ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 2.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.16.1
स तदन्तःपुरद्वारं समतीत्य जनाकुलम्।
प्रविविक्तां ततः कक्ष्यामाससाद पुराणवित् ॥ २.१६.१ ॥
ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಅಂತಃಪುರದ ದ್ವಾರವನ್ನು ದಾಟಿ, ನಂತರ ಏಕಾಂತವಾದ ಕೋಣೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದನು. ಅವನು ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವನು.
2.16.2
प्रासकार्मुकबिभ्रद्भिर्युवभिर्मृष्टकुण्डलैः।
अप्रमादिभिरेकाग्रैः स्वानुरक्तैरधिष्ठिताम् ॥ २.१६.२ ॥
ಈಟಿ, ಬಿಲ್ಲು ಹಿಡಿದ, ಹೊಳೆಯುವ ಕುಂಡಲ ಧರಿಸಿದ, ಜಾಗರೂಕ, ಏಕಾಗ್ರ, ತಮ್ಮ ಒಡೆಯನ ಮೇಲೆ ಅನುರಕ್ತರಾದ ಯುವಕರಿಂದ ಅದು ಕಾಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.
2.16.3
तत्र काषायिणो वृद्धान् वेत्रपाणीन् स्वलंकृतान्।
ददर्श विष्ठितान् द्वारि स्त्र्यध्यक्षान् समाहितान् ॥ २.१६.३ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಕಾವಿ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿದ, ಬೆತ್ತ ಹಿಡಿದ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡ, ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ, ಸ್ತ್ರೀ ವಿಭಾಗದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾದ, ಸಮಾಧಾನಚಿತ್ತ ವೃದ್ಧರನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು.
2.16.4
ते समीक्ष्य समायान्तं रामप्रियचिकीर्षवः।
सहसोत्पतिताः सर्वे ह्यासनेभ्यः ससम्भ्रमाः ॥ २.१६.४ ॥
ಅವನು ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಮನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಬಯಸಿ, ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಗಾಬರಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಆಸನಗಳಿಂದ ಎದ್ದರು.
2.16.5
तानुवाच विनीतात्मा सूतपुत्रः प्रदक्षिणः।
क्षिप्रमाख्यात रामाय सुमन्त्रो द्वारि तिष्ठति ॥ २.१६.५ ॥
ವಿನಯಶೀಲ ಮನಸ್ಸಿನ, ಚತುರ ಸಾರಥಿಯ ಮಗನಾದ ಸುಮಂತ್ರನು ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು, "ಬೇಗನೆ ರಾಮನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿ, ಸುಮಂತ್ರನು ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ."
2.16.6
ते राममुपसङ्गम्य भर्तुः प्रियचिकीर्षवः।
सहभार्याय रामाय क्षिप्रमेवाचचक्षिरे ॥ २.१६.६ ॥
ತಮ್ಮ ಒಡೆಯನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಬಯಸಿ, ಅವರು ರಾಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗಿದ್ದ ರಾಮನಿಗೆ ಬೇಗನೆ ತಿಳಿಸಿದರು.
2.16.7
प्रतिवेदितमाज्ञाय सूतमभ्यन्तरं पितुः।
तत्रैवानाययामास राघवः प्रियकाम्यया ॥ २.१६.७ ॥
ತಂದೆಯ ಅಂತಃಪುರದಿಂದ ಸಾರಥಿ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿದು, ರಾಘವನು ಪ್ರಿಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕರೆಸಿದನು.
2.16.8
तं वैश्रवणसंकाशमुपविष्टं स्वलंकृतम्।
ददर्श सूतः पर्यङ्के सौवर्णे सोत्तरच्छदे ॥ २.१६.८ ॥
ಕುಬೇರನಂತೆ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿ, ಮೇಲೆ ಹೊದಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಮಂಚದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ಸಾರಥಿ ಕಂಡನು.
