వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 2.118
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.118.1
सा त्वेवमुक्ता वैदेही त्वनसूया ऽनसूयया ।
प्रतिपूज्य वचो मन्दं प्रवक्तुमुपचक्रमे ॥ २.११८.१ ॥
అనసూయ ఇలా చెప్పగా, వైదేహి సీత ఆమె మాటలను గౌరవించి మెల్లగా మాట్లాడటం ప్రారంభించింది.
2.118.2
नैतदाश्चर्य्यमार्याया यन्मां त्वमनुभाषसे ।
विदितं तु ममाप्येतद्यथा नार्य्याः पतिर्गुरुः ॥ २.११८.२ ॥
ఆర్యా, మీరు నాతో ఇలా మాట్లాడటంలో ఆశ్చర్యం లేదు. స్త్రీకి భర్త గురువు వంటివాడని నాకూ తెలుసు.
2.118.3
यद्यप्येष भवेद्भर्ता ममार्ये वृत्तवर्जितः ।
अद्वैधमुपचर्तव्यस्तथाप्येष मया भवेत् ॥ २.११८.३ ॥
ఆర్యా, నా భర్త సత్ప్రవర్తన లేనివాడైనా సరే, నేను అతనిని అనన్య భావంతో సేవించాలి.
2.118.4
किं पुनर्यो गुणः श्लाघ्यः सानुक्रोशो जितेन्द्रियः ।
स्थिरानुरागो धर्मात्मा मातृवत्पितृवत्प्रियः ॥ २.११८.४ ॥
ఇక ప్రశంసనీయ గుణాలు కలిగి, దయగలవాడు, జితేంద్రియుడు, స్థిర అనురాగం కలవాడు, ధర్మాత్ముడు, తల్లిదండ్రులవలె ప్రియుడైన భర్త గురించి చెప్పేదేముంది!
2.118.5
यां वृत्तिं वर्त्तते रामः कौसल्यायां महाबलः ।
तामेव नृपनारीणामन्यासामपि वर्त्तते ॥ २.११८.५ ॥
మహాబలుడైన రాముడు కౌసల్య పట్ల ఎలా ప్రవర్తిస్తాడో, అదే విధంగా ఇతర రాజపత్నుల పట్ల కూడా ప్రవర్తిస్తాడు.
2.118.6
सकृद्दृष्टास्वपि स्त्रीषु नृपेण नृपवत्सलः ।
मातृवद्वर्त्तते वीरो मानमुत्सृज्य धर्मवित् ॥ २.११८.६ ॥
రాజపుత్రుడైన రాముడు, ఒక్కసారి చూసిన స్త్రీల పట్ల కూడా అహంకారాన్ని విడిచి తల్లివలె ప్రవర్తిస్తాడు; అతడు వీరుడు, ధర్మజ్ఞుడు.
2.118.7
आगच्छन्त्याश्च विजनं वनमेवं भयावहम् ।
समाहितं मे श्वश्र्वा च हृदये तद्धृतं महत् ॥ २.११८.७ ॥
ఇలా భయంకరమైన నిర్జన అరణ్యానికి వెళ్తున్నప్పుడు, అత్తగారు నా హృదయంలో దృఢంగా ఉంచిన ఆ గొప్ప ఉపదేశాన్ని నేను ధరించి ఉన్నాను.
2.118.8
पाणिप्रदानकाले च यत्पुरा त्वग्निसन्निधौ ।
अनुशिष्टा जनन्या ऽस्मि वाक्यं तदपि मे धृतम् ॥ २.११८.८ ॥
పాణిగ్రహణ సమయంలో అగ్ని సన్నిధిలో మా అమ్మ నాకు బోధించిన మాటలను కూడా నేను ధరించి ఉన్నాను.
2.118.9
नवीकृतं च तत्सर्वं वाक्यैस्ते धर्मचारिणि ।
पतिशुश्रूषणान्नार्य्यास्तपो नान्यद्विधीयते ॥ २.११८.९ ॥
ధర్మాచారిణీ, నీ మాటలతో అవన్నీ మళ్ళీ నవీకరింపబడ్డాయి; స్త్రీకి భర్తకు సేవ చేయడమే కాక మరో తపస్సు విధించబడలేదు.
