ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.231
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.231.1
ततो देवर्षयः सर्वे सिद्धाश्च परमर्षयः ।
जग्मुस्तदा परमार्तिं दृष्ट्वा तत्कदनं महत् ॥ १.२३१.१ ॥
ତା'ପରେ ସମସ୍ତ ଦେବର୍ଷି, ସିଦ୍ଧ ଓ ପରମର୍ଷିମାନେ ସେହି ମହାବିନାଶ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖରେ ସେଠାକୁ ଗଲେ।
1.231.2
तेऽभिजग्मुर्जितक्रोधा जितात्मानो जितेन्द्रियाः ।
पितामहस्य भनं जगतः कृपया तदा ॥ १.२३१.२ ॥
କ୍ରୋଧଜୟୀ, ଆତ୍ମସଂଯମୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ସେମାନେ ସେତେବେଳେ ଜଗତ ପ୍ରତି କରୁଣାରେ ପିତାମହଙ୍କ ଭବନକୁ ଗଲେ।
1.231.3
ततो ददृशुरासीनं सह देवैः पितामहम् ।
सिद्धैर्ब्रह्मर्षिभिश्चैव समन्तात्परिवारितम् ॥ १.२३१.३ ॥
ତାପରେ ସେମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ବସିଥିବା ପିତାମହଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ସିଦ୍ଧ ଓ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ଚାରିପାଶରୁ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
1.231.4
तत्र देवो महादेवस्तत्राग्निर्वायुना सह ।
चन्द्रादित्यौ च शक्रश्च पारमेष्ठ्यास्तथर्षयः ॥ १.२३१.४ ॥
ସେଠାରେ ଦେବ ମହାଦେବ ଥିଲେ; ବାୟୁ ସହିତ ଅଗ୍ନି ଥିଲେ; ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ପାରମେଷ୍ଠ୍ୟ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
1.231.5
वैखानसा वालखिल्या वानप्रस्था मरीचिपाः ।
अजाश्चैवाविमूढाश्च तेजोगर्भास्तपस्विनः ॥ १.२३१.५ ॥
ବୈଖାନସ, ବାଳଖିଲ୍ୟ, ବାନପ୍ରସ୍ଥ, ମରୀଚିପ, ଅଜ, ଅବିମୂଢ଼ ଓ ତେଜୋଗର୍ଭ ତପସ୍ୱୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲେ।
1.231.6
ऋषयः सर्व एवैते पितामहमुपागमन् ।
ततोऽभिगम्य ते दीनाः सर्व एव महर्षयः ॥ १.२३१.६ ॥
ଏହି ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ପିତାମହଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ; ତା'ପରେ ସେହି ଦୀନ ମହର୍ଷିମାନେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
1.231.7
सुन्दोपसुन्दयौः कर्म सर्वमेव शशंसिरे ।
यथा हृतं यथा चैव कृतं येन क्रमेण च ॥ १.२३१.७ ॥
ସୁନ୍ଦ ଓ ଉପସୁନ୍ଦଙ୍କର ସମସ୍ତ କର୍ମ ସେମାନେ କହିଲେ — କିପରି ହରଣ କରାଗଲା, କିପରି କଣ କରାଗଲା, ଓ କେଉଁ କ୍ରମରେ।
1.231.8
न्यवेदयंस्ततः सर्वमखिलेन पितामहे ।
ततो देवगणाः सर्वे ते चैव परमर्षयः ॥ १.२३१.८ ॥
ତା'ପରେ ସେମାନେ ସବୁ ପିତାମହଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ନିବେଦନ କଲେ। ତା'ପରେ ଦେବଗଣ ସମସ୍ତେ, ଏବଂ ସେହି ପରମ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ।
1.231.9
तमेवार्थं पुरस्कृत्य पितामहमचोदयन् ।
ततः पितामहः श्रुत्वा सर्वेषां तद्वचस्तदा ॥ १.२३१.९ ॥
ସେହି ବିଷୟକୁ ଆଗରେ ରଖି ସେମାନେ ପିତାମହଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଲେ। ତେବେ ପିତାମହ ସମସ୍ତଙ୍କ ସେହି ବାଣୀ ଶୁଣି...