2.16.9
वराहरुधिराभेण शुचिना च सुगन्धिना।
अनुलिप्तं परार्घ्येन चन्दनेन परंतपम् ॥ २.१६.९ ॥
ಹಂದಿಯ ರಕ್ತದಂತಹ ಬಣ್ಣದ, ಪವಿತ್ರವಾದ, ಸುಗಂಧಭರಿತವಾದ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಚಂದನದಿಂದ ಲೇಪಿತನಾದ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುಡುವ ಅವನು.
2.16.10
स्थितया पार्श्वतश्चापि वालव्यजनहस्तया।
उपेतं सीतया भूयश्चित्रया शशिनं यथा ॥ २.१६.१० ॥
ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಚಾಮರ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದ್ದ ಅವನು, ಚಂದ್ರನು ಚಿತ್ರಾ ನಕ್ಷತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಇರುವಂತೆ.
2.16.11
तं तपन्तमिवादित्यमुपपन्नं स्वतेजसा।
ववन्दे वरदं वन्दी विनयज्ञो विनीतवत् ॥ २.१६.११ ॥
ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿ, ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ವರ ನೀಡುವ ಅವನಿಗೆ, ವಿನಯದ ಮರ್ಯಾದೆ ತಿಳಿದ ಸಾರಥಿ ವಿನಯದಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.
2.16.12
प्राञ्जलिः सुमुखं दृष्ट्वा विहारशयनासने।
राजपुत्रमुवाचेदं सुमन्त्रो राजसत्कृतः ॥ २.१६.१२ ॥
ಕೈಮುಗಿದು, ವಿಹಾರದ ಆಸನ ಮತ್ತು ಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸುಂದರ ಮುಖದ ರಾಜಕುಮಾರನನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಜನಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸುಮಂತ್ರನು ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
2.16.13
कौसल्या सुप्रजा राम पिता त्वां द्रष्टुमिच्छति।
महिष्यापि हि कैकेय्या गम्यतां तत्र मा चिरम् ॥ २.१६.१३ ॥
ಸುಪುತ್ರವತಿ ಕೌಸಲ್ಯೆ, ರಾಮ! ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡಲು ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪಟ್ಟದ ರಾಣಿ ಕೈಕೇಯಿಯ ಬಳಿಗೂ ಈಗಲೇ ಹೋಗು, ತಡಮಾಡಬೇಡ.
2.16.14
एवमुक्तस्तु संहृष्टो नरसिंहो महाद्युतिः।
ततः सम्मानयामास सीतामिदमुवाच ह ॥ २.१६.१४ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ನರಸಿಂಹ ರಾಮನು ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಗೊಂಡನು. ನಂತರ ಸೀತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
2.16.15
देवि देवश्च देवी च समागम्य मदन्तरे।
मन्त्रयेते ध्रुवं किंचिदभिषेचनसंहितम् ॥ २.१६.१५ ॥
ದೇವಿ! ನಾನಿಲ್ಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಏನನ್ನೋ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
2.16.16
लक्षयित्वा ह्यभिप्रायं प्रियकामा सुदक्षिणा।
संचोदयति राजानं मदर्थमसितेक्षणा ॥ २.१६.१६ ॥
ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಅರಿತು, ಪ್ರಿಯವನ್ನು ಬಯಸುವ, ಉತ್ತಮ ದಕ್ಷಿಣೆಯುಳ್ಳ, ಕಪ್ಪು ಕಣ್ಣಿನ ಕೈಕೇಯಿ ನನಗಾಗಿ ರಾಜನನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ.
2.16.17
सा प्रहृष्टा महाराजं हितकामानुवर्तिनी।
जननी चार्थकामा मे केकयाधिपतेः सुता ॥ २.१६.१७ ॥
ಅವಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಮಹಾರಾಜನ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸಿ ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವಳು. ಅವಳು ನನ್ನ ತಾಯಿ; ನನ್ನ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವ ಕೇಕಯಾಧಿಪತಿಯ ಮಗಳು.