2.118.10
सावित्री पतिशुश्रूषां कृत्वा स्वर्गे महीयते ।
तथावृत्तिश्च याता त्वं पतिशुश्रूषया दिवम् ॥ २.११८.१० ॥
సావిత్రి భర్తకు సేవ చేసి స్వర్గంలో పూజింపబడుతుంది; అలాగే నీ ప్రవర్తన కూడా భర్త సేవతో స్వర్గాన్ని పొందింది.
2.118.11
वरिष्ठा सर्वनारीणामेषा च दिवि देवता ।
रोहिणी न विना चन्द्रं मुहूर्त्तमपि दृश्यते ॥ २.११८.११ ॥
స్త్రీలందరిలో శ్రేష్ఠమైన ఈ స్వర్గదేవత రోహిణి కూడా చంద్రుడు లేకుండా ఒక్క క్షణమైనా కనిపించదు.
2.118.12
एवंविधाश्च प्रवराः स्त्रियो भर्तृदृढव्रताः ।
देवलोके महीयन्ते पुण्येन स्वेन कर्मणा ॥ २.११८.१२ ॥
ఇలాంటి శ్రేష్ఠ స్త్రీలు, భర్త పట్ల దృఢవ్రతులై, తమ స్వంత పుణ్యకర్మతో దేవలోకంలో పూజింపబడతారు.
2.118.13
ततो ऽनसूया संहृष्टा श्रुत्वोक्तं सीतया वचः ।
शिरस्याघ्राय चोवाच मैथिलीं हर्षयन्त्युत ॥ २.११८.१३ ॥
అప్పుడు సీత మాటలు విని అనసూయ సంతోషించి, సీత తలను ముద్దాడి, మైథిలిని సంతోషపెడుతూ ఇలా అన్నది.
2.118.14
नियमैर्विविधैराप्तं तपो हि महदस्ति मे ।
तत्संश्रित्य बलं सीते छन्दये त्वां शुचिस्मिते ॥ २.११८.१४ ॥
వివిధ నియమాల ద్వారా పొందిన మహత్తరమైన తపస్సు నాకుంది. ఓ శుచి-మందహాస సీతా, ఆ తపోబలాన్ని ఆశ్రయించి నేను నిన్ను సంతోషపెట్టాలనుకుంటున్నాను.
2.118.15
उपपन्नं मनोज्ञं च वचनं तव मैथिलि ।
प्रीता चास्म्युचितं किं ते करवाणि ब्रवीहि मे ॥ २.११८.१५ ॥
ఓ మైథిలీ, నీ మాటలు సముచితమైనవి, మనోహరమైనవి. నేను సంతోషించాను. నీ కోసం నేను ఏమి చేయాలో చెప్పు.
2.118.16
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा विस्मिता मन्दविस्मया
कृतमित्यब्रवीत्सीता तपोबलसमन्विताम् ॥ २.११८.१६ ॥
ఆమె మాటలు విని సీత ఆశ్చర్యపడి, మందమైన విస్మయంతో, తపోబలసంపన్నురాలైన ఆమెతో "అలాగే" అని అన్నది.
2.118.17
सा त्वेवमुक्ता धर्मज्ञा तया प्रीततरा ऽभवत् ।
सफलं च प्रहर्षं ते हन्त सीते करोम्यहम् ॥ २.११८.१७ ॥
ధర్మం తెలిసిన ఆమె ఆమె ఇలా అనగా మరింత సంతోషించింది. "ఓ సీతా, నీ సంతోషాన్ని సఫలం చేస్తాను" అని (అనసూయ అన్నది).
2.118.18
इदं दिव्यं वरं माल्यं वस्त्रमाभरणानि च ।
अङ्गरागं च वैदेहि महार्हं चानुलेपनम् ॥ २.११८.१८ ॥
ఈ దివ్యమైన ఉత్తమ మాలను, వస్త్రాన్ని, ఆభరణాలను, ఓ వైదేహీ, విలువైన అంగరాగాన్ని, సుగంధ లేపనాన్ని (ఇవిగో).
