उपनिषदे · Chāndogya 7.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Chāndogya 7.4.1
सङ्कल्पो वाव मनसो भूयान्यदा वै सङ्कल्पयतेऽथ मनस्यत्यथ वाचमीरयति तामु नाम्नीरयति नाम्नि मन्त्रा एकं भवन्ति मन्त्रेषु कर्माणि ॥ ७.४.१ ॥
संकल्प मनापेक्षा मोठा आहे. तो संकल्प करतो तेव्हाच मनात विचार करतो; मग वाणीला प्रेरित करतो; ती वाणी नामाद्वारे प्रेरित करतो. नामात मंत्र एकरूप होतात; मंत्रांमध्ये कर्मे असतात.
Chāndogya 7.4.2
तानि ह वा एतानि सङ्कल्पैकायनानि सङ्कल्पात्मकानि सङ्कल्पे प्रतिष्ठितानि समकॢपतां द्यावापृथिवी समकल्पेतां वायुश्चाकाशं च समकल्पन्तापश्च तेजश्च तेषाँ सङ्कॢप्त्यै वर्षँ सङ्कल्पते वर्षस्य सङ्कॢप्त्या अन्नँ सङ्कल्पतेऽन्नस्य सङ्कॢप्त्यै प्राणाः सङ्कल्पन्ते प्राणानाँ सङ्कॢप्त्यै मन्त्राः सङ्कल्पन्ते मन्त्राणाँ सङ्कॢप्त्यै कर्माणि सङ्कल्पन्ते कर्मणां सङ्कॢप्त्यै लोकः सङ्कल्पते लोकस्य सङ्कॢप्त्यै सर्वँ सङ्कल्पते स एष सङ्कल्पः सङ्कल्पमुपास्स्वेति ॥ ७.४.२ ॥
हे सर्व संकल्पाचा एकमात्र आश्रय घेऊन, संकल्पात्मक असून संकल्पातच प्रतिष्ठित आहेत. द्यावापृथिवींनी संकल्प केला; वायू आणि आकाश यांनी संकल्प केला; जल आणि तेज यांनी संकल्प केला. त्यांच्या संकल्पपूर्तीसाठी वर्षा संकल्प करते; वर्षेच्या पूर्तीसाठी अन्न संकल्प करते; अन्नाच्या पूर्तीसाठी प्राण संकल्प करतात; प्राणांच्या पूर्तीसाठी मंत्र संकल्प करतात; मंत्रांच्या पूर्तीसाठी कर्मे संकल्प करतात; कर्मांच्या पूर्तीसाठी लोक संकल्प करतो; लोकाच्या पूर्तीसाठी सर्व संकल्प करते. हाच संकल्प आहे. संकल्पाची उपासना कर.
Chāndogya 7.4.3
स यः सङ्कल्पं ब्रह्मेत्युपास्ते सङ्कॢप्तान्वै स लोकान्ध्रुवान्ध्रुवः प्रतिष्ठितान् प्रतिष्ठितोऽव्यथमानानव्यथमानोऽभिसिध्यति यावत्सङ्कल्पस्य गतं तत्रास्य यथाकामचारो भवति यः सङ्कल्पं ब्रह्मेत्युपास्तेऽस्ति भगवः सङ्कल्पाद्भूय इति सङ्कल्पाद्वाव भूयोऽस्तीति तन्मे भगवान्ब्रवीत्विति ॥ ७.४.३ ॥
जो संकल्पाला ब्रह्म मानून उपासना करतो, तो संकल्पाने प्राप्त होणाऱ्या स्थिर लोकांना प्राप्त करतो; स्थिर होऊन, अविचल होऊन, अविचल लोकांना प्राप्त करतो. संकल्पाची गती जिथवर आहे तिथवर त्याला इच्छेनुसार संचार करता येतो. जो संकल्पाला ब्रह्म मानून उपासना करतो—(शिष्य): हे भगवन्, संकल्पापेक्षा मोठे काही आहे का? (गुरु): संकल्पापेक्षाही मोठे आहे. (शिष्य): तर भगवंतांनी मला ते सांगावे.