1.231.10
मुहूर्तमिव संचिन्त्य कर्तव्यस्य च निश्चयम् ।
तयोर्वधं समुद्दिश्य विश्वकर्माणमाह्वयत् ॥ १.२३१.१० ॥
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଚିନ୍ତା କରି, କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ବଧକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
1.231.11
दृष्ट्वा च विश्वकर्माणं व्यादिदेश पितामहः ।
सृज्यतां प्रार्थनीयैका प्रमदेति महातपाः ॥ १.२३१.११ ॥
ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି ମହାତପସ୍ୱୀ ପିତାମହ ଆଦେଶ ଦେଲେ — "ଗୋଟିଏ କାମନା ଯୋଗ୍ୟ ନାରୀ ସୃଷ୍ଟି କର।"
1.231.12
पितामहं नमस्कृत्य तद्वाक्यमभिनन्द्य च ।
निर्ममे योषितं दिव्यां चिन्तयित्वा पुनःपुनः ॥ १.२३१.१२ ॥
ପିତାମହଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେ ଆଦେଶକୁ ଅଭିନନ୍ଦନ ଦେଇ, ବାରମ୍ବାର ଚିନ୍ତା କରି ସେ ଗୋଟିଏ ଦିବ୍ୟ ନାରୀ ନିର୍ମାଣ କଲେ।
1.231.13
त्रिषु लोकेषु यत्किंचिद्भूतं स्थावरजङ्गमम् ।
समानयद्दर्शनीयं तत्तदत्र स विश्ववित् ॥ १.२३१.१३ ॥
ତ୍ରିଲୋକରେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ପ୍ରାଣୀ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦର୍ଶନୀୟ ସବୁକିଛି ସର୍ବଜ୍ଞ ସେଠାରେ ସଂଗ୍ରହ କଲେ।
1.231.14
कोटिशश्चैव रत्नानि तस्या गात्रे न्यवेशत् ।
तां रत्नसङ्घातमयीमसृजद्देवरूपिणीम् ॥ १.२३१.१४ ॥
କୋଟି କୋଟି ରତ୍ନ ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା; ରତ୍ନସମୂହରେ ନିର୍ମିତ, ଦେବରୂପିଣୀ ସେହି ନାରୀକୁ ସେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
1.231.15
सा प्रयत्नेन महता निर्मिता विश्वकर्मणा ।
त्रिषु लोकेषु नारीणां रूपेणाप्रतिमाभवत् ॥ १.२३१.१५ ॥
ବିଶ୍ୱକର୍ମା ମହାପ୍ରୟାସରେ ତାଙ୍କୁ ନିର୍ମାଣ କଲେ; ତ୍ରିଲୋକର ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ରୂପରେ ଅନୁପମା ହେଲେ।
1.231.16
न तस्याः सूक्ष्ममप्यस्ति यद्गात्रे रूपसंपदा ।
नियुक्ता यत्र वा दृष्टिर्न सज्जति निरीक्षताम् ॥ १.२३१.१६ ॥
ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ରୂପସମ୍ପଦ ହେତୁ ଏପରି କୌଣସି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅଙ୍ଗ ନ ଥିଲା ଯେଉଁଠାରେ ଦର୍ଶକମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଲାଗି ରହି ନ ଥାଏ।
1.231.17
सा विग्रहवतीव श्रीः कामरूपा वपुष्मती ।
पितामहमुपातिष्ठत्किं करोमीति चाब्रवीत् ॥ १.२३१.१७ ॥
ସେ ଯେମିତି ମୂର୍ତ୍ତିମତୀ ଶ୍ରୀ ଥିଲେ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣକାରିଣୀ, ସୁନ୍ଦର ଦେହବତୀ। ସେ ପିତାମହଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି କହିଲେ, "ମୁଁ କ'ଣ କରିବି?"
