ਅਥਰਵਵੇਦ अथर्ववेद

ਇਹ ਕੀ ਹੈ

ਅਥਰਵਵੇਦ ਚੌਥਾ ਵੇਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਥਰਵਨ ਅਤੇ ਅੰਗਿਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਿਸ਼ੀ-ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲਗਭਗ 730 ਸੂਕਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 6,000 ਮੰਤਰ ਹਨ, ਆਮ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਹਨ: ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਠੀਕ ਹੋਣਾ, ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚਾਅ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਵਿਆਹ, ਸੰਤਾਨ, ਸ਼ਾਂਤ ਘਰ, ਚੰਗੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਅਤੇ ਨਿਆਂਕਾਰੀ ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਬਾਰੇ ਡੂੰਘੇ ਵਿਚਾਰ।

ਇਸ ਦੀ ਬਣਤਰ ਕਿਵੇਂ ਹੈ

ਇਸ ਦੇ ਵੀਹ ਕਾਂਡ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਾਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਸੂਕਤ ਹਨ, ਜੋ ਲੰਬਾਈ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਹਨ; ਬਾਅਦ ਦੇ ਕਾਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸੂਕਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਡ 12 ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਾਲਾ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸੂਕਤ ਅਤੇ ਕਾਂਡ 19 ਵਿੱਚ ਕਾਲ (ਸਮੇਂ) ਬਾਰੇ ਸੂਕਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਬਚੀਆਂ ਹਨ: ਸ਼ੌਨਕ ਅਤੇ ਪੈਪਲਾਦ। ਮੁੰਡਕ, ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮਾਂਡੂਕਯ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਅਥਰਵਵੇਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ।

ਇਹ ਕੀ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ

ਅਥਰਵਵੇਦ ਜੜ੍ਹੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਅਤੇ ਜਲ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਸਿਹਤ ਲਈ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਲਈ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਮੰਗਦਾ ਹੈ: "ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਲ ਇੱਕ ਹੋਣ, ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਇੱਕ ਹੋਣ" (3.30)। ਇਸ ਦਾ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸੂਕਤ (12.1) ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਧਰਤੀ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ।" ਇਹ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਆਧਾਰ, ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਪਰਮ ਸੱਚ ਬਾਰੇ ਦਲੇਰ ਸਵਾਲ ਵੀ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ।

ਤੁਹਾਡੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ

ਇਹ ਉਹ ਵੇਦ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਘਰ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਬਿਮਾਰੀ, ਝਗੜੇ, ਡਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਆਸਾਂ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਇਕੱਠਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ’ਤੇ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਸੱਦੇ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਬਾਅਦ ਦੀ ਆਯੁਰਵੇਦ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਿੱਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੀਏ

ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੂਕਤ (12.1) ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਸੂਕਤ (3.30) ਅਤੇ ਕੋਈ ਇੱਕ ਰੋਗ-ਨਿਵਾਰਣ ਸੂਕਤ ਪੜ੍ਹੋ। ਮਾਂਡੂਕਯ ਉਪਨਿਸ਼ਦ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਓਮ ਅੱਖਰ ਬਾਰੇ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਰਾਂ ਮੰਤਰ ਹਨ, ਅਗਲਾ ਚੰਗਾ ਕਦਮ ਹੈ।

ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਂ-ਨਿਰਧਾਰਨ

ਅਥਰਵਵੇਦ ਦਾ ਸੰਕਲਨ ਰਿਗਵੇਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਕੁਝ ਸਮੱਗਰੀ ਓਨੀ ਹੀ ਪੁਰਾਣੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੌਥੇ ਵੇਦ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ, ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸ਼ਰੁਤੀ ਹੈ।

Vedyatra ਉੱਤੇ ਪਾਠ

ਇੱਥੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਥਰਵਵੇਦ ਦੀ ਸ਼ੌਨਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਇਸਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ — ਹਰ ਸੂਕਤ ਲਈ ਇੱਕ ਪੰਨਾ। ਹਰ ਮੰਤਰ ਉਸ ਪੰਨੇ ਦੇ ਉਸੇ ਸੰਸਕਰਣ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਇਹ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਦੇ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਸੁਰ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਮੰਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਸੁਰ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਰਿਗਵੇਦ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਕਈ ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸੂਕਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਇਣ ਦੀ ਟੀਕਾ ਵੀ ਛਪੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਇੱਥੇ ਪਾਠ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀਹ ਕਾਂਡਾਂ ਵਿੱਚ 756 ਸੂਕਤਾਂ ਦੇ 5,944 ਮੰਤਰ ਬਣਦੇ ਹਨ।

ਇੱਥੇ ਹਵਾਲੇ ਕਾਂਡ, ਸੂਕਤ ਅਤੇ ਮੰਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿਣਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਕਾਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰੋਥ ਅਤੇ ਵ੍ਹਿਟਨੀ ਦੇ ਮਿਆਰੀ ਸੰਸਕਰਣ ਅਤੇ ਵ੍ਹਿਟਨੀ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਕਾਂਡਾਂ (ਕਾਂਡ 7 ਤੋਂ 9 ਅਤੇ 11 ਤੋਂ 13) ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਲੰਬੇ ਸੂਕਤਾਂ ਨੂੰ ਸਾਇਣ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣ ਵਾਂਗ ਵੰਡਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਸੂਕਤ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਰਯਾਇਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਸੂਕਤ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵ੍ਹਿਟਨੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਦਾ ਪੰਨਾ ਦੂਜੀ ਗਿਣਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਉਸ ਅੰਸ਼ ਬਾਰੇ ਅਗਲੀ ਟਿੱਪਣੀ ਦੋਵੇਂ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦਿਖਾਏਗੀ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੂਕਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸੂਕਤ (12.1) ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਬਾਰੇ ਸੂਕਤ (3.30), ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਹੈ।

ਇਹ ਪੰਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਵੈ-ਸੇਵਕਾਂ ਨੇ ਟਾਈਪ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ Vedyatra ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਕੀਤੀ: ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਲਿੰਕ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ, ਅਨੁਵਾਕ ਦੇ ਗਿਣਤੀ-ਅੰਕ ਅਤੇ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਅੰਕ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਹਰ ਨਿਯਮ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਰੋਤ (ਓਪਨ-ਸੋਰਸ) ਆਯਾਤ ਸੰਦ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਪੰਨਾ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ 1 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜਦੋਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਾਇਣ ਦੇ ਕਈ ਭਾਗ ਹੋਣ, ਉੱਥੇ ਮੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਪੰਨੇ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਮੰਤਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਮੰਤਰ ਦਾ ਪਾਠ ਛਪੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਗਿਣਤੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਅਥਰਵਵੇਦ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਸ਼ਾਖਾ, ਪੈਪਲਾਦ, ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁੜ ਲੱਭੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕਈ ਸੂਕਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਜੇ ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ ਅੰਸ਼

• ਅਥਰਵਵੇਦ 12.1, ਧਰਤੀ ਦਾ ਸੂਕਤ: "ਧਰਤੀ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ।"
• ਅਥਰਵਵੇਦ 3.30: ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਲਈ ਇੱਕ ਸੂਕਤ।
• ਮਾਂਡੂਕਯ ਉਪਨਿਸ਼ਦ: ਓਮ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਦੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਬਾਰਾਂ ਮੰਤਰ।