Vedyatra वेदयात्रा
खोजें

महाभारत · अध्याय 1.35

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

अर्थ सहित पढ़ें

1.35.1

भुजङ्गमानां शापस्य मात्रा चैव सुतेन च ।
विनतायास्त्वया प्रोक्तं कारणं सूतनन्दन ॥ १.३५.१ ॥

हे सूतपुत्र, तुमने सर्पों के शाप का कारण माता और पुत्र के द्वारा विनता के विषय में कहा है।

1.35.2

वरप्रदानं भर्त्रा च कद्रूविनतयोस्तथा ।
नामनी चैव ते प्रोक्ते पक्षिणोर्वैनतेययोः ॥ १.३५.२ ॥

पति द्वारा कद्रू और विनता को दिया गया वरदान, तथा विनतेय के दो पक्षियों के नाम भी तुमने कहे हैं।

1.35.3

पन्नगानां तु नामानि न कीतर्यसि सूतज ।
प्राधान्येनापि नामानि श्रोतुमिच्छामहे वयम् ॥ १.३५.३ ॥

हे सूतपुत्र, तुम सर्पों के नाम नहीं बताते; हम प्रधान रूप से उनके नाम सुनना चाहते हैं।

1.35.4

बहुत्वान्नामधेयानि पन्नगानां तपोधन ।
न कीर्तयिष्ये सर्वेषां प्राधान्येन तु मे शृणु ॥ १.३५.४ ॥

हे तपोधन, सर्पों के नाम बहुत हैं; मैं सबका वर्णन नहीं करूँगा, प्रधान रूप से मुझसे सुनो।

1.35.5

शेषः प्रथमतो जातो वासुकिस्तदनन्तरम् ।
ऐरावतस्तक्षकश्च कर्कोटकधनञ्जयौ ॥ १.३५.५ ॥

पहले शेष उत्पन्न हुए, उसके बाद वासुकि; फिर ऐरावत, तक्षक, कर्कोटक और धनंजय।

1.35.6

कालियो मणिनागश्च नागश्चापूरणस्तथा ।
नागस्तथा पिञ्जरक एलापत्रोऽथ वामनः ॥ १.३५.६ ॥

कालिय, मणिनाग, नाग आपूरण, नाग पिंजरक, फिर एलापत्र और वामन।

1.35.7

नीलानीलौ तथा नागौ कल्माषशबलौ तथा ।
आर्यकश्चोग्रकश्चैव नागः कलशपोतकः ॥ १.३५.७ ॥

नील और अनील, तथा कल्माष और शबल नाग, तथा आर्यक और उग्रक, और नाग कलशपोतक।

1.35.8

सुमनाख्यो दधिमुखस्तथा विमलपिण्डकः ।
आप्तः कोटरकश्चैव शङ्खो वालिशिखस्तथा ॥ १.३५.८ ॥

सुमन नामक, दधिमुख, तथा विमलपिण्डक, आप्त, कोटरक और शङ्ख, तथा वालिशिख।

1.35.9

निष्टानको हेमगुहो नहुषः पिङ्गलस्तथा ।
बाह्यकर्णो हस्तिपदस्तथा मुद्गरपिण्डकः ॥ १.३५.९ ॥

निष्टानक, हेमगुह, नहुष, पिङ्गल, तथा बाह्यकर्ण, हस्तिपद, तथा मुद्गरपिण्डक।

1.35.10

कम्बलाश्वतरौ चापि नागः कालीयकस्तथा ।
वृत्तसंवर्तकौ नागौ द्वौ च पद्माविति श्रुतौ ॥ १.३५.१० ॥

कम्बल और अश्वतर, तथा नाग कालीयक, वृत्त और संवर्तक नाम के दो नाग, और दो पद्म, ऐसा सुना गया है।

1.35.11

नागः शङ्खमुखश्चैव तथा कूष्माण्डकोऽपरः ।
क्षेमकश्च तथा नागो नागः पिण्डारकस्तथा ॥ १.३५.११ ॥

शङ्खमुख नाग, तथा दूसरा कूष्माण्डक, और क्षेमक नाग, तथा नाग पिण्डारक।

1.35.12

करवीरः पुष्पदंष्ट्रो बिल्वको बिल्वपाण्डुरः ।
मूषकादः शङ्खशिराः पूर्णभद्रो हरिद्रकः ॥ १.३५.१२ ॥

करवीर, पुष्पदंष्ट्र, बिल्वक, बिल्वपाण्डुर, मूषकाद, शङ्खशिरा, पूर्णभद्र और हरिद्रक।

1.35.13

अपराजितो ज्योतिकश्च पन्नगः श्रीवहस्तथा ।
कौरव्यो धृतराष्ट्रश्च शङ्खपिण्डश्च वीर्यवान् ॥ १.३५.१३ ॥

अपराजित, ज्योतिक और पन्नग, तथा श्रीवह भी; कौरव्य धृतराष्ट्र और वीर्यवान शङ्खपिण्ड भी।

1.35.14

विरजाश्च सुबाहुश्च शालिपिण्डश्च वीर्यवान् ।
हस्तिपिण्डः पिठरकः सुमुखः कौणपाशनः ॥ १.३५.१४ ॥

विरजा और सुबाहु, वीर्यवान शालिपिण्ड, हस्तिपिण्ड, पिठरक, सुमुख और कौणपाशन।

1.35.15

कुठऱः कुञ्जरश्चैव तथा नागः प्रभाकरः ।
कुमुदः कुमुदाक्षश्च तित्तिरिर्हलिकस्तथा ॥ १.३५.१५ ॥

कुठर, कुञ्जर, तथा नाग प्रभाकर; कुमुद और कुमुदाक्ष, तित्तिरि और हलिक भी।

1.35.16

कर्दमश्च महानागो नागश्च बहुमूलकः ।
कर्कराकर्करौ नागौ कुण्डोदरमहोदरौ ॥ १.३५.१६ ॥

कर्दम, महानाग, नाग बहुमूलक; कर्कर और अकर्कर नाग, तथा कुण्डोदर और महोदर।

1.35.17

एते प्राधान्यतो नागाः कीर्तिता द्विजसत्तम ।
बहुत्वान्नामधेयानामितरे नानुकीर्तिताः ॥ १.३५.१७ ॥

हे द्विजश्रेष्ठ, ये नाग प्रमुखता से कहे गए; नामों की बहुलता के कारण अन्य नाग पुनः नहीं गिनाए गए।

1.35.18

एतेषां प्रसवो यश्च प्रसवस्य च संततिः ।
असङ्ख्येयेति मत्त्वा तान्न ब्रवीमि तपोधन ॥ १.३५.१८ ॥

इनकी जो संतति और उस संतति की भी जो परंपरा है, वह असंख्य है; ऐसा मानकर, हे तपोधन, मैं उनका वर्णन नहीं करता।

1.35.19

बहूनीह सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ।
अशक्यान्येव सङ्ख्यातुं पन्नगानां तपोधन ॥ १.३५.१९ ॥

यहाँ बहुत हज़ारों, प्रयुतों और अर्बुदों सर्पों को गिनना वास्तव में असम्भव है, हे तपोधन।