ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 2.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.16.1
स तदन्तःपुरद्वारं समतीत्य जनाकुलम्।
प्रविविक्तां ततः कक्ष्यामाससाद पुराणवित् ॥ २.१६.१ ॥
ଲୋକଙ୍କ ଭିଡ଼ରେ ଭରା ଅନ୍ତଃପୁର ଦ୍ୱାର ଅତିକ୍ରମ କରି ସେ ତା'ପରେ ନିର୍ଜନ କକ୍ଷରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେ ପୁରାଣଜ୍ଞ ଥିଲେ।
2.16.2
प्रासकार्मुकबिभ्रद्भिर्युवभिर्मृष्टकुण्डलैः।
अप्रमादिभिरेकाग्रैः स्वानुरक्तैरधिष्ठिताम् ॥ २.१६.२ ॥
ବର୍ଛା ଓ ଧନୁ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କୁଣ୍ଡଳ ପରିଥିବା, ସାବଧାନ, ଏକାଗ୍ର ଓ ନିଜ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁରକ୍ତ ଯୁବକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ସ୍ଥାନ ରକ୍ଷିତ ଥିଲା।
2.16.3
तत्र काषायिणो वृद्धान् वेत्रपाणीन् स्वलंकृतान्।
ददर्श विष्ठितान् द्वारि स्त्र्यध्यक्षान् समाहितान् ॥ २.१६.३ ॥
ସେଠାରେ ସେ ଗେରୁଆ ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ହାତରେ ବାଡ଼ି ଧରିଥିବା, ଭଲ ଭାବେ ସଜ୍ଜିତ, ଦ୍ୱାରରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା, ସ୍ତ୍ରୀ-ବିଭାଗର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ, ଶାନ୍ତଚିତ୍ତ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
2.16.4
ते समीक्ष्य समायान्तं रामप्रियचिकीर्षवः।
सहसोत्पतिताः सर्वे ह्यासनेभ्यः ससम्भ्रमाः ॥ २.१६.४ ॥
ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ରାମଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ହଠାତ୍ ବ୍ୟସ୍ତତାରେ ନିଜ ଆସନରୁ ଉଠିଲେ।
2.16.5
तानुवाच विनीतात्मा सूतपुत्रः प्रदक्षिणः।
क्षिप्रमाख्यात रामाय सुमन्त्रो द्वारि तिष्ठति ॥ २.१६.५ ॥
ବିନୀତ ସ୍ୱଭାବ, ଦକ୍ଷ ସାରଥି-ପୁତ୍ର ସୁମନ୍ତ୍ର ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଶୀଘ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଜଣାଅ, ସୁମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରରେ ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି।"
2.16.6
ते राममुपसङ्गम्य भर्तुः प्रियचिकीर्षवः।
सहभार्याय रामाय क्षिप्रमेवाचचक्षिरे ॥ २.१६.६ ॥
ନିଜ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ହୋଇ ସେମାନେ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ପତ୍ନୀ ସହିତ ଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଜଣାଇଲେ।
2.16.7
प्रतिवेदितमाज्ञाय सूतमभ्यन्तरं पितुः।
तत्रैवानाययामास राघवः प्रियकाम्यया ॥ २.१६.७ ॥
ପିତାଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରରୁ ସାରଥି ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଜଣାଗଲା ବୁଝି, ରାଘବ ପ୍ରିୟ କରିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ତାଙ୍କୁ ସେଠାରେ ହିଁ ଡାକିଲେ।
2.16.8
तं वैश्रवणसंकाशमुपविष्टं स्वलंकृतम्।
ददर्श सूतः पर्यङ्के सौवर्णे सोत्तरच्छदे ॥ २.१६.८ ॥
କୁବେର ସଦୃଶ, ସୁନ୍ଦର ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ, ଉପରେ ଚାଦର ପଡ଼ିଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଲଙ୍କରେ ବସିଥିବା ତାଙ୍କୁ ସାରଥି ଦେଖିଲେ।
2.16.9
वराहरुधिराभेण शुचिना च सुगन्धिना।
अनुलिप्तं परार्घ्येन चन्दनेन परंतपम् ॥ २.१६.९ ॥
ଶୂକରର ରକ୍ତ ପରି ରଙ୍ଗର, ପବିତ୍ର ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ, ଉତ୍ତମ ଚନ୍ଦନରେ ଲିପ୍ତ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ତାପ ଦେଉଥିବା ସେ।
2.16.10
स्थितया पार्श्वतश्चापि वालव्यजनहस्तया।
उपेतं सीतया भूयश्चित्रया शशिनं यथा ॥ २.१६.१० ॥
ପାର୍ଶ୍ବରେ ଠିଆ ହୋଇ, ହାତରେ ଚାମର ଧରିଥିବା ସୀତାଙ୍କ ସହ ଯୁକ୍ତ ସେ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ର ଚିତ୍ରା ସହ ଥାଏ।
2.16.11
तं तपन्तमिवादित्यमुपपन्नं स्वतेजसा।
ववन्दे वरदं वन्दी विनयज्ञो विनीतवत् ॥ २.१६.११ ॥
ନିଜ ତେଜରେ ଯୁକ୍ତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ବରଦାତା ତାଙ୍କୁ, ବିନୟର ରୀତି ଜାଣିଥିବା ସାରଥି ବିନୀତ ଭାବରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
2.16.12
प्राञ्जलिः सुमुखं दृष्ट्वा विहारशयनासने।
राजपुत्रमुवाचेदं सुमन्त्रो राजसत्कृतः ॥ २.१६.१२ ॥
ହାତଯୋଡ଼ି, ବିହାରାସନ ଓ ଶଯ୍ୟାରେ ବସିଥିବା ସୁନ୍ଦର ମୁଖ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ସୁମନ୍ତ୍ର ଏହା କହିଲେ।
2.16.13
कौसल्या सुप्रजा राम पिता त्वां द्रष्टुमिच्छति।
महिष्यापि हि कैकेय्या गम्यतां तत्र मा चिरम् ॥ २.१६.१३ ॥
ସୁପୁତ୍ରବତୀ କୌଶଲ୍ୟା, ହେ ରାମ! ତୁମ ପିତା ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛନ୍ତି। ପ୍ରଧାନା ମହିଷୀ କୈକେୟୀଙ୍କ ପାଖକୁ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ, ବିଳମ୍ବ କର ନାହିଁ।
2.16.14
एवमुक्तस्तु संहृष्टो नरसिंहो महाद्युतिः।
ततः सम्मानयामास सीतामिदमुवाच ह ॥ २.१६.१४ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବାରୁ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ନରସିଂହ ରାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ତାପରେ ସୀତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଏହା କହିଲେ।
2.16.15
देवि देवश्च देवी च समागम्य मदन्तरे।
मन्त्रयेते ध्रुवं किंचिदभिषेचनसंहितम् ॥ २.१६.१५ ॥
ଦେବି! ମୁଁ ନଥିବା ସମୟରେ ରାଜା ଓ ରାଣୀ ଏକାଠି ହୋଇ ଅଭିଷେକ ସମ୍ପର୍କିତ କିଛି ନିଶ୍ଚୟ ପରାମର୍ଶ କରୁଛନ୍ତି।