2.118.19
मया दत्तमिदं सीते तव गात्राणि शोभयेत् ।
अनुरूपमसंक्लिष्टं नित्यमेव भविष्यति ॥ २.११८.१९ ॥
సీతా, నేను ఇచ్చిన ఇది నీ అవయవాలను అలంకరిస్తుంది. ఇది తగినది, ఎప్పటికీ వాడనిది, ఎల్లప్పుడూ ఇలాగే ఉంటుంది.
2.118.20
अङ्गरागेण दिव्येन लिप्ताङ्गी जनकात्मजे ।
शोभयिष्यसि भर्त्तारं यथा श्रीविष्णुमव्ययम् ॥ २.११८.२० ॥
జనకుని కుమారీ, దివ్యమైన అంగరాగంతో పూసిన అవయవాలు కలదానా, అవ్యయుడైన విష్ణువును శ్రీదేవి అలంకరించినట్లు నీవు నీ భర్తను అలంకరిస్తావు.
2.118.21
सा वस्त्रमङ्गरागं च भूषणानि स्रजस्तथा ।
मैथिली प्रतिजग्राह प्रीतिदानमनुत्तमम् ॥ २.११८.२१ ॥
ఆ మైథిలి సీత వస్త్రం, అంగరాగం, ఆభరణాలు, పూలమాలలు — ఈ అత్యుత్తమ ప్రీతి-కానుకను స్వీకరించింది.
2.118.22
प्रतिगृह्य च तत् सीता प्रीतिदानं यशस्विनी ।
श्लिष्टाञ्जलिपुटा तत्र समुपास्त तपोधनाम् ॥ २.११८.२२ ॥
ఆ ప్రీతి-కానుకను స్వీకరించిన యశస్విని సీత అక్కడే చేతులు జోడించి ఆ తపోధనను సేవించింది.
2.118.23
तथा सीतासुपासीनामनसूया दृढव्रता ।
वचनं प्रष्टुमारेभे काञ्चित् प्रियकथामनु ॥ २.११८.२३ ॥
అలా సీత దగ్గర కూర్చున్న దృఢవ్రత అనసూయ ప్రియమైన సంభాషణను అనుసరించి ఏదో అడగసాగింది.
2.118.24
स्वयंवरे किल प्राप्ता त्वमनेन यशस्विना ।
राघवेणेति मे सीते कथा श्रुतिमुपागता ॥ २.११८.२४ ॥
సీతా, స్వయంవరంలో నీవు ఈ యశస్వి రాఘవునిచే పొందబడ్డావని నాకు వార్త వినబడింది.
2.118.25
तां कथां श्रोतुमिच्छामि विस्तरेण च मैथिलि ।
यथानुभूतं कार्त्स्न्येन तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि ॥ २.११८.२५ ॥
మైథిలీ, ఆ కథను విస్తారంగా వినాలనుకుంటున్నాను. నీవు అనుభవించినట్లే పూర్తిగా నాకు చెప్పు.
2.118.26
एवमुक्ता तु सा सीता तां ततो धर्मचारिणीम् ।
श्रूयतामिति चोक्त्वा वै कथयामास तां कथाम् ॥ २.११८.२६ ॥
ఇలా అడగబడిన ఆ ధర్మచారిణి సీత, 'వినండి' అని చెప్పి ఆ కథను వివరించింది.
2.118.27
मिथिलाधिपतिर्वीरो जनको नाम धर्मवित् ।
क्षत्रधर्मे ह्यभिरतो न्यायतः शास्ति मेदिनीम् ॥ २.११८.२७ ॥
మిథిలకు అధిపతి, వీరుడు, ధర్మజ్ఞుడు అయిన జనకుడు అనే పేరుగల రాజు క్షత్రియధర్మంలో నిమగ్నుడై న్యాయంగా భూమిని పాలించాడు.
