ଅଥର୍ବବେଦ अथर्ववेद

ଏହା କ'ଣ

ଅଥର୍ବବେଦ ହେଉଛି ଚତୁର୍ଥ ବେଦ, ଯାହାର ନାମ ପ୍ରାଚୀନ ଋଷି ବଂଶ ଅଥର୍ବନ୍ ଓ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ନାମରୁ ଆସିଛି। ଏହାର ପ୍ରାୟ 730ଟି ସୂକ୍ତ ଓ ପ୍ରାୟ 6,000 ମନ୍ତ୍ର ସାଧାରଣ ଜୀବନର ଚିନ୍ତା ସହିତ ସବୁଠାରୁ ନିକଟ: ରୋଗରୁ ଆରୋଗ୍ୟ, ବିପଦରୁ ସୁରକ୍ଷା, ପ୍ରେମ ଓ ବିବାହ, ସନ୍ତାନ, ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଘର, ଭଲ ଫସଲ ଓ ନ୍ୟାୟପରାୟଣ ରାଜା; ଏହା ସହିତ ବିଶ୍ୱର ସ୍ୱରୂପ ବିଷୟରେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତନ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

ଏହା କିପରି ସଜ୍ଜିତ

ଏଥିରେ କୋଡ଼ିଏଟି କାଣ୍ଡ ଅଛି। ପ୍ରଥମ କାଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକରେ ଛୋଟ ସୂକ୍ତ ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଅନୁସାରେ ସଜାଯାଇଛି; ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକରେ ଲମ୍ବା ସୂକ୍ତ ଅଛି, ଯେପରିକି 12ଶ କାଣ୍ଡର ଆରମ୍ଭରେ ଥିବା ପୃଥିବୀ ସୂକ୍ତ ଏବଂ 19ଶ କାଣ୍ଡରେ କାଳ ବିଷୟକ ସୂକ୍ତ। ଏହାର ଦୁଇଟି ଶାଖା ଆଜି ବି ରହିଛି, ଶୌନକ ଓ ପୈପ୍ପଲାଦ। ମୁଣ୍ଡକ, ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ମାଣ୍ଡୂକ୍ୟ ଉପନିଷଦ ଅଥର୍ବବେଦର ଅଂଶ।

ଏହା କ'ଣ ଶିଖାଏ

ଅଥର୍ବବେଦ ଆରୋଗ୍ୟକାରୀ ଔଷଧି ଓ ଜଳ ମାଧ୍ୟମରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ। ଏହା ସମନ୍ୱୟ ମାଗେ: "ତୁମର ହୃଦୟ ଏକ ହେଉ, ତୁମର ମନ ଏକ ହେଉ" (3.30)। ଏହାର ପୃଥିବୀ ସୂକ୍ତ (12.1) ଭୂମି, ତାର ନଦୀ, ଅରଣ୍ୟ ଓ ଜନସମାଜକୁ ସମ୍ମାନ କରେ ଏବଂ କହେ, "ପୃଥିବୀ ମୋର ମାତା ଓ ମୁଁ ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନ।" ଏହା ବିଶ୍ୱର ଆଧାର, କାଳ ଓ ପରମ ସତ୍ୟ ବିଷୟରେ ସାହସିକ ପ୍ରଶ୍ନ ମଧ୍ୟ ପଚାରେ।

ଆପଣଙ୍କ ଜୀବନରେ ଏହାର ଅର୍ଥ କ'ଣ ହୋଇପାରେ

ଏହି ବେଦ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିବାରର ଚିନ୍ତା ବିଷୟରେ କହେ: ରୋଗ, କଳହ, ଭୟ ଏବଂ ନିଜ ସନ୍ତାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶା। ଏହାର ଶାନ୍ତି ପ୍ରାର୍ଥନା ଆଜି ବି ଯଜ୍ଞ ଓ ସମାବେଶର ଶେଷରେ ପାଠ କରାଯାଏ। ପୃଥିବୀ ପ୍ରତି ଏହାର ଶ୍ରଦ୍ଧା ଆଜି ଗ୍ରହର ଯତ୍ନ ନେବା ପାଇଁ ଏକ ଆହ୍ୱାନ ଭଳି ଲାଗେ, ଏବଂ ଆରୋଗ୍ୟକାରୀ ଉଦ୍ଭିଦ ବିଷୟରେ ଏହାର ଜ୍ଞାନକୁ ପ୍ରାୟତଃ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଆୟୁର୍ବେଦ ପରମ୍ପରା ସହିତ ଯୋଡ଼ାଯାଏ।

କେଉଁଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରିବେ

ପୃଥିବୀ ସୂକ୍ତ (12.1)ରୁ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତୁ, ତା’ପରେ ସମନ୍ୱୟ ସୂକ୍ତ (3.30) ଓ ଗୋଟିଏ ଆରୋଗ୍ୟ ସୂକ୍ତ ପଢ଼ନ୍ତୁ। ମାଣ୍ଡୂକ୍ୟ ଉପନିଷଦ, ଯେଉଁଥିରେ ଓଁ ଅକ୍ଷର ବିଷୟରେ ମାତ୍ର ବାରଟି ମନ୍ତ୍ର ଅଛି, ପରବର୍ତ୍ତୀ ଏକ ଭଲ ପାହାଚ।

ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ସମୟକାଳ

ଅଥର୍ବବେଦ ଋଗ୍ବେଦ ପରେ ସଂକଳିତ ହୋଇଥିଲା, ଯଦିଓ ଏହାର କିଛି ବିଷୟବସ୍ତୁ ସେତିକି ପୁରୁଣା ହୋଇପାରେ। ଅନ୍ୟ ତିନି ବେଦ ତୁଳନାରେ ଏହାକୁ ପରେ ଚତୁର୍ଥ ବେଦ ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରାଗଲା, ଏବଂ ପରମ୍ପରାରେ ଏହା ସେମାନଙ୍କ ଭଳି ଶ୍ରୁତି।

Vedyatraରେ ଥିବା ପାଠ

ଏଠାରେ ଥିବା ସଂସ୍କୃତ ପାଠ ହେଉଛି ଅଥର୍ବବେଦର ଶୌନକ ଶାଖା, ସଂସ୍କୃତ ଉଇକିସୋର୍ସରେ ଯେପରି ଦିଆଯାଇଛି ଠିକ୍ ସେହିପରି। ସେଠାରେ ପ୍ରତି ସୂକ୍ତ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ପୃଷ୍ଠା ଅଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ତ୍ର ଯେଉଁ ପୃଷ୍ଠା-ସଂସ୍କରଣରୁ ନିଆଯାଇଛି, ଠିକ୍ ସେହି ସଂସ୍କରଣ ସହ ଲିଙ୍କ୍ କରାଯାଇଛି। ଉଇକିସୋର୍ସ ପାଠରେ ସ୍ୱରଚିହ୍ନ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଋଗ୍ବେଦଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ, ଏଠାରେ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ କୌଣସି ସ୍ୱରଚିହ୍ନ ନାହିଁ। ଅନେକ ପୃଷ୍ଠାରେ ସୂକ୍ତ ପରେ ସାୟଣଙ୍କ ଭାଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଛପା ହୋଇଛି; ତାହା ଏଠାକାର ପାଠର ଅଂଶ ନୁହେଁ। ଏହିପରି କୋଡ଼ିଏଟି କାଣ୍ଡର 756ଟି ସୂକ୍ତରେ ମୋଟ 5,944ଟି ମନ୍ତ୍ର ରହିଛି।