2.16.18
दिष्ट्या खलु महाराजो महिष्या प्रियया सह।
सुमन्त्रं प्राहिणोद् दूतमर्थकामकरं मम ॥ २.१६.१८ ॥
ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಮಹಾರಾಜನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ರಾಣಿಯೊಂದಿಗೆ ನನಗೆ ಹಿತ ಮಾಡುವ ಸುಮಂತ್ರನನ್ನು ದೂತನಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾನೆ.
2.16.19
यादृशी परिषत् तत्र तादृशो दूत आगतः।
ध्रुवमद्यैव मां राजा यौवराज्येऽभिषेक्ष्यति ॥ २.१६.१९ ॥
ಅಲ್ಲಿನ ಸಭೆ ಹೇಗಿದೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ದೂತನೂ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಇಂದೇ ರಾಜನು ನನ್ನನ್ನು ಯುವರಾಜ ಪದವಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕಿಸುವರು.
2.16.20
हन्त शीघ्रमितो गत्वा द्रक्ष्यामि च महीपतिम्।
सह त्वं परिवारेण सुखमास्स्व रमस्व च ॥ २.१६.२० ॥
ಸರಿ, ಇಲ್ಲಿಂದ ಬೇಗನೆ ಹೋಗಿ ಮಹಾರಾಜರನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇನೆ. ನೀನು ನಿನ್ನ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ ಸುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತು ಆನಂದಿಸು.
2.16.21
पतिसम्मानिता सीता भर्तारमसितेक्षणा।
आ द्वारमनुवव्राज मङ्गलान्यभिदध्युषी ॥ २.१६.२१ ॥
ಪತಿಯಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಕಪ್ಪು ಕಣ್ಣುಗಳ ಸೀತೆ, ಮಂಗಲ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ ಬಾಗಿಲವರೆಗೂ ಪತಿಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದಳು.
2.16.22
राज्यं द्विजातिभिर्जुष्टं राजसूयाभिषेचनम्।
कर्तुमर्हति ते राजा वासवस्येव लोककृत् ॥ २.१६.२२ ॥
ದ್ವಿಜರಿಂದ ಅನುಮೋದಿತವಾದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ಲೋಕಕರ್ತನಾದ ಇಂದ್ರನಂತೆ, ರಾಜಸೂಯ ಯಾಗಾಭಿಷೇಕವನ್ನು ನಿನಗೆ ಮಾಡಲು ರಾಜನು ಅರ್ಹನು.
2.16.23
दीक्षितं व्रतसम्पन्नं वराजिनधरं शुचिम्।
कुरङ्गशृङ्गपाणिं च पश्यन्ती त्वां भजाम्यहम् ॥ २.१६.२३ ॥
ದೀಕ್ಷಿತನಾದ, ವ್ರತಸಂಪನ್ನನಾದ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಜಿಂಕೆ ಚರ್ಮ ಧರಿಸಿದ, ಶುಚಿಯಾದ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಜಿಂಕೆಯ ಕೊಂಬು ಹಿಡಿದ ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತೇನೆ.
2.16.24
पूर्वां दिशं वज्रधरो दक्षिणां पातु ते यमः।
वरुणः पश्चिमामाशां धनेशस्तूत्तरां दिशम् ॥ २.१६.२४ ॥
ವಜ್ರಧಾರಿ ಇಂದ್ರನು ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ಯಮನು ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ; ವರುಣನು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕನ್ನೂ, ಧನಪತಿ ಕುಬೇರನು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸಲಿ.
2.16.25
अथ सीतामनुज्ञाप्य कृतकौतुकमङ्गलः।
निश्चक्राम सुमन्त्रेण सह रामो निवेशनात् ॥ २.१६.२५ ॥
ನಂತರ ಸೀತೆಗೆ ಬೀಳ್ಕೊಟ್ಟು, ಮಂಗಳಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ರಾಮನು ಸುಮಂತ್ರನೊಂದಿಗೆ ಅರಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಟನು.