2.118.28
तस्य लाङ्गलहस्तस्य कर्षतः क्षेत्रमण्डलम् ।
अहं किलोत्थिता भित्त्वा जगतीं नृपतेः सुता ॥ २.११८.२८ ॥
నాగలి చేతపట్టి ఆయన పొలాన్ని దున్నుతుండగా, నేను భూమిని చీల్చుకుని రాజకుమార్తెగా ఉద్భవించాను.
2.118.29
स मां दृष्ट्वा नरपतिर्मुष्टिविक्षेपतत्परः ।
पांसुकुण्ठितसर्वाङ्गीं जनको विस्मितो ऽभवत् ॥ २.११८.२९ ॥
రాజు నన్ను చూశాడు; అప్పుడాయన గుప్పెడు గింజలు చల్లుతూ ఉన్నాడు. నా అవయవాలన్నీ ధూళితో కప్పబడి ఉన్నాయి; జనకుడు విస్మయం చెందాడు.
2.118.30
अनपत्येन च स्नेहादङ्कमारोप्य च स्वयम् ।
ममेयं तनयेत्युक्त्वा स्नेहो मयि निपातितः ॥ २.११८.३० ॥
సంతానం లేనివాడై, ప్రేమతో ఆయన స్వయంగా నన్ను ఒడిలోకి ఎత్తుకుని, 'ఈమె నా కూతురు' అని చెప్పి నాపై ప్రేమను కురిపించాడు.
2.118.31
अन्तरिक्षे च वागुक्ता प्रति मा ऽमानुषी किल ।
एवमेतन्नरपते धर्मेण तनया तव ॥ २.११८.३१ ॥
ఆకాశంలో మానుషేతరమైన ఒక వాణి నాతో ఇలా పలికింది: ఓ రాజా, ఇది నిజం; ధర్మప్రకారం ఈమె నీ కుమార్తే.
2.118.32
ततः प्रहृष्टो धर्मात्मा पिता मे मिथिलाधिपः ।
अवाप्तो विपुलामृद्धिं मामवाप्य नराधिपः ॥ २.११८.३२ ॥
అప్పుడు నా ధర్మాత్ముడైన తండ్రి, మిథిలాధిపతి, ఆనందించారు. నన్ను పొంది ఆ నరాధిపుడు గొప్ప సంపదను పొందాడు.
2.118.33
दत्ता चास्मीष्टवद्देव्यै ज्येष्ठायै पुण्यकर्मणा ।
तया सम्भाविता चास्मि स्निग्धया मातृसौहृदात् ॥ २.११८.३३ ॥
పుణ్యకర్మ చేసిన ఆయన నన్ను నా ప్రియమైన జ్యేష్ఠ రాణికి ఇచ్చారు. ఆమె తల్లి ప్రేమతో, ఆప్యాయంగా నన్ను గౌరవించింది.
2.118.34
पतिसंयोगसुलभं वयो दृष्ट्वा तु मे पिता ।
चिन्तामभ्यगमद्दीनो वित्तनाशादिवाधनः ॥ २.११८.३४ ॥
అయితే పతిసంయోగానికి తగిన నా వయసును చూసి నా తండ్రి, ధనం పోయిన దరిద్రుడిలా దీనుడై చింతలో మునిగిపోయారు.
2.118.35
सदृशाच्चापकृष्टाच्च लोके कन्यापिता जनात् ।
प्रधर्षणमवाप्नोति शक्रेणापि समो भुवि ॥ २.११८.३५ ॥
లోకంలో కన్యాపిత, తనకు సమానులైనవారి వల్ల అయినా, తక్కువవారి వల్ల అయినా, అవమానాన్ని పొందుతాడు; భూమిపై ఇంద్రునితో సమానుడైనా సరే.
2.118.36
तां धर्षणामदूरस्थां दृष्ट्वा चात्मनि पार्थिवः ।
चिन्तार्णवगतः पारं नाससादाप्लवो यथा ॥ २.११८.३६ ॥
ఆ అవమానం దగ్గరలో ఉండటం చూసి రాజు తనలోనే చింతాసముద్రంలో మునిగిపోయాడు; ఈత రాని వాడిలా అతనికి తీరం కనబడలేదు.
