మహాభారతం · అధ్యాయం 1.231
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.231.1
ततो देवर्षयः सर्वे सिद्धाश्च परमर्षयः ।
जग्मुस्तदा परमार्तिं दृष्ट्वा तत्कदनं महत् ॥ १.२३१.१ ॥
అప్పుడు దేవర్షులందరూ, సిద్ధులూ, పరమర్షులూ ఆ మహా వినాశాన్ని చూసి గొప్ప బాధతో అక్కడికి వెళ్లారు.
1.231.2
तेऽभिजग्मुर्जितक्रोधा जितात्मानो जितेन्द्रियाः ।
पितामहस्य भनं जगतः कृपया तदा ॥ १.२३१.२ ॥
కోపాన్ని జయించి, ఆత్మసంయమం కలిగి, ఇంద్రియాలను జయించిన వారు ఆ సమయంలో లోకంపై కరుణతో పితామహుని నివాసానికి చేరుకున్నారు.
1.231.3
ततो ददृशुरासीनं सह देवैः पितामहम् ।
सिद्धैर्ब्रह्मर्षिभिश्चैव समन्तात्परिवारितम् ॥ १.२३१.३ ॥
అప్పుడు వారు దేవతలతో కలిసి కూర్చుని ఉన్న పితామహుని చూశారు; ఆయన చుట్టూ సిద్ధులూ బ్రహ్మర్షులూ ఆవరించి ఉన్నారు.
1.231.4
तत्र देवो महादेवस्तत्राग्निर्वायुना सह ।
चन्द्रादित्यौ च शक्रश्च पारमेष्ठ्यास्तथर्षयः ॥ १.२३१.४ ॥
అక్కడ దేవుడు మహాదేవుడు ఉన్నాడు; వాయువుతో కలిసి అగ్ని ఉన్నాడు; చంద్రుడూ సూర్యుడూ, ఇంద్రుడూ, పారమేష్ఠ్య ఋషులూ కూడా ఉన్నారు.
1.231.5
वैखानसा वालखिल्या वानप्रस्था मरीचिपाः ।
अजाश्चैवाविमूढाश्च तेजोगर्भास्तपस्विनः ॥ १.२३१.५ ॥
వైఖానసులు, వాలఖిల్యులు, వానప్రస్థులు, మరీచిపులు, అజులు, అవిమూఢులు, తేజోగర్భ తపస్వులు కూడా ఉన్నారు.
1.231.6
ऋषयः सर्व एवैते पितामहमुपागमन् ।
ततोऽभिगम्य ते दीनाः सर्व एव महर्षयः ॥ १.२३१.६ ॥
ఈ ఋషులందరూ పితామహుని సమీపించారు; తరువాత ఆ దీనులైన మహర్షులందరూ ఆయన వద్దకు వెళ్లారు.
1.231.7
सुन्दोपसुन्दयौः कर्म सर्वमेव शशंसिरे ।
यथा हृतं यथा चैव कृतं येन क्रमेण च ॥ १.२३१.७ ॥
సుందుడు, ఉపసుందుడు చేసిన కార్యాలన్నింటినీ వారు వివరించారు — ఎలా హరించారో, ఎలా ఏమి చేశారో, ఏ క్రమంలో చేశారో.
1.231.8
न्यवेदयंस्ततः सर्वमखिलेन पितामहे ।
ततो देवगणाः सर्वे ते चैव परमर्षयः ॥ १.२३१.८ ॥
అప్పుడు వారు అన్నీ పూర్తిగా పితామహునికి విన్నవించారు. తరువాత దేవగణాలు అందరూ, ఆ పరమ ఋషులూ కూడా.
1.231.9
तमेवार्थं पुरस्कृत्य पितामहमचोदयन् ।
ततः पितामहः श्रुत्वा सर्वेषां तद्वचस्तदा ॥ १.२३१.९ ॥
ఆ విషయాన్నే ముందుంచి వారు పితామహుని ప్రేరేపించారు. అప్పుడు పితామహుడు వారందరి ఆ మాటలు విని...
