Vedyatra वेदयात्रा
खोजें

उपनिषद् · Chāndogya 7.8

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

अर्थ सहित पढ़ें

Chāndogya 7.8.1

बलं वाव विज्ञानाद्भूयोऽपि ह शतं विज्ञानवतामेको बलवानाकम्पयते । स यदा बली भवत्यथोत्थाता भवत्युत्तिष्ठन्परिचरिता भवति परिचरन्नुपसत्ता भवत्युपसीदन्द्रष्टा भवति श्रोता भवति मन्ता भवति बोद्धा भवति कर्ता भवति विज्ञाता भवति । बलेन वै पृथिवी तिष्ठति बलेनान्तरिक्षं बलेन द्यौर्बलेन पर्वता बलेन देवमनुष्या बलेन पशवश्च वयाँसि च तृणवनस्पतयः श्वापदान्याकीटपतङ्गपिपीलकं बलेन लोकस्तिष्ठति बलमुपास्स्वेति ॥ ७.८.१ ॥

निश्चय ही बल विज्ञान से भी बढ़कर है। सौ विज्ञानवानों को भी एक बलवान कम्पित कर देता है। जब मनुष्य बलवान होता है, तब वह उठने वाला होता है; उठता हुआ सेवा करने वाला होता है; सेवा करता हुआ समीप जाने वाला होता है; समीप जाता हुआ देखने वाला, सुनने वाला, मनन करने वाला, जानने वाला, करने वाला और विशेष रूप से जानने वाला होता है। बल से ही पृथ्वी स्थित है, बल से अंतरिक्ष, बल से द्युलोक, बल से पर्वत, बल से देवता और मनुष्य, बल से पशु और पक्षी, तृण और वनस्पतियाँ, हिंसक जंतु, कीट, पतंग और चींटी तक, बल से ही लोक स्थित है। बल की उपासना करो।

Chāndogya 7.8.2

स यो बलं ब्रह्मेत्युपास्ते यावद्बलस्य गतं तत्रास्य यथाकामचारो भवति यो बलं ब्रह्मेत्युपास्तेऽस्ति भगवो बलाद्भूय इति बलाद्वाव भूयोऽस्तीति तन्मे भगवान्ब्रवीत्विति ॥ ७.८.२ ॥

जो बल को ब्रह्म मानकर उपासना करता है, जहाँ तक बल की पहुँच है, वहाँ तक उसे इच्छानुसार विचरण प्राप्त होता है। जो बल को ब्रह्म मानकर उपासना करता है। (नारद बोले:) हे भगवन्, क्या बल से भी बढ़कर कुछ है? (सनत्कुमार बोले:) बल से भी बढ़कर कुछ है। तो मुझे भगवान बताएँ।