2.16.26
पर्वतादिव निष्क्रम्य सिंहो गिरिगुहाशयः।
लक्ष्मणं द्वारि सोऽपश्यत् प्रह्वाञ्जलिपुटं स्थितम् ॥ २.१६.२६ ॥
ಪರ್ವತದ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸಿಂಹ ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಹೊರಬಂದಂತೆ, ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ವಿನಯದಿಂದ ಕೈಮುಗಿದು ನಿಂತಿದ್ದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು.
2.16.27
अथ मध्यमकक्ष्यायां समागच्छत् सुहृज्जनैः।
स सर्वानर्थिनो दृष्ट्वा समेत्य प्रतिनन्द्य च ॥ २.१६.२७ ॥
ನಂತರ ಮಧ್ಯದ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಹಿತೈಷಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದನು. ತನ್ನನ್ನು ಯಾಚಿಸಲು ಬಂದಿದ್ದ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ನೋಡಿ, ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ಪ್ರತಿ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿದನು.
2.16.28
ततः पावकसंकाशमारुरोह रथोत्तमम्।
वैयाघ्रं पुरुषव्याघ्रो राजितं राजनन्दनः ॥ २.१६.२८ ॥
ಆಗ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ, ಹುಲಿಚರ್ಮದಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಉತ್ತಮ ರಥವನ್ನು ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ರಾಜಕುಮಾರ ಏರಿದನು.
2.16.29
मेघनादमसम्बाधं मणिहेमविभूषितम्।
मुष्णन्तमिव चक्षूंषि प्रभया मेरुवर्चसम् ॥ २.१६.२९ ॥
ಮೋಡದಂತೆ ಘರ್ಜಿಸುವ, ವಿಶಾಲವಾದ, ಮಣಿ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ, ತನ್ನ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳೆಹೊಡೆಯುವಂತಿರುವ, ಮೇರುವಿನ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಆ ರಥ.
2.16.30
करेणुशिशुकल्पैश्च युक्तं परमवाजिभिः।
हरियुक्तं सहस्राक्षो रथमिन्द्र इवाशुगम् ॥ २.१६.३० ॥
ಆನೆಮರಿಗಳಂತಿರುವ ಉತ್ತಮ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ, ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷನಾದ ಇಂದ್ರನ ವೇಗವಾದ ರಥದಂತಿದ್ದ ಆ ರಥ.
2.16.31
प्रययौ तूर्णमास्थाय राघवो ज्वलितः श्रिया।
स पर्जन्य इवाकाशे स्वनवानभिनादयन् ॥ २.१६.३१ ॥
ರಾಘವನು ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಬೆಳಗುತ್ತಾ ತ್ವರೆಯಿಂದ ರಥವೇರಿ ಹೊರಟನು. ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಗರ್ಜಿಸುವ ಮೇಘದಂತೆ ಅವನು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗಿದನು.
2.16.32
निकेतान्निर्ययौ श्रीमान् महाभ्रादिव चन्द्रमाः।
चित्रचामरपाणिस्तु लक्ष्मणो राघवानुजः ॥ २.१६.३२ ॥
ದೊಡ್ಡ ಮೇಘದಿಂದ ಚಂದ್ರನು ಹೊರಬರುವಂತೆ ಶ್ರೀಮಂತನು ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದನು. ರಾಘವನ ತಮ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ವಿಚಿತ್ರ ಚಾಮರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದನು.
2.16.33
जुगोप भ्रातरं भ्राता रथमास्थाय पृष्ठतः।
ततो हलहलाशब्दस्तुमुलः समजायत ॥ २.१६.३३ ॥
ತಮ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ರಥವೇರಿ ಹಿಂಭಾಗದಿಂದ ಅಣ್ಣನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗಿದನು. ಆಗ ಭಾರೀ ಕೋಲಾಹಲದ ಶಬ್ದ ಎದ್ದಿತು.
