ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 2.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.16.1
स तदन्तःपुरद्वारं समतीत्य जनाकुलम्।
प्रविविक्तां ततः कक्ष्यामाससाद पुराणवित् ॥ २.१६.१ ॥
ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਅੰਤਃਪੁਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ ਉਹ ਫਿਰ ਇਕਾਂਤ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਸਨ।
2.16.2
प्रासकार्मुकबिभ्रद्भिर्युवभिर्मृष्टकुण्डलैः।
अप्रमादिभिरेकाग्रैः स्वानुरक्तैरधिष्ठिताम् ॥ २.१६.२ ॥
ਬਰਛੇ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਚਮਕਦੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੁਚੇਤ, ਇਕਾਗਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਵਾਮੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਥਾਂ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
2.16.3
तत्र काषायिणो वृद्धान् वेत्रपाणीन् स्वलंकृतान्।
ददर्श विष्ठितान् द्वारि स्त्र्यध्यक्षान् समाहितान् ॥ २.१६.३ ॥
ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਕੇਸਰੀ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਡੰਡੇ ਫੜੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ, ਇਸਤਰੀ-ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਨਿਗਰਾਨ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ।
2.16.4
ते समीक्ष्य समायान्तं रामप्रियचिकीर्षवः।
सहसोत्पतिताः सर्वे ह्यासनेभ्यः ससम्भ्रमाः ॥ २.१६.४ ॥
ਉਸਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਚਾਨਕ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਸਣਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ।
2.16.5
तानुवाच विनीतात्मा सूतपुत्रः प्रदक्षिणः।
क्षिप्रमाख्यात रामाय सुमन्त्रो द्वारि तिष्ठति ॥ २.१६.५ ॥
ਨਿਮਰ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ, ਚਤੁਰ ਸਾਰਥੀ-ਪੁੱਤਰ ਸੁਮੰਤਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਛੇਤੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਸੁਮੰਤਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।"
2.16.6
ते राममुपसङ्गम्य भर्तुः प्रियचिकीर्षवः।
सहभार्याय रामाय क्षिप्रमेवाचचक्षिरे ॥ २.१६.६ ॥
ਆਪਣੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਰਾਮ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਰਾਮ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ।
2.16.7
प्रतिवेदितमाज्ञाय सूतमभ्यन्तरं पितुः।
तत्रैवानाययामास राघवः प्रियकाम्यया ॥ २.१६.७ ॥
ਪਿਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਤੋਂ ਸਾਰਥੀ ਆਇਆ ਹੈ ਇਹ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਪ੍ਰਿਯ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਬੁਲਵਾ ਲਿਆ।
2.16.8
तं वैश्रवणसंकाशमुपविष्टं स्वलंकृतम्।
ददर्श सूतः पर्यङ्के सौवर्णे सोत्तरच्छदे ॥ २.१६.८ ॥
ਕੁਬੇਰ ਵਰਗੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਉੱਪਰ ਚਾਦਰ ਵਿਛੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਲੰਘ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਉਸਨੂੰ ਸਾਰਥੀ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
2.16.9
वराहरुधिराभेण शुचिना च सुगन्धिना।
अनुलिप्तं परार्घ्येन चन्दनेन परंतपम् ॥ २.१६.९ ॥
ਸੂਰ ਦੇ ਲਹੂ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ, ਉੱਤਮ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਿੱਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਉਹ।
2.16.10
स्थितया पार्श्वतश्चापि वालव्यजनहस्तया।
उपेतं सीतया भूयश्चित्रया शशिनं यथा ॥ २.१६.१० ॥
ਕੋਲ ਖੜੀ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਚਾਮਰ ਫੜੀ ਹੋਈ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਉਹ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਚਿਤ੍ਰਾ ਨਾਲ ਹੋਵੇ।
2.16.11
तं तपन्तमिवादित्यमुपपन्नं स्वतेजसा।
ववन्दे वरदं वन्दी विनयज्ञो विनीतवत् ॥ २.१६.११ ॥
ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤਪਦੇ, ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਉਸਨੂੰ, ਨਿਮਰਤਾ ਦੀ ਰੀਤ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰਥੀ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
2.16.12
प्राञ्जलिः सुमुखं दृष्ट्वा विहारशयनासने।
राजपुत्रमुवाचेदं सुमन्त्रो राजसत्कृतः ॥ २.१६.१२ ॥
ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਵਿਹਾਰ-ਆਸਨ ਅਤੇ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁੱਖ ਵਾਲੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਸੁਮੰਤਰ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ।
2.16.13
कौसल्या सुप्रजा राम पिता त्वां द्रष्टुमिच्छति।
