Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

अथर्ववेद · सूक्त 9.12

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

9.12.1

प्रजापतिश्च परमेष्ठी च शृङ्गे इन्द्रः शिरो अग्निर्ललाटं यमः कृकाटम् ॥ ९.१२.१ ॥

प्रजापती आणि परमेष्ठी ही शिंगे; इंद्र हे डोके, अग्नी कपाळ आणि यम कवटी.

9.12.2

सोमो राजा मस्तिष्को द्यौरुत्तरहनुः पृथिव्यधरहनुः ॥ ९.१२.२ ॥

राजा सोम मेंदू; द्यौ वरचा जबडा, पृथ्वी खालचा जबडा.

9.12.3

विद्युज्जिह्वा मरुतो दन्ता रेवतीर्ग्रीवाः कृत्तिका स्कन्धा घर्मो वहः ॥ ९.१२.३ ॥

वीज ही जीभ; मरुत दात; रेवती मान; कृत्तिका खांदे; घर्म वाहक.

9.12.4

विश्वं वायुः स्वर्गो लोकः कृष्णद्रं विधरणी निवेष्यः ॥ ९.१२.४ ॥

सर्व, वायू, स्वर्ग, लोक; काळी कूस, आधार, निवास.

9.12.5

श्येनः क्रोडोऽन्तरिक्षं पाजस्यं बृहस्पतिः ककुद्बृहतीः कीकसाः ॥ ९.१२.५ ॥

ससाणा छाती; अंतरिक्ष पाजस्य; बृहस्पती खांद्यावरील उंचवटा; बृहती बरगड्या.

9.12.6

देवानां पत्नीः पृष्टय उपसदः पर्शवः ॥ ९.१२.६ ॥

देवांच्या पत्नी कुशी; उपसद आणि पर्शू (बरगड्या).

9.12.7

मित्रश्च वरुणश्चांसौ त्वष्टा चार्यमा च दोषणी महादेवो बाहू ॥ ९.१२.७ ॥

मित्र आणि वरुण हे त्याचे खांदे आहेत; त्वष्टा आणि अर्यमा हे त्याचे दंड-पुढील भाग आहेत; महादेव हे त्याचे दोन बाहू आहेत.

9.12.8

इन्द्राणी भसद्वायुः पुच्छं पवमानो बालाः ॥ ९.१२.८ ॥

इन्द्राणी हा त्याचा कटिप्रदेश आहे; वायू ही त्याची शेपटी आहे; पवमान हे त्याचे केस आहेत.

9.12.9

ब्रह्म च क्षत्रं च श्रोणी बलमूरू ॥ ९.१२.९ ॥

ब्रह्म आणि क्षत्र हे त्याचे दोन नितंब आहेत; बल हे त्याच्या दोन मांड्या आहेत.

9.12.10

धाता च सविता चाष्ठीवन्तौ जङ्घा गन्धर्वा अप्सरसः कुष्ठिका अदितिः शफाः ॥ ९.१२.१० ॥

धाता आणि सविता हे त्याचे दोन गुडघे आहेत; गंधर्व आणि अप्सरा त्याच्या दोन पोटऱ्या आहेत; कुष्ठिका आणि अदिती त्याचे खूर आहेत.

9.12.11

चेतो हृदयं यकृन् मेधा व्रतं पुरीतत् ॥ ९.१२.११ ॥

चेतना हे त्याचे हृदय आहे; यकृत् ही त्याची मेधा आहे; व्रत आणि पुरीतत् हे त्याचे अवयव आहेत.

9.12.12

क्षुत्कुक्षिरिरा वनिष्ठुः पर्वताः प्लाशयः ॥ ९.१२.१२ ॥

भूक ही त्याची कुक्षी आहे; इरा (अन्न) ही त्याची वनिष्ठु आहे; पर्वत आणि प्लीहा हे त्याचे अवयव आहेत.

9.12.13

क्रोधो वृक्कौ मन्युराण्डौ प्रजा शेपः ॥ ९.१२.१३ ॥

क्रोध हे त्याचे मूत्रपिंड, मन्यू हे त्याचे अंडकोष, प्रजा हे त्याचे लिंग.

9.12.14

नदी सूत्री वर्षस्य पतय स्तना स्तनयित्नुरूधः ॥ ९.१२.१४ ॥

नदी ही तिची शीर, पर्जन्याचे स्वामी हे तिचे स्तन, गर्जना ही तिची कास.

9.12.15

विश्वव्यचाश्चर्मौषधयो लोमानि नक्षत्राणि रूपम् ॥ ९.१२.१५ ॥

विश्वव्यचा ही तिची त्वचा, औषधी ही तिचे केस, नक्षत्रे हे तिचे रूप.

9.12.16

देवजना गुदा मनुष्या आन्त्राण्यत्रा उदरम् ॥ ९.१२.१६ ॥

देवजन हे तिचे गुद, मनुष्ये हे तिची आतडी, अत्र हे तिचे उदर.

9.12.17

रक्षांसि लोहितमितरजना ऊबध्यम् ॥ ९.१२.१७ ॥

राक्षस हे तिचे रक्त, इतर जन हे तिचे ऊबध्य.

9.12.18

अभ्रं पीबो मज्जा निधनम् ॥ ९.१२.१८ ॥

मेघ हे तिची चरबी, मज्जा हा तिचा साठा.

9.12.19

अग्निरासीन उत्थितोऽश्विना ॥ ९.१२.१९ ॥

बसलेला अग्नी, उभे राहिलेले अश्विन.

9.12.20

इन्द्रः प्राङ्तिष्ठन् दक्षिणा तिष्ठन् यमः ॥ ९.१२.२० ॥

पूर्वेस उभा इंद्र, दक्षिणेस उभा यम.

9.12.21

प्रत्यङ्तिष्ठन् धातोदङ्तिष्ठन्त्सविता ॥ ९.१२.२१ ॥

पश्चिमेस उभा धाता, उत्तरेस उभा सविता.

9.12.22

तृणानि प्राप्तः सोमो राजा ॥ ९.१२.२२ ॥

गवतापर्यंत पोहोचलेला सोम राजा.

9.12.23

मित्र ईक्षमाण आवृत्त आनन्दः ॥ ९.१२.२३ ॥

पाहणारा मित्र, परतलेला आनंद.

9.12.24

युज्यमानो वैश्वदेवो युक्तः प्रजापतिर्विमुक्तः सर्वम् ॥ ९.१२.२४ ॥

जुंपला जाणारा वैश्वदेव, जुंपलेला प्रजापती, मुक्त सर्व.

9.12.25

एतद्वै विश्वरूपं सर्वरूपं गोरूपम् ॥ ९.१२.२५ ॥

हेच खरोखर विश्वरूप, सर्वरूप, गोरूप आहे.

9.12.26

उपैनं विश्वरूपाः सर्वरूपाः पशवस्तिष्ठन्ति य एवं वेद ॥ ९.१२.२६ ॥

जो असे जाणतो, त्याच्याजवळ विश्वरूप, सर्वरूप पशू उभे राहतात.