1.231.10
मुहूर्तमिव संचिन्त्य कर्तव्यस्य च निश्चयम् ।
तयोर्वधं समुद्दिश्य विश्वकर्माणमाह्वयत् ॥ १.२३१.१० ॥
క్షణకాలం ఆలోచించి, కర్తవ్యాన్ని నిశ్చయించి, వారిద్దరి వధను లక్ష్యంగా చేసుకొని విశ్వకర్మను పిలిచాడు.
1.231.11
दृष्ट्वा च विश्वकर्माणं व्यादिदेश पितामहः ।
सृज्यतां प्रार्थनीयैका प्रमदेति महातपाः ॥ १.२३१.११ ॥
విశ్వకర్మను చూసి మహాతపస్వి అయిన పితామహుడు ఆజ్ఞాపించాడు — "కోరదగిన ఒక స్త్రీని సృష్టించు" అని.
1.231.12
पितामहं नमस्कृत्य तद्वाक्यमभिनन्द्य च ।
निर्ममे योषितं दिव्यां चिन्तयित्वा पुनःपुनः ॥ १.२३१.१२ ॥
పితామహునికి నమస్కరించి, ఆ ఆజ్ఞను అంగీకరించి, పదే పదే ఆలోచించి ఒక దివ్య స్త్రీని నిర్మించాడు.
1.231.13
त्रिषु लोकेषु यत्किंचिद्भूतं स्थावरजङ्गमम् ।
समानयद्दर्शनीयं तत्तदत्र स विश्ववित् ॥ १.२३१.१३ ॥
మూడు లోకాలలో స్థావర జంగమాలైన ఏ ప్రాణులు ఉన్నాయో, వాటిలోని చూడదగినవాటినన్నిటినీ సర్వజ్ఞుడు అక్కడ సేకరించాడు.
1.231.14
कोटिशश्चैव रत्नानि तस्या गात्रे न्यवेशत् ।
तां रत्नसङ्घातमयीमसृजद्देवरूपिणीम् ॥ १.२३१.१४ ॥
కోట్ల కొలది రత్నాలను ఆమె శరీరంపై అమర్చాడు; రత్నసమూహాలతో కూడిన, దివ్యరూపిణి అయిన ఆమెను సృష్టించాడు.
1.231.15
सा प्रयत्नेन महता निर्मिता विश्वकर्मणा ।
त्रिषु लोकेषु नारीणां रूपेणाप्रतिमाभवत् ॥ १.२३१.१५ ॥
ఆమెను విశ్వకర్మ గొప్ప ప్రయత్నంతో నిర్మించాడు; మూడు లోకాలలోని స్త్రీలలో అందంలో ఆమె సాటిలేనిదైంది.
1.231.16
न तस्याः सूक्ष्ममप्यस्ति यद्गात्रे रूपसंपदा ।
नियुक्ता यत्र वा दृष्टिर्न सज्जति निरीक्षताम् ॥ १.२३१.१६ ॥
ఆమె శరీరంలో రూపసంపద వల్ల చూసేవారి దృష్టి అంటుకోకుండా ఉండే సూక్ష్మమైన భాగం కూడా లేదు.
1.231.17
सा विग्रहवतीव श्रीः कामरूपा वपुष्मती ।
पितामहमुपातिष्ठत्किं करोमीति चाब्रवीत् ॥ १.२३१.१७ ॥
ఆమె శరీరధారిణియైన శ్రీదేవిలా ఉంది; ఇష్టరూపిణి, సుందరదేహిని. ఆమె పితామహుని వద్దకు వచ్చి "నేను ఏమి చేయాలి?" అని అడిగింది.