महिष्यापि हि कैकेय्या गम्यतां तत्र मा चिरम् ॥ २.१६.१३ ॥
ਸੁਪੁੱਤਰਵਤੀ ਕੌਸ਼ਲਿਆ, ਹੇ ਰਾਮ! ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਟਰਾਣੀ ਕੈਕੇਈ ਕੋਲ ਵੀ ਹੁਣੇ ਜਾਓ, ਦੇਰ ਨਾ ਕਰੋ।
2.16.14
एवमुक्तस्तु संहृष्टो नरसिंहो महाद्युतिः।
ततः सम्मानयामास सीतामिदमुवाच ह ॥ २.१६.१४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਨਰਸਿੰਘ ਰਾਮ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਸੀਤਾ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਿਹਾ।
2.16.15
देवि देवश्च देवी च समागम्य मदन्तरे।
मन्त्रयेते ध्रुवं किंचिदभिषेचनसंहितम् ॥ २.१६.१५ ॥
ਦੇਵੀ! ਮੇਰੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਯਕੀਨਨ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੋਈ ਗੱਲ ਸਲਾਹ ਰਹੇ ਹਨ।
2.16.16
लक्षयित्वा ह्यभिप्रायं प्रियकामा सुदक्षिणा।
संचोदयति राजानं मदर्थमसितेक्षणा ॥ २.१६.१६ ॥
ਮਨਸ਼ਾ ਸਮਝ ਕੇ ਪਿਆਰ ਚਾਹੁੰਦੀ, ਸੁਦਕਸ਼ਿਣਾ, ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਕੈਕੇਈ ਮੇਰੇ ਲਈ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਦੀ ਹੈ।
2.16.17
सा प्रहृष्टा महाराजं हितकामानुवर्तिनी।
जननी चार्थकामा मे केकयाधिपतेः सुता ॥ २.१६.१७ ॥
ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਹਿਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀ ਹੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਨੁਸਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਭਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਕੇਕਯ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ।
2.16.18
दिष्ट्या खलु महाराजो महिष्या प्रियया सह।
सुमन्त्रं प्राहिणोद् दूतमर्थकामकरं मम ॥ २.१६.१८ ॥
ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਭਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੁਮੰਤਰ ਨੂੰ ਦੂਤ ਬਣਾ ਕੇ ਭੇਜਿਆ ਹੈ।
2.16.19
यादृशी परिषत् तत्र तादृशो दूत आगतः।
ध्रुवमद्यैव मां राजा यौवराज्येऽभिषेक्ष्यति ॥ २.१६.१९ ॥
ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਸਭਾ ਜਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ, ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਦੂਤ ਆਇਆ ਹੈ। ਜ਼ਰੂਰ ਅੱਜ ਹੀ ਰਾਜਾ ਮੈਨੂੰ ਯੁਵਰਾਜ ਪਦ ਉੱਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਗੇ।
2.16.20
हन्त शीघ्रमितो गत्वा द्रक्ष्यामि च महीपतिम्।
सह त्वं परिवारेण सुखमास्स्व रमस्व च ॥ २.१६.२० ॥
ਚੰਗਾ, ਇੱਥੋਂ ਛੇਤੀ ਜਾ ਕੇ ਮੈਂ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਸੁਖ ਨਾਲ ਬੈਠ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣ।
2.16.21
पतिसम्मानिता सीता भर्तारमसितेक्षणा।
आ द्वारमनुवव्राज मङ्गलान्यभिदध्युषी ॥ २.१६.२१ ॥
ਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸਤਿਕਾਰੀ ਗਈ, ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਮੰਗਲ ਬਚਨ ਬੋਲਦੀ ਹੋਈ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੱਕ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਈ।
2.16.22
राज्यं द्विजातिभिर्जुष्टं राजसूयाभिषेचनम्।
कर्तुमर्हति ते राजा वासवस्येव लोककृत् ॥ २.१६.२२ ॥
ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਲੋਕ-ਰਚਯਿਤਾ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕਰਨ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ।
2.16.23
दीक्षितं व्रतसम्पन्नं वराजिनधरं शुचिम्।
कुरङ्गशृङ्गपाणिं च पश्यन्ती त्वां भजाम्यहम् ॥ २.१६.२३ ॥
ਦੀਕਸ਼ਿਤ, ਵ੍ਰਤ-ਸੰਪੰਨ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਮ੍ਰਿਗਛਾਲ ਪਹਿਨੇ, ਪਵਿੱਤਰ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹਿਰਨ ਦਾ ਸਿੰਗ ਫੜੇ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੋਈ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।
2.16.24
पूर्वां दिशं वज्रधरो दक्षिणां पातु ते यमः।
वरुणः पश्चिमामाशां धनेशस्तूत्तरां दिशम् ॥ २.१६.२४ ॥
ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਇੰਦਰ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਯਮ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ; ਵਰੁਣ ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਧਨੇਸ਼ ਕੁਬੇਰ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।
2.16.25
अथ सीतामनुज्ञाप्य कृतकौतुकमङ्गलः।
निश्चक्राम सुमन्त्रेण सह रामो निवेशनात् ॥ २.१६.२५ ॥
ਫਿਰ ਸੀਤਾ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਮੰਗਲ ਰਸਮਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮਹਿਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ।
2.16.26
पर्वतादिव निष्क्रम्य सिंहो गिरिगुहाशयः।
लक्ष्मणं द्वारि सोऽपश्यत् प्रह्वाञ्जलिपुटं स्थितम् ॥ २.१६.२६ ॥
ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ੇਰ ਪਹਾੜੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
2.16.27
अथ मध्यमकक्ष्यायां समागच्छत् सुहृज्जनैः।
स सर्वानर्थिनो दृष्ट्वा समेत्य प्रतिनन्द्य च ॥ २.१६.२७ ॥
ਫਿਰ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ੁਭਚਿੰਤਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਮੰਗਣ ਆਏ ਸਭ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।
2.16.28
ततः पावकसंकाशमारुरोह रथोत्तमम्।
वैयाघ्रं पुरुषव्याघ्रो राजितं राजनन्दनः ॥ २.१६.२८ ॥
ਫਿਰ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ, ਬਾਘ-ਛਾਲ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਉੱਤਮ ਰਥ ਉੱਤੇ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਵਾਰ ਹੋਇਆ।
2.16.29
मेघनादमसम्बाधं मणिहेमविभूषितम्।
मुष्णन्तमिव चक्षूंषि प्रभया मेरुवर्चसम् ॥ २.१६.२९ ॥
ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗਰਜਦਾ, ਖੁੱਲ੍ਹਾ, ਮਣੀਆਂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਖੋਂਹਦਾ ਜਾਪਦਾ, ਮੇਰੂ ਵਰਗੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਾਲਾ ਉਹ ਰਥ।
2.16.30
करेणुशिशुकल्पैश्च युक्तं परमवाजिभिः।
हरियुक्तं सहस्राक्षो रथमिन्द्र इवाशुगम् ॥ २.१६.३० ॥
ਹਾਥੀ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਰਗੇ ਉੱਤਮ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਸਹਸ੍ਰਾਕਸ਼ ਇੰਦਰ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਰਥ ਵਾਂਗ।
2.16.31
प्रययौ तूर्णमास्थाय राघवो ज्वलितः श्रिया।
स पर्जन्य इवाकाशे स्वनवानभिनादयन् ॥ २.१६.३१ ॥
ਰਾਘਵ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਛੇਤੀ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਤੁਰ ਪਏ। ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਰਜਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਉਹ ਗੂੰਜਦੇ ਹੋਏ ਚਲੇ ਗਏ।
2.16.32
निकेतान्निर्ययौ श्रीमान् महाभ्रादिव चन्द्रमाः।
चित्रचामरपाणिस्तु लक्ष्मणो राघवानुजः ॥ २.१६.३२ ॥
ਮਹਾਂ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਜਿਵੇਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸ਼ਰੀਮਾਨ ਘਰ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ। ਰਾਘਵ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਚਾਮਰ ਫੜੇ ਹੋਏ ਸੀ।
2.16.33
जुगोप भ्रातरं भ्राता रथमास्थाय पृष्ठतः।
ततो हलहलाशब्दस्तुमुलः समजायत ॥ २.१६.३३ ॥
ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਪਿੱਛੋਂ ਭਰਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਵੱਡਾ ਰੌਲਾ ਉੱਠਿਆ।
2.16.34
तस्य निष्क्रममाणस्य जनौघस्य समन्ततः।
ततो हयवरा मुख्या नागाश्च गिरिसंनिभाः ॥ २.१६.३४ ॥
ਉਹ ਨਿਕਲ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਉਮੜ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਉੱਤਮ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਵਰਗੇ ਮੁੱਖ ਹਾਥੀ ਵੀ ਚੱਲੇ।
2.16.35
अनुजग्मुस्तथा रामं शतशोऽथ सहस्रशः।
अग्रतश्चास्य संनद्धाश्चन्दनागुरुभूषिताः ॥ २.१६.३५ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੈਂਕੜੇ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੇ। ਉਸਦੇ ਅੱਗੇ ਕਵਚਧਾਰੀ ਸਿਪਾਹੀ ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਅਗਰ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
2.16.36
खड्गचापधराः शूरा जग्मुराशंसवो जनाः।
ततो वादित्रशब्दाश्च स्तुतिशब्दाश्च वन्दिनाम् ॥ २.१६.३६ ॥
ਤਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰੀ ਸੂਰਮੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਤੁਰੇ। ਫਿਰ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਭੱਟਾਂ ਦੀ ਉਸਤਤ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਉੱਠੀਆਂ।
2.16.37
सिंहनादाश्च शूराणां ततः शुश्रुविरे पथि।
हर्म्यवातायनस्थाभिर्भूषिताभिः समन्ततः ॥ २.१६.३७ ॥
ਫਿਰ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ-ਗਰਜਣ ਸੁਣੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ।
2.16.38
कीर्यमाणः सुपुष्पौघैर्ययौ स्त्रीभिररिंदमः।
रामं सर्वानवद्याङ्ग्यो रामपिप्रीषया ततः ॥ २.१६.३८ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲਾ ਰਾਮ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਬਿਖੇਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ; ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇਹ ਕੀਤਾ।
2.16.39
वचोभिरग्र्यैर्हर्म्यस्थाः क्षितिस्थाश्च ववन्दिरे।
नूनं नन्दति ते माता कौसल्या मातृनन्दन ॥ २.१६.३९ ॥
ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉੱਤਮ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ: "ਜ਼ਰੂਰ ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਹੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਆਨੰਦ!"
2.16.40
पश्यन्ती सिद्धयात्रं त्वां पित्र्यं राज्यमुपस्थितम्।
सर्वसीमन्तिनीभ्यश्च सीतां सीमन्तिनीं वराम् ॥ २.१६.४० ॥
"ਤੇਰੀ ਸਫਲ ਯਾਤਰਾ ਵੇਖਦੀ, ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖੀ ਰਾਜ ਨੇੜੇ ਆਇਆ ਵੇਖਦੀ (ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇਗੀ)" — ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀਤਾ ਬਾਰੇ ਵੀ (ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ)।
2.16.41
अमन्यन्त हि ता नार्यो रामस्य हृदयप्रियाम्।
तया सुचरितं देव्या पुरा नूनं महत् तपः ॥ २.१६.४१ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ: ਉਹ ਰਾਮ ਦੀ ਦਿਲ-ਪਿਆਰੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ।
2.16.42
रोहिणीव शशाङ्केन रामसंयोगमाप या।
शुश्राव राजमार्गस्थः प्रिया वाच उदाहृताः ॥ २.१६.४२ ॥
ਜਿਵੇਂ ਰੋਹਿਣੀ ਚੰਦਰਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਰਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਉਹ ਰਾਜ-ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਕਹੇ ਗਏ ਪਿਆਰੇ ਬੋਲ ਸੁਣਦੀ ਸੀ।
2.16.43
स राघवस्तत्र तदा प्रलापान्
शुश्राव लोकस्य समागतस्य।
आत्माधिकारा विविधाश्च वाचः
प्रहृष्टरूपस्य पुरे जनस्य ॥ २.१६.४३ ॥
ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਘਵ ਨੇ ਉੱਥੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ; ਖੁਸ਼ ਚਿਹਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
2.16.44
एष श्रियं गच्छति राघवोऽद्य
राजप्रसादाद् विपुलां गमिष्यन्।
एते वयं सर्वसमृद्धकामा
येषामयं नो भविता प्रशास्ता ॥ २.१६.४४ ॥
ਇਹ ਰਾਘਵ ਅੱਜ ਰਾਜੇ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਸ਼ੋਭਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ; ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਏ ਹੋਵਾਂਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਸਾਡੇ ਰਾਜੇ ਹੋਣਗੇ।
2.16.45
लाभो जनस्यास्य यदेष सर्वं
प्रपत्स्यते राष्ट्रमिदं चिराय।
न ह्यप्रियं किंचन जातु कश्चित्
पश्येन्न दुःखं मनुजाधिपेऽस्मिन् ॥ २.१६.४५ ॥
ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਲਾਭ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਅਣਚਾਹੀ ਗੱਲ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇਗਾ।
2.16.46
स घोषवद्भिश्च हयैः सनागैः
पुरःसरैः स्वस्तिकसूतमागधैः।
महीयमानः प्रवरैश्च वादकै-
रभिष्टुतो वैश्रवणो यथा ययौ ॥ २.१६.४६ ॥
ਗਰਜਦੇ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਅੱਗੇ ਚੱਲਦੇ ਸਨ; ਸਵਸਤਿਵਾਚਕਾਂ, ਸੂਤਾਂ ਅਤੇ ਮਾਗਧਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਦਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਲਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਉਹ ਕੁਬੇਰ ਵਾਂਗ ਗਿਆ।
2.16.47
करेणुमातङ्गरथाश्वसंकुलं
महाजनौघैः परिपूर्णचत्वरम्।
प्रभूतरत्नं बहुपण्यसंचयं
ददर्श रामो विमलं महापथम् ॥ २.१६.४७ ॥
ਹਥਣੀਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਭੀੜਾਂ ਨਾਲ ਚੌਕ ਭਰੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਵਪਾਰਕ ਮਾਲ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਵਾਲੇ ਨਿਰਮਲ ਮਹਾਮਾਰਗ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।