2.118.37
अयोनिजां हि मां ज्ञात्वा नाध्यगच्छद्विचिन्तयन् ।
सदृशं चानुरूपं च महीपालः पतिं मम ॥ २.११८.३७ ॥
నేను అయోనిజనని తెలిసినా, ఆలోచించిన ఆ రాజుకు నాకు తగిన, అనురూపమైన భర్త దొరకలేదు.
2.118.38
तस्य बुद्धिरियं जाता चिन्तयानस्य सन्ततम् ।
स्वयं वरं तनूजायाः करिष्यामीति धीमतः ॥ २.११८.३८ ॥
ఎల్లప్పుడూ ఆలోచిస్తున్న ఆ ధీమంతుడైన రాజుకు, 'నా కుమార్తెకు వరుడిని నేనే ఎన్నుకుంటాను' అనే ఆలోచన కలిగింది.
2.118.39
महायज्ञे तदा तस्य वरुणेन महात्मना ।
दत्तं धनुर्वरं प्रीत्या तूणी चाक्षयसायकौ ॥ २.११८.३९ ॥
అప్పుడు ఆయన మహాయజ్ఞంలో మహాత్ముడైన వరుణుడు ప్రీతితో శ్రేష్ఠమైన ధనుస్సును, అక్షయ బాణాలున్న రెండు అంబులపొదులను ఇచ్చాడు.
2.118.40
असञ्चाल्यं मनुष्यैश्च यत्नेनापि च गौरवात् ।
तन्न शक्ता नमयितुं स्वप्नेष्वपि नराधिपाः ॥ २.११८.४० ॥
ఆ ధనుస్సు మనుషులకు కదలనిది; ఎంత ప్రయత్నించినా, గౌరవంతో ప్రయత్నించినా రాజులు కలలో కూడా దాన్ని వంచలేకపోయారు.
2.118.41
तद्धनुः प्राप्य मे पित्रा व्याहृतं सत्यवादिना ।
समवाये नरेन्द्राणां पूर्वमामन्त्र्य पार्थिवान् ॥ २.११८.४१ ॥
ఆ ధనుస్సును పొందిన తరువాత, సత్యవాది అయిన నా తండ్రి, రాజులందరి సభలో ముందుగా రాజులను పిలిచి ఇలా ప్రకటించాడు.
2.118.42
इदं च धनुरुद्यम्य सज्यं यः कुरुते नरः ।
तस्य मे दुहिता भार्या भविष्यति न संशयः ॥ २.११८.४२ ॥
ఈ ధనుస్సును ఎత్తి దానికి నారి ఎక్కించే మనిషికి నా కుమార్తె భార్య అవుతుంది; ఇందులో సందేహం లేదు.
2.118.43
तच्च दृष्ट्वा धनुः श्रेष्ठं गौरवाद्गिरिसन्निभम् ।
अभिवाद्य नृपा जग्मुरशक्तास्तस्य तोलने ॥ २.११८.४३ ॥
పర్వతంలా బరువైన ఆ శ్రేష్ఠ ధనువును చూసి, దానిని ఎత్తలేకపోయిన రాజులు నమస్కరించి వెళ్ళిపోయారు.
2.118.44
सुदीर्घस्य तु कालस्य राघवो ऽयं महाद्युतिः ।
विश्वामित्रेण सहितो यज्ञं द्रष्टुं समागतः ।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा रामः सत्यपराक्रमः ॥ २.११८.४४ ॥
చాలా కాలం తర్వాత, మహాతేజస్వి అయిన ఈ రాఘవుడు విశ్వామిత్రునితో కలిసి యజ్ఞాన్ని చూడటానికి వచ్చాడు; సత్యపరాక్రముడైన రాముడు తమ్ముడు లక్ష్మణునితో కలిసి వచ్చాడు.
2.118.45
विश्वामित्रस्तु धर्मात्मा मम पित्रा सुपूजितः ।
प्रोवाच पितरं तत्र भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ २.११८.४५ ॥
నా తండ్రిచే చక్కగా గౌరవించబడిన ధర్మాత్ముడైన విశ్వామిత్రుడు అక్కడ తండ్రితో మాట్లాడాడు; ఇద్దరు సోదరులు రామ లక్ష్మణులు అక్కడ ఉన్నారు.