1.231.18
प्रीतो भूत्वा स दृष्ट्वैव प्रीत्या चास्यै वरं ददौ ।
कान्तत्वं सर्वभूतानां साश्रियानुत्तमं वपुः ॥ १.२३१.१८ ॥
ఆమెను చూసి ఆయన సంతోషించి, ప్రేమతో ఆమెకు వరం ఇచ్చాడు: సమస్త ప్రాణులకు ప్రియమైన స్థితి, అనుపమ శోభగల శరీరం.
1.231.19
सा तेन वरदानेन कर्तुश्च क्रियया तदा ।
जहार सर्वभूतानां चक्षूंषि च मनांसि च ॥ १.२३१.१९ ॥
ఆ వరదానం వల్ల, సృష్టికర్త చేసిన కార్యం వల్ల, అప్పుడు ఆమె సమస్త ప్రాణుల కళ్ళను, మనస్సులను ఆకర్షించింది.
1.231.20
तिलंतिलं समानीय रत्नानां यद्विनिर्मिता ।
तिलोत्तमेति तत्तस्या नाम चक्रे पितामहः ॥ १.२३१.२० ॥
రత్నాల రేణువులను ఒక్కొక్కటిగా సమకూర్చి ఎవరిని సృష్టించారో, ఆమెకు పితామహుడు 'తిలోత్తమ' అని పేరు పెట్టాడు.
1.231.21
ब्रह्माणं सा नमस्कृत्य प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत् ।
किं कार्यं मयि भूतेश येनास्म्यद्येह निर्मिता ॥ १.२३१.२१ ॥
ఆమె బ్రహ్మకు నమస్కరించి, అంజలి ఘటించి ఇలా పలికింది: 'భూతేశా, నాకు చేయవలసిన కార్యం ఏమిటి? దాని కోసమే ఈరోజు ఇక్కడ నేను సృష్టించబడ్డానా?'
1.231.22
गच्छ सुन्दोपसुन्दाभ्यामसुराभ्यां तिलोत्तमे ।
प्रार्थनीयेन रूपेण कुरु भद्रे प्रलोभनम् ॥ १.२३१.२२ ॥
తిలోత్తమా, సుంద ఉపసుంద అనే ఇద్దరు అసురుల వద్దకు వెళ్ళు. శుభురాలా, కోరదగిన రూపంతో వారిని ఆకర్షించు.
1.231.23
त्वत्कृते दर्शादेव रूपसंपत्कृतेन वै ।
विरोधः स्याद्यथा ताभ्यामन्योन्येन तथा कुरु ॥ १.२३१.२३ ॥
నీ కారణంగా, నీ రూప సంపద వల్ల, నిన్ను చూసిన వెంటనే వారిద్దరి మధ్య విరోధం కలిగేలా చేయి.
1.231.24
सा तथेति प्रतिज्ञाय नमस्कृत्य पितामहम् ।
चकार मण्डलं तत्र विबुधानां प्रदक्षिणम् ॥ १.२३१.२४ ॥
'అలాగే' అని ప్రతిజ్ఞ చేసి, పితామహునికి నమస్కరించి, అక్కడ దేవతలకు ప్రదక్షిణ మండలాన్ని చేసింది.
1.231.25
प्राङ्मुखो भगवानास्ते दक्षिणेन महेश्वरः ।
देवाश्चैवोत्तरेणासन्सर्वतस्त्वृषयोऽभवन् ॥ १.२३१.२५ ॥
భగవానుడు తూర్పు ముఖంగా కూర్చున్నాడు; దక్షిణాన మహేశ్వరుడు ఉన్నాడు; ఉత్తరాన దేవతలు ఉన్నారు; చుట్టూ ఋషులు ఉన్నారు.
1.231.26
कुर्वन्त्यां तु तदा तत्र मण्डलं तत्प्रदक्षिणम् ।
इन्द्रः स्थाणुश्च भगवान्धैर्येण तु परिच्युतौ ॥ १.२३१.२६ ॥
వారు అక్కడ ఆ మండల ప్రదక్షిణ చేస్తుండగా, ఇంద్రుడు మరియు భగవాన్ స్థాణువు తమ ధైర్యం నుండి జారిపోయారు.