2.16.16
लक्षयित्वा ह्यभिप्रायं प्रियकामा सुदक्षिणा।
संचोदयति राजानं मदर्थमसितेक्षणा ॥ २.१६.१६ ॥
ଅଭିପ୍ରାୟ ବୁଝି ପ୍ରିୟ ଇଚ୍ଛୁକା, ସୁଦକ୍ଷିଣା, କଳା ଆଖିବିଶିଷ୍ଟା କୈକେୟୀ ମୋ ପାଇଁ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଉଛନ୍ତି।
2.16.17
सा प्रहृष्टा महाराजं हितकामानुवर्तिनी।
जननी चार्थकामा मे केकयाधिपतेः सुता ॥ २.१६.१७ ॥
ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମହାରାଜଙ୍କ ହିତ ଇଚ୍ଛା କରି ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି। ସେ ମୋ ମାତା, ମୋ ହିତ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା କୈକୟାଧିପତିଙ୍କ କନ୍ୟା।
2.16.18
दिष्ट्या खलु महाराजो महिष्या प्रियया सह।
सुमन्त्रं प्राहिणोद् दूतमर्थकामकरं मम ॥ २.१६.१८ ॥
ସୌଭାଗ୍ୟବଶତଃ ମହାରାଜ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ମହିଷୀଙ୍କ ସହିତ ମୋ ହିତକାରୀ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ଦୂତ ରୂପେ ପଠାଇଛନ୍ତି।
2.16.19
यादृशी परिषत् तत्र तादृशो दूत आगतः।
ध्रुवमद्यैव मां राजा यौवराज्येऽभिषेक्ष्यति ॥ २.१६.१९ ॥
ସେଠାର ସଭା ଯେପରି, ସେପରି ହିଁ ଦୂତ ଆସିଛନ୍ତି। ନିଶ୍ଚୟ ଆଜି ହିଁ ରାଜା ମୋତେ ଯୁବରାଜ ପଦରେ ଅଭିଷେକ କରିବେ।
2.16.20
हन्त शीघ्रमितो गत्वा द्रक्ष्यामि च महीपतिम्।
सह त्वं परिवारेण सुखमास्स्व रमस्व च ॥ २.१६.२० ॥
ଭଲ, ଏଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ମୁଁ ମହାରାଜଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବି। ତୁମେ ପରିବାର ସହିତ ସୁଖରେ ବସି ଆନନ୍ଦ କର।
2.16.21
पतिसम्मानिता सीता भर्तारमसितेक्षणा।
आ द्वारमनुवव्राज मङ्गलान्यभिदध्युषी ॥ २.१६.२१ ॥
ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତା, କଳା ଆଖିର ସୀତା ମଙ୍ଗଳ ବଚନ କହି ଦ୍ୱାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
2.16.22
राज्यं द्विजातिभिर्जुष्टं राजसूयाभिषेचनम्।
कर्तुमर्हति ते राजा वासवस्येव लोककृत् ॥ २.१६.२२ ॥
ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁମୋଦିତ ରାଜ୍ୟରେ, ଲୋକସୃଷ୍ଟା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞାଭିଷେକ ତୁମ ପାଇଁ କରିବାକୁ ରାଜା ଯୋଗ୍ୟ।
2.16.23
दीक्षितं व्रतसम्पन्नं वराजिनधरं शुचिम्।
कुरङ्गशृङ्गपाणिं च पश्यन्ती त्वां भजाम्यहम् ॥ २.१६.२३ ॥
ଦୀକ୍ଷିତ, ବ୍ରତସମ୍ପନ୍ନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୃଗଚର୍ମ ଧାରୀ, ପବିତ୍ର, ହାତରେ ମୃଗଶୃଙ୍ଗ ଧରିଥିବା ତୁମକୁ ଦେଖି ମୁଁ ତୁମର ସେବା କରେ।
2.16.24
पूर्वां दिशं वज्रधरो दक्षिणां पातु ते यमः।
वरुणः पश्चिमामाशां धनेशस्तूत्तरां दिशम् ॥ २.१६.२४ ॥
ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ଯମ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ବରୁଣ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଏବଂ ଧନେଶ କୁବେର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
2.16.25
अथ सीतामनुज्ञाप्य कृतकौतुकमङ्गलः।
निश्चक्राम सुमन्त्रेण सह रामो निवेशनात् ॥ २.१६.२५ ॥
ଏବେ ସୀତାଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ମଙ୍ଗଳ ଆଚାର ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ରାମ ସୁମନ୍ତ୍ର ସହ ପ୍ରାସାଦରୁ ବାହାରିଲେ।
2.16.26
पर्वतादिव निष्क्रम्य सिंहो गिरिगुहाशयः।
लक्ष्मणं द्वारि सोऽपश्यत् प्रह्वाञ्जलिपुटं स्थितम् ॥ २.१६.२६ ॥
ପର୍ବତ ଗୁମ୍ଫାରେ ରହୁଥିବା ସିଂହ ଯେପରି ପର୍ବତରୁ ବାହାରେ, ସେପରି ସେ ଦ୍ୱାରରେ ବିନୟରେ କରଯୋଡ଼ି ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
2.16.27
अथ मध्यमकक्ष्यायां समागच्छत् सुहृज्जनैः।
स सर्वानर्थिनो दृष्ट्वा समेत्य प्रतिनन्द्य च ॥ २.१६.२७ ॥
ତା'ପରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ସେ ହିତୈଷୀ ଜନମାନଙ୍କୁ ଭେଟିଲେ। ତାଙ୍କଠାରୁ ଯାଚିବାକୁ ଆସିଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେମାନଙ୍କୁ ଭେଟି, ପ୍ରତିନମସ୍କାର କଲେ।
2.16.28
ततः पावकसंकाशमारुरोह रथोत्तमम्।
वैयाघ्रं पुरुषव्याघ्रो राजितं राजनन्दनः ॥ २.१६.२८ ॥
ତା'ପରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବ୍ୟାଘ୍ରଚର୍ମରେ ସଜ୍ଜିତ ଉତ୍ତମ ରଥରେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜକୁମାର ଆରୋହଣ କଲେ।
2.16.29
मेघनादमसम्बाधं मणिहेमविभूषितम्।
मुष्णन्तमिव चक्षूंषि प्रभया मेरुवर्चसम् ॥ २.१६.२९ ॥
ମେଘ ପରି ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, ପ୍ରଶସ୍ତ, ମଣି ଓ ସୁନାରେ ବିଭୂଷିତ, ନିଜ ପ୍ରଭାରେ ଯେପରି ଆଖି ହରଣ କରୁଥିବା, ମେରୁ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ସେହି ରଥ।
2.16.30
करेणुशिशुकल्पैश्च युक्तं परमवाजिभिः।
हरियुक्तं सहस्राक्षो रथमिन्द्र इवाशुगम् ॥ २.१६.३० ॥
ହାତୀ ଛୁଆ ପରି ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ଯୋଡ଼ାଯାଇଥିବା, ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବେଗଶାଳୀ ରଥ ପରି ସେହି ରଥ।
2.16.31
प्रययौ तूर्णमास्थाय राघवो ज्वलितः श्रिया।
स पर्जन्य इवाकाशे स्वनवानभिनादयन् ॥ २.१६.३१ ॥
ରାଘବ ତେଜରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ରଥରେ ଚଢ଼ି ଯାତ୍ରା କଲେ। ଆକାଶରେ ଗର୍ଜନକାରୀ ମେଘ ପରି ସେ ଶବ୍ଦ କରି ଗଲେ।
2.16.32
निकेतान्निर्ययौ श्रीमान् महाभ्रादिव चन्द्रमाः।
चित्रचामरपाणिस्तु लक्ष्मणो राघवानुजः ॥ २.१६.३२ ॥
ମହାମେଘରୁ ଚନ୍ଦ୍ର ବାହାରିବା ପରି ଶ୍ରୀମାନ ଗୃହରୁ ବାହାରିଲେ। ରାଘବଙ୍କ ଅନୁଜ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହାତରେ ବିଚିତ୍ର ଚାମର ଧରିଥିଲେ।