2.16.34
तस्य निष्क्रममाणस्य जनौघस्य समन्ततः।
ततो हयवरा मुख्या नागाश्च गिरिसंनिभाः ॥ २.१६.३४ ॥
ಅವನು ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನಾಲ್ಕೂ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಜನಸಮೂಹ ಹರಿದುಬಂತು. ಆಗ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಸದೃಶ ಪ್ರಧಾನ ಆನೆಗಳೂ ಸಾಗಿದವು.
2.16.35
अनुजग्मुस्तथा रामं शतशोऽथ सहस्रशः।
अग्रतश्चास्य संनद्धाश्चन्दनागुरुभूषिताः ॥ २.१६.३५ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ನೂರಾರು ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ರಾಮನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು. ಅವನ ಮುಂದೆ ಕವಚಧಾರಿ ಯೋಧರು ಶ್ರೀಗಂಧ ಮತ್ತು ಅಗರು ಲೇಪಿಸಿಕೊಂಡು ಅಲಂಕೃತರಾಗಿದ್ದರು.
2.16.36
खड्गचापधराः शूरा जग्मुराशंसवो जनाः।
ततो वादित्रशब्दाश्च स्तुतिशब्दाश्च वन्दिनाम् ॥ २.१६.३६ ॥
ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲು ಹಿಡಿದ ಶೂರರು ಮತ್ತು ಶುಭ ಹಾರೈಸುವ ಜನರು ಸಾಗಿದರು. ಆಗ ವಾದ್ಯಗಳ ಶಬ್ದವೂ ಬಂದಿಗಳ ಸ್ತುತಿಯ ಧ್ವನಿಯೂ ಕೇಳಿಬಂದವು.
2.16.37
सिंहनादाश्च शूराणां ततः शुश्रुविरे पथि।
हर्म्यवातायनस्थाभिर्भूषिताभिः समन्ततः ॥ २.१६.३७ ॥
ಆಗ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ವೀರರ ಸಿಂಹನಾದಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೇಳಿಬಂದವು; ಮಹಲುಗಳ ಕಿಟಕಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಆಭರಣಧಾರಿ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಕಡೆಯಿಂದಲೂ.
2.16.38
कीर्यमाणः सुपुष्पौघैर्ययौ स्त्रीभिररिंदमः।
रामं सर्वानवद्याङ्ग्यो रामपिप्रीषया ततः ॥ २.१६.३८ ॥
ಶತ್ರುನಿಗ್ರಹಕನು ಸುಂದರ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳಿಂದ ಸುರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದನು; ದೋಷರಹಿತ ಅಂಗಗಳ ಸ್ತ್ರೀಯರು ರಾಮನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಮಾಡಿದರು.
2.16.39
वचोभिरग्र्यैर्हर्म्यस्थाः क्षितिस्थाश्च ववन्दिरे।
नूनं नन्दति ते माता कौसल्या मातृनन्दन ॥ २.१६.३९ ॥
ಮಹಲುಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತವರು ಮತ್ತು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ನಿಂತವರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿದರು: "ನಿನ್ನ ತಾಯಿ ಕೌಸಲ್ಯೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಿರುವಳು, ತಾಯಿಗೆ ಆನಂದವಾದವನೇ!"
2.16.40
पश्यन्ती सिद्धयात्रं त्वां पित्र्यं राज्यमुपस्थितम्।
सर्वसीमन्तिनीभ्यश्च सीतां सीमन्तिनीं वराम् ॥ २.१६.४० ॥
"ನಿನ್ನ ಯಶಸ್ವಿ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ನಿನ್ನ ಪಿತೃ ರಾಜ್ಯವು ಹತ್ತಿರ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ (ಅವಳು ಆನಂದಿಸುವಳು)" — ಸರ್ವ ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದ ಸೀತೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ (ಹಾಗೆ ಹೇಳಲಾಯಿತು).