1.231.27
द्रष्टुकामस्य चात्यर्थं गतायां पार्श्वतस्तथा ।
अन्यदञ्चितपद्माक्षं दक्षिणं निःसृतं मुखम् ॥ १.२३१.२७ ॥
చూడాలనే తీవ్ర కోరికతో ప్రక్కకు వెళ్లినప్పుడు, కమలనేత్రాలతో మరొక ముఖం దక్షిణ దిశలో ఉద్భవించింది.
1.231.28
पृष्ठतः परिवर्तन्त्यां पश्चिमं निःसृतं मुखम् ।
गतायां चोत्तरं पार्श्वमुत्तरं निःसृतं मुखम् ॥ १.२३१.२८ ॥
వెనుకకు తిరిగినప్పుడు పశ్చిమ దిశలో ఒక ముఖం బయలుదేరింది; ఉత్తర ప్రక్కకు వెళ్లినప్పుడు ఉత్తర దిశలో ఒక ముఖం వెలువడింది.
1.231.29
महेन्द्रस्यापि नेत्राणां पृष्ठतः पार्श्वतोग्रतः ।
रक्तान्तानां विशालानां सहस्रं सर्वतोऽभवत् ॥ १.२३१.२९ ॥
మహేంద్రుని కళ్లు కూడా వెనుక, ప్రక్కల, ముందు భాగాల్లో, ఎర్రని అంచులతో విశాలమైనవిగా, అన్ని వైపులా వేయి అయ్యాయి.
1.231.30
एवं चतुर्मुखः स्थाणुर्महादेवोऽभवत्पुरा ।
तथा सहस्रनेत्रश्च बभूव बलसूदनः ॥ १.२३१.३० ॥
ఈ విధంగా పూర్వం స్థాణు మహాదేవుడు నాలుగు ముఖాలు కలవాడయ్యాడు; అలాగే బలసూదనుడైన ఇంద్రుడు వేయి కన్నులవాడయ్యాడు.
1.231.31
तथा देवनिकायानां महर्षीणां च सर्वशः ।
मुखानि चाभ्यवर्तन्त येन याति तिलोत्तमा ॥ १.२३१.३१ ॥
అలాగే దేవగణాలు, మహర్షులు అందరి ముఖాలు తిలోత్తమ వెళ్తున్న వైపు తిరిగాయి.
1.231.32
तस्या गात्रे निपतिता दृष्टिस्तेषां महात्मनाम् ।
सर्वेषामेव भूयिष्ठमृते देवं पितामहम् ॥ १.२३१.३२ ॥
ఆ మహాత్ముల చూపులు, అందరివీ ఎక్కువగా ఆమె శరీరంపైనే పడ్డాయి; దేవుడు పితామహుడు తప్ప.
1.231.33
गच्छन्त्यां तु तया सर्वे देवाश्च परमर्षयः ।
कृतमित्येव तत्कार्यं मेनिरे रूपसंपदा ॥ १.२३१.३३ ॥
ఆమె వెళ్తుండగానే, దేవతలు, పరమర్షులు అందరూ ఆమె రూపసంపదతో ఆ పని అయిపోయిందని భావించారు.
1.231.34
तिलोत्तमायां तस्यां तु गतायां लोकभावनः ।
कृतं कार्यमिति श्रीमानब्रवीच्च पितामहः।
सर्वान्विसर्जयामास देवानृषिगणांश्च तान् ॥ १.२३१.३४ ॥
తిలోత్తమ వెళ్లిన తర్వాత, లోకపాలకుడైన శ్రీమాన్ పితామహుడు 'కార్యం పూర్తయింది' అని పలికి, దేవతలను, ఋషిగణాలను అందరినీ పంపివేశాడు.