1.231.18
प्रीतो भूत्वा स दृष्ट्वैव प्रीत्या चास्यै वरं ददौ ।
कान्तत्वं सर्वभूतानां साश्रियानुत्तमं वपुः ॥ १.२३१.१८ ॥
ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ମାତ୍ରେ ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କୁ ବର ଦେଲେ: ସର୍ବପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହେବାର ଗୁଣ ଏବଂ ଅନୁପମ ଶୋଭାଯୁକ୍ତ ଦେହ।
1.231.19
सा तेन वरदानेन कर्तुश्च क्रियया तदा ।
जहार सर्वभूतानां चक्षूंषि च मनांसि च ॥ १.२३१.१९ ॥
ସେହି ବରଦାନ ଏବଂ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେ ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆଖି ଓ ମନ ହରଣ କଲା।
1.231.20
तिलंतिलं समानीय रत्नानां यद्विनिर्मिता ।
तिलोत्तमेति तत्तस्या नाम चक्रे पितामहः ॥ १.२३१.२० ॥
ରତ୍ନମାନଙ୍କର ତିଳ ତିଳ ସଂଗ୍ରହ କରି ଯାହାକୁ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା, ତାହାର ନାମ ପିତାମହ 'ତିଲୋତ୍ତମା' ରଖିଲେ।
1.231.21
ब्रह्माणं सा नमस्कृत्य प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत् ।
किं कार्यं मयि भूतेश येनास्म्यद्येह निर्मिता ॥ १.२३१.२१ ॥
ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କରଯୋଡ଼ି କହିଲା — 'ହେ ଭୂତେଶ, ମୋ ଦ୍ୱାରା କଣ କାର୍ଯ୍ୟ? ଯାହା ପାଇଁ ଆଜି ମୋତେ ଏଠାରେ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଛି?'
1.231.22
गच्छ सुन्दोपसुन्दाभ्यामसुराभ्यां तिलोत्तमे ।
प्रार्थनीयेन रूपेण कुरु भद्रे प्रलोभनम् ॥ १.२३१.२२ ॥
ହେ ତିଲୋତ୍ତମା, ସୁନ୍ଦ ଓ ଉପସୁନ୍ଦ ନାମକ ଦୁଇ ଅସୁର ନିକଟକୁ ଯାଅ। ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ଇଚ୍ଛିତ ରୂପ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଲୋଭିତ କର।
1.231.23
त्वत्कृते दर्शादेव रूपसंपत्कृतेन वै ।
विरोधः स्याद्यथा ताभ्यामन्योन्येन तथा कुरु ॥ १.२३१.२३ ॥
ତୋ ପାଇଁ, ତୋ ରୂପସମ୍ପଦ ଦ୍ୱାରା, ତୋତେ ଦେଖିବା ମାତ୍ରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିରୋଧ ଉପୁଜୁ — ଏପରି କର।
1.231.24
सा तथेति प्रतिज्ञाय नमस्कृत्य पितामहम् ।
चकार मण्डलं तत्र विबुधानां प्रदक्षिणम् ॥ १.२३१.२४ ॥
'ସେପରି ହେଉ' ବୋଲି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, ପିତାମହଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେଠାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ ମଣ୍ଡଳ ରଚିଲା।
1.231.25
प्राङ्मुखो भगवानास्ते दक्षिणेन महेश्वरः ।
देवाश्चैवोत्तरेणासन्सर्वतस्त्वृषयोऽभवन् ॥ १.२३१.२५ ॥
ଭଗବାନ ପୂର୍ବମୁଖ ହୋଇ ବସିଥିଲେ; ଦକ୍ଷିଣରେ ମହେଶ୍ୱର ଥିଲେ; ଉତ୍ତରରେ ଦେବତାମାନେ ଥିଲେ; ସବୁଦିଗରେ ଋଷିମାନେ ଥିଲେ।
1.231.26
कुर्वन्त्यां तु तदा तत्र मण्डलं तत्प्रदक्षिणम् ।
इन्द्रः स्थाणुश्च भगवान्धैर्येण तु परिच्युतौ ॥ १.२३१.२६ ॥
ସେମାନେ ସେଠାରେ ସେହି ମଣ୍ଡଳ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରୁଥିବା ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଭଗବାନ ସ୍ଥାଣୁ ଧୈର୍ଯ୍ୟରୁ ଚ୍ୟୁତ ହେଲେ।