2.16.33
जुगोप भ्रातरं भ्राता रथमास्थाय पृष्ठतः।
ततो हलहलाशब्दस्तुमुलः समजायत ॥ २.१६.३३ ॥
ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରଥରେ ଚଢ଼ି ପଛରୁ ଭାଇଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ। ତାପରେ ପ୍ରବଳ କୋଳାହଳ ଉଠିଲା।
2.16.34
तस्य निष्क्रममाणस्य जनौघस्य समन्ततः।
ततो हयवरा मुख्या नागाश्च गिरिसंनिभाः ॥ २.१६.३४ ॥
ସେ ବାହାରୁଥିବାବେଳେ ଚାରିପଟୁ ଲୋକସମୂହ ଉଛୁଳି ପଡ଼ିଲା। ତାପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ଓ ପର୍ବତ ପରି ପ୍ରଧାନ ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଲେ।
2.16.35
अनुजग्मुस्तथा रामं शतशोऽथ सहस्रशः।
अग्रतश्चास्य संनद्धाश्चन्दनागुरुभूषिताः ॥ २.१६.३५ ॥
ସେହିପରି ଶହଶହ ଓ ହଜାରହଜାର ଲୋକ ରାମଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ତାଙ୍କ ଆଗରେ ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଗୁରୁରେ ସଜ୍ଜିତ କବଚଧାରୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଥିଲେ।
2.16.36
खड्गचापधराः शूरा जग्मुराशंसवो जनाः।
ततो वादित्रशब्दाश्च स्तुतिशब्दाश्च वन्दिनाम् ॥ २.१६.३६ ॥
ଖଡ୍ଗ ଓ ଧନୁ ଧରିଥିବା ଶୂରମାନେ ଏବଂ ଶୁଭକାମନା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଚାଲିଲେ। ତାପରେ ବାଦ୍ୟ ଧ୍ୱନି ଓ ବନ୍ଦୀମାନଙ୍କ ସ୍ତୁତିର ସ୍ୱର ଶୁଣାଗଲା।
2.16.37
सिंहनादाश्च शूराणां ततः शुश्रुविरे पथि।
हर्म्यवातायनस्थाभिर्भूषिताभिः समन्ततः ॥ २.१६.३७ ॥
ତା'ପରେ ରାସ୍ତାରେ ଚାରିପାଖରୁ ବୀରମାନଙ୍କର ସିଂହନାଦ ଶୁଣାଗଲା, ଏବଂ ଅଟ୍ଟାଳିକାର ଝରକାରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଅଳଙ୍କାରଭୂଷିତ ନାରୀମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ମଧ୍ୟ।
2.16.38
कीर्यमाणः सुपुष्पौघैर्ययौ स्त्रीभिररिंदमः।
रामं सर्वानवद्याङ्ग्यो रामपिप्रीषया ततः ॥ २.१६.३८ ॥
ଶତ୍ରୁଦମନକାରୀ ରାମ ସୁନ୍ଦର ଫୁଲରାଶିରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୋଇ ଆଗକୁ ଗଲେ; ନିର୍ଦୋଷ ଅଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟା ନାରୀମାନେ ରାମଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ଏହା କଲେ।
2.16.39
वचोभिरग्र्यैर्हर्म्यस्थाः क्षितिस्थाश्च ववन्दिरे।
नूनं नन्दति ते माता कौसल्या मातृनन्दन ॥ २.१६.३९ ॥
ଅଟ୍ଟାଳିକାରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଓ ଭୂମିରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଲୋକେ ଉତ୍ତମ ବଚନରେ ସ୍ତୁତି କଲେ: "ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ ମାତା କୌଶଲ୍ୟା ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଥିବେ, ହେ ମାତାର ଆନନ୍ଦ!"
2.16.40
पश्यन्ती सिद्धयात्रं त्वां पित्र्यं राज्यमुपस्थितम्।
सर्वसीमन्तिनीभ्यश्च सीतां सीमन्तिनीं वराम् ॥ २.१६.४० ॥
"ତୁମ ସଫଳ ଯାତ୍ରା ଦେଖି, ତୁମ ପୈତୃକ ରାଜ୍ୟ ନିକଟକୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି (ସେ ଆନନ୍ଦିତ ହେବ)" — ଏବଂ ସମସ୍ତ ନାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ସୀତା ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ (ଏପରି କୁହାଗଲା)।
2.16.41
अमन्यन्त हि ता नार्यो रामस्य हृदयप्रियाम्।
तया सुचरितं देव्या पुरा नूनं महत् तपः ॥ २.१६.४१ ॥
ସେହି ନାରୀମାନେ ଭାବିଲେ: ସେ ରାମଙ୍କ ହୃଦୟପ୍ରିୟା; ସେହି ଦେବୀ ପୂର୍ବରୁ ନିଶ୍ଚୟ ମହା ତପସ୍ୟା କରିଥିବେ।
2.16.42
रोहिणीव शशाङ्केन रामसंयोगमाप या।
शुश्राव राजमार्गस्थः प्रिया वाच उदाहृताः ॥ २.१६.४२ ॥
ରୋହିଣୀ ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ର ସହିତ ମିଳିତ ହୁଏ, ସେପରି ରାମଙ୍କ ସହିତ ମିଳନ ପାଇଥିବା ସେ ରାଜମାର୍ଗରେ ଠିଆ ହୋଇ କୁହାଯାଇଥିବା ପ୍ରିୟ ବଚନ ଶୁଣିଲେ।
2.16.43
स राघवस्तत्र तदा प्रलापान्
शुश्राव लोकस्य समागतस्य।
आत्माधिकारा विविधाश्च वाचः
प्रहृष्टरूपस्य पुरे जनस्य ॥ २.१६.४३ ॥
ସେତେବେଳେ ରାଘବ ସେଠାରେ ନଗରରେ ଏକତ୍ର ହୋଇଥିବା ଲୋକଙ୍କ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଶୁଣିଲେ; ଆନନ୍ଦିତ ମୁଖର ଲୋକମାନେ ନିଜ ନିଜ ବିଷୟରେ ନାନା କଥା କହୁଥିଲେ।
2.16.44
एष श्रियं गच्छति राघवोऽद्य
राजप्रसादाद् विपुलां गमिष्यन्।
एते वयं सर्वसमृद्धकामा
येषामयं नो भविता प्रशास्ता ॥ २.१६.४४ ॥
ଏହି ରାଘବ ଆଜି ରାଜାଙ୍କ କୃପାରେ ବିପୁଳ ଶ୍ରୀ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉଛନ୍ତି; ଆମେ ସମସ୍ତେ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ ହୋଇଥିବା ହେବୁ, କାରଣ ଏ ଆମର ଶାସକ ହେବେ।
2.16.45
लाभो जनस्यास्य यदेष सर्वं
प्रपत्स्यते राष्ट्रमिदं चिराय।
न ह्यप्रियं किंचन जातु कश्चित्
पश्येन्न दुःखं मनुजाधिपेऽस्मिन् ॥ २.१६.४५ ॥
ଏହି ଲୋକମାନଙ୍କର ଏହା ଲାଭ ଯେ ଏହି ରାଷ୍ଟ୍ର ବହୁକାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁକିଛି ପାଇବ। ଏହି ମନୁଜାଧିପତିଙ୍କ ଶାସନରେ କେହି କଦାପି କୌଣସି ଅପ୍ରିୟ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ ଦେଖିବେ ନାହିଁ।
2.16.46
स घोषवद्भिश्च हयैः सनागैः
पुरःसरैः स्वस्तिकसूतमागधैः।
महीयमानः प्रवरैश्च वादकै-
रभिष्टुतो वैश्रवणो यथा ययौ ॥ २.१६.४६ ॥
ଶବ୍ଦ କରୁଥିବା ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀମାନେ ଆଗରେ ଚାଲୁଥିବାବେଳେ, ସ୍ୱସ୍ତିବାଚକ, ସୂତ ଓ ମାଗଧମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଦକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ ସେ କୁବେରଙ୍କ ପରି ଗଲେ।
2.16.47
करेणुमातङ्गरथाश्वसंकुलं
महाजनौघैः परिपूर्णचत्वरम्।
प्रभूतरत्नं बहुपण्यसंचयं
ददर्श रामो विमलं महापथम् ॥ २.१६.४७ ॥
ହସ୍ତିନୀ, ହାତୀ, ରଥ ଓ ଘୋଡ଼ାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମହାଜନ-ସମୂହରେ ଚତ୍ୱର ଭରପୂର, ପ୍ରଚୁର ରତ୍ନ ଓ ବହୁ ବାଣିଜ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀର ରାଶିଯୁକ୍ତ ସେହି ନିର୍ମଳ ମହାପଥକୁ ରାମ ଦେଖିଲେ।