2.16.41
अमन्यन्त हि ता नार्यो रामस्य हृदयप्रियाम्।
तया सुचरितं देव्या पुरा नूनं महत् तपः ॥ २.१६.४१ ॥
ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಭಾವಿಸಿದರು: ಅವಳು ರಾಮನ ಹೃದಯಪ್ರಿಯೆ; ಆ ದೇವಿ ಹಿಂದೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮಹಾ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿರಬೇಕು.
2.16.42
रोहिणीव शशाङ्केन रामसंयोगमाप या।
शुश्राव राजमार्गस्थः प्रिया वाच उदाहृताः ॥ २.१६.४२ ॥
ರೋಹಿಣಿ ಚಂದ್ರನೊಡನೆ ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಮನೊಡನೆ ಸಂಯೋಗ ಪಡೆದವಳು, ರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದಳು.
2.16.43
स राघवस्तत्र तदा प्रलापान्
शुश्राव लोकस्य समागतस्य।
आत्माधिकारा विविधाश्च वाचः
प्रहृष्टरूपस्य पुरे जनस्य ॥ २.१६.४३ ॥
ಆಗ ರಾಘವನು ಅಲ್ಲಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ಜನರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದನು; ಹರ್ಷಿತ ಮುಖದ ಜನರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಆಡಿದ ವಿವಿಧ ಮಾತುಗಳವು.
2.16.44
एष श्रियं गच्छति राघवोऽद्य
राजप्रसादाद् विपुलां गमिष्यन्।
एते वयं सर्वसमृद्धकामा
येषामयं नो भविता प्रशास्ता ॥ २.१६.४४ ॥
ಈ ರಾಘವನು ಇಂದು ರಾಜನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಮಹಾ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ; ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಎಲ್ಲ ಆಸೆಗಳೂ ಈಡೇರಿದವರಾಗುತ್ತೇವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇವನೇ ನಮ್ಮ ಆಡಳಿತಗಾರನಾಗುತ್ತಾನೆ.
2.16.45
लाभो जनस्यास्य यदेष सर्वं
प्रपत्स्यते राष्ट्रमिदं चिराय।
न ह्यप्रियं किंचन जातु कश्चित्
पश्येन्न दुःखं मनुजाधिपेऽस्मिन् ॥ २.१६.४५ ॥
ಈ ಜನರಿಗೆ ಇದು ಲಾಭ; ಈ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಬಹುಕಾಲ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಮನುಜಾಧಿಪತಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಎಂದೂ ಯಾವ ಅಪ್ರಿಯವನ್ನೂ ದುಃಖವನ್ನೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
2.16.46
स घोषवद्भिश्च हयैः सनागैः
पुरःसरैः स्वस्तिकसूतमागधैः।
महीयमानः प्रवरैश्च वादकै-
रभिष्टुतो वैश्रवणो यथा ययौ ॥ २.१६.४६ ॥
ಘೋಷಿಸುವ ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಆನೆಗಳು ಮುಂದೆ ಸಾಗಲು, ಸ್ವಸ್ತಿವಾಚಕರು, ಸೂತರು, ಮಾಗಧರು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾದ್ಯಗಾರರಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನಾಗಿ ಅವನು ಕುಬೇರನಂತೆ ಸಾಗಿದನು.
2.16.47
करेणुमातङ्गरथाश्वसंकुलं
महाजनौघैः परिपूर्णचत्वरम्।
प्रभूतरत्नं बहुपण्यसंचयं
ददर्श रामो विमलं महापथम् ॥ २.१६.४७ ॥
ಹೆಣ್ಣಾನೆ, ಗಂಡಾನೆ, ರಥ, ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಮಹಾಜನ ಸಮೂಹಗಳಿಂದ ಚೌಕಗಳು ತುಂಬಿರುವ, ಅಪಾರ ರತ್ನ ಮತ್ತು ಬಹು ವ್ಯಾಪಾರ ಸರಕುಗಳ ರಾಶಿಗಳುಳ್ಳ ವಿಮಲ ಮಹಾಮಾರ್ಗವನ್ನು ರಾಮನು ನೋಡಿದನು.