મહાભારત · અધ્યાય 13.125

13.125.1

क्षत्रियाश्चैव शूद्राश्च मन्त्रहीनाश्च ये द्विजाः ।
कपिलामुपजीवन्ति कथमेतत्पितर्भवेत् ॥ १३.१२५.१ ॥

ક્ષત્રિયો, શૂદ્રો અને મંત્રહીન જે દ્વિજો કપિલા ગાયથી જીવન ચલાવે છે. આ પિતૃઓ માટે કેવી રીતે થાય?

क्षत्रियाश्चैव शूद्राश्च मन्त्रहीनाश्च ये द्विजाः ।
कपिलामुपजीवन्ति तेषां वक्ष्यामि निर्णयम् ॥ १३.१२५.२ ॥

ક્ષત્રિયો, શૂદ્રો અને મંત્રહીન જે દ્વિજો કપિલા ગાયથી જીવે છે, તેમના વિશે હું નિર્ણય કહીશ.

कपिलास्तूत्तमा लोके गोषु चैवोत्तमा मताः ।
तासां दाता लभेत्स्वर्गं विधिना यश्च सेवते ॥ १३.१२५.३ ॥

કપિલા ગાયો જગતમાં બધી ગાયોમાં ઉત્તમ ગણાય છે. જે વિધિપૂર્વક તેમનું દાન કરે કે સેવા કરે, તે સ્વર્ગ પામે છે.

स्पृशेत कपिलां यस्तु दण्डेन चरणेन वा ।
स तेन स्पर्शमात्रेण नरकायोपपद्यते ॥ १३.१२५.४ ॥

જે કપિલા ગાયને દંડથી કે પગથી સ્પર્શે છે, તે એ સ્પર્શમાત્રથી જ નરકમાં જાય છે.

मन्त्रेण युञ्ज्यात्कपिलां मन्त्रेणैव प्रमुञ्चते ।
मन्त्रिहीनं तु यो युञ्जात्कृमियोनौ प्रसूयते ॥ १३.१२५.५ ॥

મંત્રથી જ કપિલા ગાયને જોતરવી જોઈએ અને મંત્રથી જ છોડવી જોઈએ. જે મંત્રહીન થઈને તેને જોતરે છે, તે કૃમિયોનિમાં જન્મે છે.

प्रहाराहतमर्माङ्गा दुःखेन च जडीकृता ।
पदानि यावद्गच्छेत तावल्लोकान्कृमिर्भवेत् ॥ १३.१२५.६ ॥

પ્રહારોથી મર્મસ્થાનો અને અંગો ઘાયલ થઈ, દુઃખથી જડ બનેલી ગાય જેટલાં પગલાં ચાલે, તેટલા લોક સુધી (પ્રહાર કરનાર) કૃમિ થાય છે.

यावन्तो बिन्दवस्तस्याः शोणितस्य क्षितिं गताः ।
तावद्वर्षसहस्राणि नरकं प्रतिपद्यते ॥ १३.१२५.७ ॥

તેના લોહીનાં જેટલાં ટીપાં ધરતી પર પડે, તેટલાં હજાર વર્ષ તે નરકને પામે છે.

मन्त्रेण युञ्ज्यात्कपिलां मन्त्रेण विनियोजयेत् ।
मन्त्रहीनैरनुयुतो मञ्जयेत्तमसि प्रभो ॥ १३.१२५.८ ॥

મંત્રથી કપિલા ગાયને જોડવી, મંત્રથી જ તેને નિયુક્ત કરવી. હે પ્રભો, મંત્રહીનો સાથે જોડાયેલો માણસ અંધકારમાં ડૂબે છે.

कपिलां येऽपि जीवन्ति बुद्धिमोहान्विता नराः ।
तेऽपि वर्षसहस्राणि पतन्ति नरके नृप ॥ १३.१२५.९ ॥

બુદ્ધિમોહથી યુક્ત થઈ કપિલા ગાય પર જીવતા માણસો પણ, હે રાજન્, હજારો વર્ષ નરકમાં પડે છે.

अथ न्यायेन ये विप्राः कपिलामुपयुञ्जते ।
तस्मिंल्लोके प्रमोदन्ते लोकाश्चैषामनामयाः ॥ १३.१२५.१० ॥

પરંતુ જે બ્રાહ્મણો ન્યાયપૂર્વક કપિલા ગાયનો ઉપયોગ કરે છે, તેઓ તે લોકમાં આનંદ પામે છે; તેમના લોક પણ રોગમુક્ત રહે છે.

विधिना ये न कुर्वन्ति शूद्रास्तानुपधारय ॥ १३.१२५.११ ॥

જે શૂદ્રો વિધિ પ્રમાણે નથી કરતા, તેમને તેવા જાણ.