2.118.46
सुतौ दशरथस्येमौ धनुर्दर्शनकांक्षिणौ ।
धनुर्दर्शय रामाय राजपुत्राय दैविकम् ॥ २.११८.४६ ॥
దశరథుని ఈ ఇద్దరు కుమారులు ధనువును చూడాలని కోరుతున్నారు. రాజకుమారుడైన రామునికి ఆ దైవిక ధనువును చూపించు.
2.118.47
इत्युक्तस्तेन विप्रेण तद्धनुः समुपानयत् ।
निमेषान्तरमात्रेण तदानम्य स वीर्य्यवान् ॥ २.११८.४७ ॥
ఆ బ్రాహ్మణుడు ఈ విధంగా అనగా, ఆయన ఆ ధనువును తెప్పించాడు; ఆ పరాక్రమవంతుడు క్షణకాలంలోనే దానిని వంచాడు.
2.118.48
ज्यां समारोप्य झटिति पूरयामास वीर्यवत् ॥ २.११८.४८ ॥
వింటినారిని బిగించి వెంటనే అతడు బలంగా దానిని పూర్తిగా లాగాడు.
2.118.49
तेन पूरयता वेगान्मध्ये भग्नं द्विधा धनुः ।
तस्य शब्दो ऽभवद्भीमः पतितस्याशनेरिव ॥ २.११८.४९ ॥
అతడు వేగంగా ఆ విల్లును ఎక్కుపెట్టగా అది మధ్యలో రెండుగా విరిగిపోయింది; దాని శబ్దం పడిన పిడుగులా భయంకరంగా ఉంది.
2.118.50
ततो ऽहं तत्र रामाय पित्रा सत्याभिसन्धिना ।
निश्चिता दातुमुद्यम्य जलभाजनमुत्तमम् ॥ २.११८.५० ॥
అప్పుడు అక్కడ, సత్యసంధుడైన నా తండ్రి రాముడికి ఇవ్వాలని నిశ్చయించి ఉత్తమమైన జలపాత్రను ఎత్తారు.
2.118.51
दीयमानां न तु तदा प्रतिजग्राह राघवः ।
अविज्ञाय पितुश्छन्दमयोध्याधिपतेः प्रभोः ॥ २.११८.५१ ॥
ఆ సమయంలో ఇవ్వబడినప్పటికీ రాఘవుడు స్వీకరించలేదు; అయోధ్యాధిపతి అయిన తన తండ్రి అభిప్రాయం తెలియక.
2.118.52
ततः श्वशुरमामन्त्र्य वृद्धं दशरथं नृपम् ।
मम पित्रा त्वहं दत्ता रामाय विदितात्मने ॥ २.११८.५२ ॥
తరువాత, నా తండ్రి వృద్ధుడైన మామ దశరథ మహారాజును సంబోధించి, ఆత్మజ్ఞుడైన రాముడికి నన్ను ఇచ్చారు.
2.118.53
मम चैवानुजा साध्वी ऊर्मिला प्रियदर्शना ।
भार्य्यार्थे लक्ष्मणस्यापि दत्ता पित्रा मम स्वयम् ॥ २.११८.५३ ॥
నా పవిత్రురాలు, చూడముచ్చటైన చెల్లెలు ఊర్మిళను కూడా నా తండ్రి స్వయంగా లక్ష్మణుడికి భార్యగా ఇచ్చారు.
2.118.54
एवं दत्तास्मि रामाय तदा तस्मिन् स्वयम्वरे ।
अनुरक्तास्मि धर्मेण पतिं वीर्यवतां वरम् ॥ २.११८.५४ ॥
ఈ విధంగా ఆ స్వయంవరంలో నేను రాముడికి ఇవ్వబడ్డాను; ధర్మప్రకారం పరాక్రమవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన నా పతిపై నేను అనురక్తురాలిని.