी किल ।
एवमेतन्नरपते धर्मेण तनया तव ॥ २.११८.३१ ॥
ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਮਾਨੁਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਨਰਪਤੀ, ਇਹ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ; ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਧੀ ਹੈ।
2.118.32
ततः प्रहृष्टो धर्मात्मा पिता मे मिथिलाधिपः ।
अवाप्तो विपुलामृद्धिं मामवाप्य नराधिपः ॥ २.११८.३२ ॥
ਤਦ ਮੇਰੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਪਿਤਾ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਮੈਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਨਰਾਧਿਪ ਨੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
2.118.33
दत्ता चास्मीष्टवद्देव्यै ज्येष्ठायै पुण्यकर्मणा ।
तया सम्भाविता चास्मि स्निग्धया मातृसौहृदात् ॥ २.११८.३३ ॥
ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਜੇਠੀ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਮਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਨੇਹ ਸਹਿਤ ਮੇਰਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ।
2.118.34
पतिसंयोगसुलभं वयो दृष्ट्वा तु मे पिता ।
चिन्तामभ्यगमद्दीनो वित्तनाशादिवाधनः ॥ २.११८.३४ ॥
ਪਰ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮੇਲ ਲਈ ਯੋਗ ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਧਨ ਗੁਆਏ ਗਰੀਬ ਵਾਂਗ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ।
2.118.35
सदृशाच्चापकृष्टाच्च लोके कन्यापिता जनात् ।
प्रधर्षणमवाप्नोति शक्रेणापि समो भुवि ॥ २.११८.३५ ॥
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੰਨਿਆ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ ਨੀਚ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ, ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਭਾਵੇਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ।
2.118.36
तां धर्षणामदूरस्थां दृष्ट्वा चात्मनि पार्थिवः ।
चिन्तार्णवगतः पारं नाससादाप्लवो यथा ॥ २.११८.३६ ॥
ਉਸ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ; ਤੈਰਨਾ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਉਸਨੂੰ ਕਿਨਾਰਾ ਨਾ ਮਿਲਿਆ।
2.118.37
अयोनिजां हि मां ज्ञात्वा नाध्यगच्छद्विचिन्तयन् ।
सदृशं चानुरूपं च महीपालः पतिं मम ॥ २.११८.३७ ॥
ਮੈਨੂੰ ਅਯੋਨਿਜਾ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ, ਸੋਚਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਯੋਗ ਅਤੇ ਅਨੁਰੂਪ ਪਤੀ ਨਾ ਮਿਲਿਆ।
2.118.38
तस्य बुद्धिरियं जाता चिन्तयानस्य सन्ततम् ।
स्वयं वरं तनूजायाः करिष्यामीति धीमतः ॥ २.११८.३८ ॥
ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੋਚਦੇ ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਲਈ ਵਰ ਆਪ ਚੁਣਾਂਗਾ।
2.118.39
महायज्ञे तदा तस्य वरुणेन महात्मना ।
दत्तं धनुर्वरं प्रीत्या तूणी चाक्षयसायकौ ॥ २.११८.३९ ॥
ਉਦੋਂ ਉਸਦੇ ਮਹਾਯੱਗ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਵਰੁਣ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਅਖੁੱਟ ਬਾਣਾਂ ਵਾਲੇ ਦੋ ਤਰਕਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।
2.118.40
असञ्चाल्यं मनुष्यैश्च यत्नेनापि च गौरवात् ।
तन्न शक्ता नमयितुं स्वप्नेष्वपि नराधिपाः ॥ २.११८.४० ॥
ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹਿਲਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ; ਯਤਨ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਰਾਜੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਝੁਕਾ ਨਾ ਸਕੇ।
2.118.41
तद्धनुः प्राप्य मे पित्रा व्याहृतं सत्यवादिना ।
समवाये नरेन्द्राणां पूर्वमामन्त्र्य पार्थिवान् ॥ २.११८.४१ ॥
ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਪਾ ਕੇ ਮੇਰੇ ਸੱਚਬੋਲੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
2.118.42
इदं च धनुरुद्यम्य सज्यं यः कुरुते नरः ।
तस्य मे दुहिता भार्या भविष्यति न संशयः ॥ २.११८.४२ ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਤਾਰ ਚੜ੍ਹਾਵੇਗਾ, ਉਸੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮੇਰੀ ਧੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
2.118.43
तच्च दृष्ट्वा धनुः श्रेष्ठं गौरवाद्गिरिसन्निभम् ।
अभिवाद्य नृपा जग्मुरशक्तास्तस्य तोलने ॥ २.११८.४३ ॥
ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਭਾਰੇ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਰਾਜੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਚਲੇ ਗਏ।
2.118.44
सुदीर्घस्य तु कालस्य राघवो ऽयं महाद्युतिः ।
विश्वामित्रेण सहितो यज्ञं द्रष्टुं समागतः ।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा रामः सत्यपराक्रमः ॥ २.११८.४४ ॥
ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਤੇਜਸ੍ਵੀ ਇਹ ਰਾਘਵ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨਾਲ ਯਗ ਵੇਖਣ ਆਏ; ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਰਾਮ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਆਏ।
2.118.45
विश्वामित्रस्तु धर्मात्मा मम पित्रा सुपूजितः ।
प्रोवाच पितरं तत्र भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ २.११८.४५ ॥
ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੇ ਉੱਥੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ; ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਉੱਥੇ ਸਨ।
2.118.46
सुतौ दशरथस्येमौ धनुर्दर्शनकांक्षिणौ ।
धनुर्दर्शय रामाय राजपुत्राय दैविकम् ॥ २.११८.४६ ॥
ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਧਨੁਸ਼ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਧਨੁਸ਼ ਵਿਖਾਓ।
2.118.47
इत्युक्तस्तेन विप्रेण तद्धनुः समुपानयत् ।
निमेषान्तरमात्रेण तदानम्य स वीर्य्यवान् ॥ २.११८.४७ ॥
ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਮੰਗਵਾਇਆ; ਅਤੇ ਪਲਕ ਝਪਕਦੇ ਹੀ ਉਸ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਝੁਕਾ ਦਿੱਤਾ।
2.118.48
ज्यां समारोप्य झटिति पूरयामास वीर्यवत् ॥ २.११८.४८ ॥
ਤਾਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਝਟਪਟ ਉਸ ਨੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਖਿੱਚ ਲਿਆ।
2.118.49
तेन पूरयता वेगान्मध्ये भग्नं द्विधा धनुः ।
तस्य शब्दो ऽभवद्भीमः पतितस्याशनेरिव ॥ २.११८.४९ ॥
ਉਸਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਦੋ ਟੁਕੜੇ ਹੋ ਕੇ ਟੁੱਟ ਗਿਆ; ਡਿੱਗੀ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਭਿਆਨਕ ਸੀ।
2.118.50
ततो ऽहं तत्र रामाय पित्रा सत्याभिसन्धिना ।
निश्चिता दातुमुद्यम्य जलभाजनमुत्तमम् ॥ २.११८.५० ॥
ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਸੱਚੇ ਪ੍ਰਣ ਵਾਲੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ ਉੱਤਮ ਜਲਪਾਤਰ ਚੁੱਕਿਆ।
2.118.51
दीयमानां न तु तदा प्रतिजग्राह राघवः ।
अविज्ञाय पितुश्छन्दमयोध्याधिपतेः प्रभोः ॥ २.११८.५१ ॥
ਉਸ ਵੇਲੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਰਾਘਵ ਨੇ ਨਹੀਂ ਲਿਆ; ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਪ੍ਰਭੂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਦਿਆਂ।
2.118.52
ततः श्वशुरमामन्त्र्य वृद्धं दशरथं नृपम् ।
मम पित्रा त्वहं दत्ता रामाय विदितात्मने ॥ २.११८.५२ ॥
ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਬੁੱਢੇ ਸਹੁਰੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਆਤਮਗਿਆਨੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
2.118.53
मम चैवानुजा साध्वी ऊर्मिला प्रियदर्शना ।
भार्य्यार्थे लक्ष्मणस्यापि दत्ता पित्रा मम स्वयम् ॥ २.११८.५३ ॥
ਮੇਰੀ ਸਾਧਵੀ ਅਤੇ ਸੋਹਣੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਊਰਮਿਲਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦਿੱਤਾ।
2.118.54
एवं दत्तास्मि रामाय तदा तस्मिन् स्वयम्वरे ।
अनुरक्तास्मि धर्मेण पतिं वीर्यवतां वरम् ॥ २.११८.५४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਸਵੈਂਬਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ; ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਅਨੁਰਕਤ ਹਾਂ।