1.231.27
द्रष्टुकामस्य चात्यर्थं गतायां पार्श्वतस्तथा ।
अन्यदञ्चितपद्माक्षं दक्षिणं निःसृतं मुखम् ॥ १.२३१.२७ ॥
ଦେଖିବାର ଅତ୍ୟଧିକ ଇଚ୍ଛାରେ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଗଲେ, ପଦ୍ମନୟନ ବିଶିଷ୍ଟ ଆଉ ଏକ ମୁଖ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ପ୍ରକଟିତ ହେଲା।
1.231.28
पृष्ठतः परिवर्तन्त्यां पश्चिमं निःसृतं मुखम् ।
गतायां चोत्तरं पार्श्वमुत्तरं निःसृतं मुखम् ॥ १.२३१.२८ ॥
ପଛକୁ ଫେରିବାରେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଏକ ମୁଖ ବାହାରିଲା; ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଗଲେ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଏକ ମୁଖ ବାହାରିଲା।
1.231.29
महेन्द्रस्यापि नेत्राणां पृष्ठतः पार्श्वतोग्रतः ।
रक्तान्तानां विशालानां सहस्रं सर्वतोऽभवत् ॥ १.२३१.२९ ॥
ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନୟନମାନ ମଧ୍ୟ ପଛରେ, ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଓ ଆଗରେ, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଧାରଯୁକ୍ତ ବିଶାଳ ହୋଇ ସର୍ବତ୍ର ମିଳି ହଜାର ହେଲେ।
1.231.30
एवं चतुर्मुखः स्थाणुर्महादेवोऽभवत्पुरा ।
तथा सहस्रनेत्रश्च बभूव बलसूदनः ॥ १.२३१.३० ॥
ଏହିପରି ପୂର୍ବେ ସ୍ଥାଣୁ ମହାଦେବ ଚତୁର୍ମୁଖ ହେଲେ; ଏବଂ ବଳସୂଦନ ଇନ୍ଦ୍ର ସହସ୍ରନୟନ ହେଲେ।
1.231.31
तथा देवनिकायानां महर्षीणां च सर्वशः ।
मुखानि चाभ्यवर्तन्त येन याति तिलोत्तमा ॥ १.२३१.३१ ॥
ସେହିପରି ଦେବସମୂହ ଓ ମହର୍ଷିମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ମୁଖ ତିଲୋତ୍ତମା ଯାଉଥିବା ଦିଗକୁ ଫେରିଲା।
1.231.32
तस्या गात्रे निपतिता दृष्टिस्तेषां महात्मनाम् ।
सर्वेषामेव भूयिष्ठमृते देवं पितामहम् ॥ १.२३१.३२ ॥
ସେହି ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି, ସମସ୍ତଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଅଧିକାଂଶ ଭାବେ ତା'ର ଶରୀରରେ ପଡ଼ିଲା; କେବଳ ଦେବ ପିତାମହଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି।
1.231.33
गच्छन्त्यां तु तया सर्वे देवाश्च परमर्षयः ।
कृतमित्येव तत्कार्यं मेनिरे रूपसंपदा ॥ १.२३१.३३ ॥
ସେ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ପରମ ଋଷିମାନେ ତା'ର ରୂପସମ୍ପଦରେ ଭାବିଲେ ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇସାରିଛି।
1.231.34
तिलोत्तमायां तस्यां तु गतायां लोकभावनः ।
कृतं कार्यमिति श्रीमानब्रवीच्च पितामहः।
सर्वान्विसर्जयामास देवानृषिगणांश्च तान् ॥ १.२३१.३४ ॥
ତିଲୋତ୍ତମା ଚାଲିଗଲା ପରେ ଲୋକପାଳକ ଶ୍ରୀମାନ ପିତାମହ କହିଲେ, 'କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୋଇଛି', ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଋଷିଗଣଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ।