Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.97.1
सुसंरब्धं तु सौमित्रिं लक्ष्मणं क्रोधमूर्च्छितम्।
रामस्तु परिसान्त्व्याथ वचनं चेदमब्रवीत् ॥ २.९७.१ ॥
Rāma, tras calmar por completo a Lakṣmaṇa, hijo de Sumitrā, que estaba muy agitado y dominado por la ira, pronunció estas palabras.
2.97.2
किमत्र धनुषा कार्यमसिना वा सचर्मणा।
महेष्वासे महाप्राज्ञे भरते स्वयमागते ॥ २.९७.२ ॥
¿Qué necesidad hay aquí de arco, o de espada y escudo, oh gran arquero, oh sabio, ahora que el propio Bharata ha venido?
2.97.3
पितुः सत्यं प्रतिश्रुत्य हत्वा भरतमागतम्।
किं करिष्ऺयामि राज्येन सापवादेन लक्ष्मण ॥ २.९७.३ ॥
Habiendo prometido cumplir la palabra de mi padre, ¿qué haré con un reino manchado por el reproche, después de matar a Bharata, que ha venido, oh Lakṣmaṇa?
2.97.4
यद्द्रव्यं बान्धवानां वा मित्राणां वा क्षये भवेत्।
नाहं तत् प्रतिगृह्णीयां भक्षान् विषकृतानिव ॥ २.९७.४ ॥
Cualquier riqueza que llegara por la ruina de parientes o amigos, no la aceptaría, como no se acepta comida envenenada.
2.97.5
धर्ममर्थं च कामं च पृथिवीं चापि लक्ष्मण।
इच्छामि भवतामर्थे एतत् प्रतिश्रृणोमि ते ॥ २.९७.५ ॥
Oh Lakṣmaṇa, deseo para vosotros el dharma, la riqueza, el placer e incluso la tierra; esto te prometo.
2.97.6
भ्रातऽणां सङ्ग्रहार्थं च सुखार्थं चापि लक्ष्मण।
राज्यमप्यहमिच्छामि सत्येनायुधमालभे ॥ २.९७.६ ॥
Oh Lakṣmaṇa, por mantener unidos a mis hermanos y por su felicidad, incluso deseo el reino; por la verdad toco mi arma.
2.97.7
नेयं मम मही सौम्य दुर्ल्लभा सागराम्बरा।
नहीच्छेयमधर्मेण शक्रत्वमपि लक्ष्मण ॥ २.९७.७ ॥
Gentil Lakṣmaṇa, esta tierra ceñida por el océano, tan difícil de obtener, no es mía; ni siquiera desearía la soberanía de Indra por medio de la injusticia.
2.97.8
यद्विना भरतं त्वां च शत्रुघ्नं चापि मानद।
भवेन्मम सुखं किञ्चिद्भस्म तत् कुरुतां शिखी ॥ २.९७.८ ॥
¡Oh dador de honor! Cualquier felicidad que yo pudiera tener sin Bharata, sin ti y sin Śatrughna, que el fuego la reduzca a cenizas.
2.97.9
मन्येऽहमागतोऽयोध्यां भरतो भ्रातृवत्सलः।
मम प्राणात् प्रियतरः कुलधर्ममनुस्मरन् ॥ २.९७.९ ॥
Creo que Bharata, afectuoso con sus hermanos y más querido para mí que mi vida, ha llegado a Ayodhyā recordando el deber de la familia.
2.97.10
श्रुत्वा प्रव्राजितं मां हि जटावल्कलधारिणम्।
जानक्या सहितं वीर त्वया च पुरुषर्षभ ॥ २.९७.१० ॥
Habiendo oído que yo, con cabello enmarañado y ropa de corteza, he sido desterrado junto con Jānakī y contigo, oh héroe, oh mejor de los hombres,
2.97.11
स्नेहेनाक्रान्तहृदयः शोकेनाकुलितेन्द्रियः।
द्रष्टुमभ्यागतो ह्येष भरतो नान्यथा गतः ॥ २.९७.११ ॥
Bharata, con el corazón embargado de afecto y los sentidos turbados por el dolor, ha venido en verdad a verme; no se ha ido de otro modo.
2.97.12
अम्बां च कैकयीं रुष्य परुषं चाप्रियं वदन्।
प्रसाद्य पितरं श्रीमान् राज्यं मे दातुमागतः ॥ २.९७.१२ ॥
Enojado con nuestra madre Kaikeyī, pronunciando palabras duras e ingratas, habiendo apaciguado a nuestro padre, el glorioso Bharata ha venido a darme el reino.
2.97.13
प्राप्तकालं यदेषोऽस्मान् भरतो द्रष्टुमिच्छति।
अस्मासु मनसाप्येष नाप्रियं किञ्चिदाचरेत् ॥ २.९७.१३ ॥
Ahora, en el momento oportuno, Bharata desea vernos; ni siquiera en su mente nos haría nada desagradable.
2.97.14
विप्रियं कृतपूर्वं ते भरतेन कदा नु किम्।
ईदृशं वा भयं तेऽद्य भरतं योऽत्र शङ्कसे ॥ २.९७.१४ ॥
¿Cuándo, antes, hizo Bharata alguna ofensa contra ti? ¿O por qué hoy sientes tal temor que sospechas de Bharata aquí?
2.97.15
नहि ते निष्ठुरं वाच्यो भरतो नाप्रियं वचः।
अहं ह्यप्रियमुक्तः स्यां भरतस्याप्रिये कृते ॥ २.९७.१५ ॥
No debes dirigir palabras duras a Bharata, y Bharata no dirá palabra desagradable. Si se hiciera algo desagradable a Bharata, yo mismo sería objeto de palabras desagradables.
2.97.16
कथं नु पुत्राः पितरं हन्युः कस्याञ्चिदापदि।
भ्राता वा भ्रातरं हन्यात् सौमित्रे प्राणमात्मनः ॥ २.९७.१६ ॥
En cualquier calamidad, ¿cómo podrían los hijos matar a su padre? ¿O cómo podría un hermano matar a su hermano? Oh Saumitri, ¿cómo podría alguien volverse enemigo de su propia vida?
2.97.17
यदि राज्यस्य हेतोस्त्वमिमां वाचं प्रभाषसे।
वक्ष्यामि भरतं दृष्ट्वा राज्यमस्मै प्रदीयताम् ॥ २.९७.१७ ॥
Si pronuncias estas palabras por causa del reino, entonces, al ver a Bharata, diré: que se le entregue el reino.
2.97.18
उच्यमानोऽपि भरतो मया लक्ष्मण तत्त्वतः।
राज्यमस्मै प्रयच्छेति बाढमित्येव वक्ष्यति ॥ २.९७.१८ ॥
Aun cuando yo se lo diga en verdad, Lakṣmaṇa, diciendo: «Dale el reino», Bharata responderá: «Sin duda, así sea».
2.97.19
तथोक्तो धर्मशीलेन भ्रात्रा तस्य हिते रतः।
लक्ष्मणः प्रविवेशेव स्वानि गात्राणि लज्जया ॥ २.९७.१९ ॥
Así interpelado por su hermano virtuoso, Lakṣmaṇa, atento a su bien, se encogió como si se hundiera en sus propios miembros por la vergüenza.
2.97.20
तद्वाक्यं लक्ष्मणः श्रुत्वा व्रीडितः प्रत्युवाच ह।
त्वां मन्ये द्रष्टुमायातः पिता दशरथः स्वयम् ॥ २.९७.२० ॥
Al oír esas palabras, Lakṣmaṇa, avergonzado, respondió: "Creo que es el propio padre Daśaratha quien ha venido a verte."
2.97.21
व्रीडितं लक्ष्मणं दृष्ट्वा राघवः प्रत्युवाच ह।
एष मन्ये महाबाहुरिहास्मान् द्रष्टुमागतः ॥ २.९७.२१ ॥
Viendo a Lakṣmaṇa avergonzado, Rāghava (Rāma) respondió: "Creo que este de poderosos brazos (Bharata) ha venido aquí a vernos."
2.97.22
अथवा नौ ध्रुवं मन्ये मन्यमानः सुखोचितौ।
वनवासमनुध्याय गृहाय प्रतिनेष्यति ॥ २.९७.२२ ॥
O bien, creo con seguridad que, considerándonos dignos de felicidad y reflexionando sobre el exilio en el bosque, nos llevará de vuelta a casa.
2.97.23
इमां वाप्येष वैदेहीमत्यन्तसुखसेविनीम्।
पिता मे राघवः श्रीमान् वनादादाय यास्यति ॥ २.९७.२३ ॥
O bien, mi padre, el glorioso Rāghava, se llevará también desde el bosque a esta Vaidehī (Sītā), criada en la mayor comodidad.
2.97.24
एतौ तौ सम्प्रकाशेते गोत्रवन्तौ मनोरमौ।
वायुवेगसमौ वीर जवनौ तुरगोत्तमौ ॥ २.९७.२४ ॥
Héroe, aquellos dos excelentes caballos de noble linaje, encantadores y veloces como el viento, se distinguen claramente.
2.97.25
स एष सुमहाकायः कम्पते वाहिनीमुखे।
नागः शत्रुञ्जयो नाम वृद्धस्तातस्य धीमतः ॥ २.९७.२५ ॥
Aquel elefante de cuerpo enorme tiembla al frente del ejército. Es el anciano elefante llamado Śatruñjaya, del sabio padre.
2.97.26
न तु पश्यामि तच्छत्ऺत्रं पाण्डरं लोकसत्कृतम्।
पितुर्दिव्यं महाबाहो संशयो भवतीह मे ॥ २.९७.२६ ॥
Pero no veo aquel parasol blanco y divino de nuestro padre, honrado por el mundo. Oh de poderosos brazos, aquí me surge una duda.
2.97.27
प्रथममर्धमुत्तरार्धेन योजनीयम् ॥ २.९७.२७ ॥
La primera mitad debe unirse con la segunda mitad.
2.97.28
अवतीर्य्य तु सालाग्रात्तस्मात्स समितिञ्जयः।
लक्ष्मणः प्राञ्जलिर्भूत्वा तस्थौ रामस्य पार्श्वतः ॥ २.९७.२८ ॥
Habiendo descendido de la copa de aquel árbol sal, Lakṣmaṇa, vencedor en batalla, se detuvo junto a Rāma con las manos juntas.
2.97.29
भरतेनापि सन्दिष्टा सम्मर्दो न भवेदिऺति।
समन्तात्तस्य शैलस्य सेना वासमकल्पयत् ॥ २.९७.२९ ॥
Como también Bharata había ordenado que no hubiera aglomeración, el ejército dispuso su campamento por todos lados alrededor de aquella montaña.
2.97.30
अध्यर्द्धमिक्ष्वाकुचमूर्योजनं पर्वतस्य सा।
पार्श्वे न्यविशदावृत्य गजवाजिरथाकुला ॥ २.९७.३० ॥
Aquel ejército de la línea de Ikṣvāku, lleno de elefantes, caballos y carros, se extendió un yojana y medio a un lado de la montaña, rodeándola y acampando allí.
2.97.31
सा चित्रकूटे भरतेन सेना धर्मं पुरस्कृत्य विधूय दर्प्पम्।
प्रसादनार्थं रघुनन्दनस्य विराजते नीतिमता प्रणीता ॥ २.९७.३१ ॥
En Citrakūṭa, aquel ejército, conducido por el sabio Bharata, que puso el dharma por delante y desechó el orgullo, resplandecía con el fin de aplacar a Rāma, deleite de los Raghus.