ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.125

13.125.1

क्षत्रियाश्चैव शूद्राश्च मन्त्रहीनाश्च ये द्विजाः ।
कपिलामुपजीवन्ति कथमेतत्पितर्भवेत् ॥ १३.१२५.१ ॥

କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଶୂଦ୍ର ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରହୀନ ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ କପିଲା ଗାଈରେ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରନ୍ତି। ଏହା ପିତୃଗଣଙ୍କ ପାଇଁ କିପରି ହୋଇପାରେ?

क्षत्रियाश्चैव शूद्राश्च मन्त्रहीनाश्च ये द्विजाः ।
कपिलामुपजीवन्ति तेषां वक्ष्यामि निर्णयम् ॥ १३.१२५.२ ॥

କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଶୂଦ୍ର ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରହୀନ ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ କପିଲା ଗାଈରେ ଜୀବନ ନିର୍ବାହ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୁଁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କହିବି।

कपिलास्तूत्तमा लोके गोषु चैवोत्तमा मताः ।
तासां दाता लभेत्स्वर्गं विधिना यश्च सेवते ॥ १३.१२५.३ ॥

କପିଲା ଗାଈମାନେ ଜଗତରେ ସମସ୍ତ ଗାଈ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ବୋଲି ମାନ୍ୟ। ଯେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସେମାନଙ୍କୁ ଦାନ କରେ କିମ୍ବା ସେବା କରେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଏ।

स्पृशेत कपिलां यस्तु दण्डेन चरणेन वा ।
स तेन स्पर्शमात्रेण नरकायोपपद्यते ॥ १३.१२५.४ ॥

ଯିଏ କପିଲା ଗାଈକୁ ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ପାଦ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ସେ ସେହି କେବଳ ସ୍ପର୍ଶରେ ନରକକୁ ଯାଏ।

मन्त्रेण युञ्ज्यात्कपिलां मन्त्रेणैव प्रमुञ्चते ।
मन्त्रिहीनं तु यो युञ्जात्कृमियोनौ प्रसूयते ॥ १३.१२५.५ ॥

ମନ୍ତ୍ର ସହିତ କପିଲା ଗାଈକୁ ଯୋଆଳିରେ ଯୋଡିବା ଉଚିତ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ମୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ମନ୍ତ୍ରହୀନ ହୋଇ ଯିଏ ତାକୁ ଯୋଡେ, ସେ କୃମିଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନିଏ।

प्रहाराहतमर्माङ्गा दुःखेन च जडीकृता ।
पदानि यावद्गच्छेत तावल्लोकान्कृमिर्भवेत् ॥ १३.१२५.६ ॥

ପ୍ରହାରରେ ମର୍ମସ୍ଥାନ ଓ ଅଙ୍ଗ ଆହତ ହୋଇ, ଦୁଃଖରେ ଜଡ଼ୀଭୂତ ଗାଈ ଯେତେ ପାଦ ଚାଲେ, ସେତେ ଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ (ଯିଏ ମାରେ) କୃମି ହୁଏ।

यावन्तो बिन्दवस्तस्याः शोणितस्य क्षितिं गताः ।
तावद्वर्षसहस्राणि नरकं प्रतिपद्यते ॥ १३.१२५.७ ॥

ତାଙ୍କ ରକ୍ତର ଯେତେ ବିନ୍ଦୁ ମାଟିରେ ପଡ଼େ, ସେତେ ହଜାର ବର୍ଷ ସେ ନରକ ପାଏ।

मन्त्रेण युञ्ज्यात्कपिलां मन्त्रेण विनियोजयेत् ।
मन्त्रहीनैरनुयुतो मञ्जयेत्तमसि प्रभो ॥ १३.१२५.८ ॥

ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କପିଳାକୁ ଯୋଗ କରିବ, ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହିଁ ତାକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବ। ହେ ପ୍ରଭୋ, ମନ୍ତ୍ରହୀନମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ଅନ୍ଧକାରରେ ବୁଡ଼େ।

कपिलां येऽपि जीवन्ति बुद्धिमोहान्विता नराः ।
तेऽपि वर्षसहस्राणि पतन्ति नरके नृप ॥ १३.१२५.९ ॥

ବୁଦ୍ଧିମୋହରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ କପିଳାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଯେଉଁମାନେ ବଞ୍ଚନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ, ହେ ନୃପ, ହଜାର ବର୍ଷ ନରକରେ ପଡ଼ନ୍ତି।

अथ न्यायेन ये विप्राः कपिलामुपयुञ्जते ।
तस्मिंल्लोके प्रमोदन्ते लोकाश्चैषामनामयाः ॥ १३.१२५.१० ॥

ମାତ୍ର ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନ୍ୟାୟ ଅନୁସାରେ କପିଳାକୁ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସେହି ଲୋକରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ଲୋକସମୂହ ମଧ୍ୟ ରୋଗରହିତ।

विधिना ये न कुर्वन्ति शूद्रास्तानुपधारय ॥ १३.१२५.११ ॥

ଯେଉଁ ଶୂଦ୍ରମାନେ ବିଧି ଅନୁସାରେ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କୁ ସେହିପରି ଜାଣ।