ଏଠାରେ ସନ୍ଦର୍ଭଗୁଡ଼ିକ କାଣ୍ଡ, ସୂକ୍ତ ଓ ମନ୍ତ୍ର କ୍ରମରେ ଦିଆଯାଇଛି, ଉଇକିସୋର୍ସ ଯେପରି ସଂଖ୍ୟା ଦେଇଛି ସେହିପରି। ଅଧିକାଂଶ କାଣ୍ଡରେ ଏଗୁଡ଼ିକ ରୋଥ୍ ଓ ହ୍ୱିଟ୍ନିଙ୍କ ମାନକ ସଂସ୍କରଣ ଏବଂ ହ୍ୱିଟ୍ନିଙ୍କ ଅନୁବାଦ ସହ ମେଳ ଖାଏ। କିନ୍ତୁ କେତେକ କାଣ୍ଡରେ (7 ରୁ 9 ଏବଂ 11 ରୁ 13) ଉଇକିସୋର୍ସ ଲମ୍ବା ସୂକ୍ତଗୁଡ଼ିକୁ ସାୟଣଙ୍କ ସଂସ୍କରଣ ପରି ବିଭକ୍ତ କରେ। ପ୍ରାୟତଃ ଗୋଟିଏ ସୂକ୍ତକୁ ତାହାର ପର୍ଯ୍ୟାୟଗୁଡ଼ିକରେ ଭାଗ କରାଯାଏ। ତେଣୁ ଏଠାକାର ସୂକ୍ତ ସଂଖ୍ୟା ହ୍ୱିଟ୍ନିଙ୍କ ସଂଖ୍ୟାଠାରୁ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ। ଯେଉଁଠି ଉଇକିସୋର୍ସ ପୃଷ୍ଠା ଅନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟାଟି ମଧ୍ୟ ଦେଇଛି, ସେଠାରେ ସେହି ଅଂଶ ଉପରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଟିପ୍ପଣୀରେ ଉଭୟ ସଂଖ୍ୟା ଦେଖାଯିବ। ପୃଥିବୀ ସୂକ୍ତ (12.1) ଏବଂ ପରିବାରରେ ମେଳ ଓ ସଦ୍ଭାବ ବିଷୟକ ସୂକ୍ତ (3.30) ଭଳି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସୂକ୍ତଗୁଡ଼ିକର ସଂଖ୍ୟା ଉଭୟରେ ସମାନ।

ଏହି ପୃଷ୍ଠାଗୁଡ଼ିକ ଅନେକ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀ ଟାଇପ୍ କରିଥିଲେ, ତେଣୁ Vedyatra ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସଫା କରିଛି। ପାଠ ଭିତରେ ଲେଖାଯାଇଥିବା ଲିଙ୍କ୍ ଓ ଟିପ୍ପଣୀ, ଅନୁବାକ ଗଣନା ସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ଅଯଥା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହଟାଯାଇଛି। ଏଥିପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିୟମ ମୁକ୍ତ-ଉତ୍ସ ଆମଦାନି ଉପକରଣରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଲାରେ ଉପଲବ୍ଧ। ଯେଉଁଠି ଗୋଟିଏ ପୃଷ୍ଠାରେ ମନ୍ତ୍ର ଗଣନା ଏକାଧିକ ଥର 1 ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି, ଯେପରି ସେଥିରେ ସାୟଣଙ୍କ ଅନେକ ବିଭାଗ ଥିବା ବେଳେ, ସେଠାରେ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମାନୁସାରେ ସଂଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି। ଯେଉଁଠି ପୃଷ୍ଠାରେ କୌଣସି ମନ୍ତ୍ର ସଂଖ୍ୟା ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଇଛି, ସେଠାରେ ମନ୍ତ୍ରଟି ଛପା ହୋଇଥିବା ପାଠ ଅନୁସାରେ ରହେ ଏବଂ ସେହି ସଂଖ୍ୟାଟି ବାଦ ପଡ଼େ।

ଅଥର୍ବବେଦ ଆଉ ଏକ ଶାଖାରେ ମଧ୍ୟ ସଂରକ୍ଷିତ ହୋଇ ରହିଛି, ତାହା ହେଉଛି ପୈପ୍ପଲାଦ ଶାଖା। ଏହା କାଶ୍ମୀର ଓ ଓଡ଼ିଶାର ପାଣ୍ଡୁଲିପିରୁ ପୁନଃ ଆବିଷ୍କୃତ ହୋଇଛି, ଏବଂ ଏହାର କ୍ରମ ଓ ଅନେକ ସୂକ୍ତ ଭିନ୍ନ। ଏହାକୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇନାହିଁ।

ଆରମ୍ଭ କରିବା ପାଇଁ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକ

• ଅଥର୍ବବେଦ 12.1, ପୃଥିବୀ ସୂକ୍ତ: "ପୃଥିବୀ ମୋର ମାତା ଓ ମୁଁ ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନ।"
• ଅଥର୍ବବେଦ 3.30: ପରିବାରରେ ସମନ୍ୱୟ ପାଇଁ ଏକ ସୂକ୍ତ।
• ମାଣ୍ଡୂକ୍ୟ ଉପନିଷଦ: ଓଁ ଓ ଚେତନାର ଅବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ବାରଟି ମନ୍ତ୍ର।