ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.191

13.191.1

किञ्चिद्धर्मं प्रवक्ष्यामि मानुषाणां सुखावहम् ।
सरहस्याश्च ये दोषास्ताञ्शृणुध्वं समाहिताः ॥ १३.१९१.१ ॥

ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଖଦାୟକ କୌଣସି ଧର୍ମ ମୁଁ କହିବି; ରହସ୍ୟ ସହିତ ଯେଉଁ ଦୋଷ ଅଛି, ତାହା ମଧ୍ୟ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଶୁଣ।

अग्निकार्यं च कर्तव्यं परमान्नेन भोजनम् ।
दीपकश्चापि कर्तव्यः पितॄणां सतिलोदकः ॥ १३.१९१.२ ॥

ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, ଉତ୍ତମ ଅନ୍ନରେ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ; ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତିଳ ଓ ଜଳ ସହିତ ଦୀପ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।

एतेन विधिना मर्त्यः श्रद्दधानः समाहितः ।
चतुरो वार्षिकान्मासान्यो ददाति तिलोदकाम् ॥ १३.१९१.३ ॥

ଏହି ବିଧିରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ ଓ ଏକାଗ୍ର ମନୁଷ୍ୟ, ବର୍ଷର ଚାରି ମାସ ତିଳ ଓ ଜଳ ଦିଏ—

भोजनं च यथाशक्त्या ब्राह्मणे वेदपारगे ।
पशुबन्धशतस्येह फलं प्राप्नोति पुष्कलम् ॥ १३.१९१.४ ॥

ବେଦପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯଥାଶକ୍ତି ଭୋଜନ ଦେବା ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ଶହେ ପଶୁବନ୍ଧ ଯଜ୍ଞର ପ୍ରଚୁର ଫଳ ମିଳେ।

इदं चैवापरं गुह्यमप्रशस्तं निबोधत ।
अग्नेस्तु वृषलो नेता हविर्मूढाश्च योषितः ॥ १३.१९१.५ ॥

ଆଉ ଏକ ଗୁପ୍ତ, ଅପ୍ରଶସ୍ତ କଥା ଶୁଣ: ଅଗ୍ନିର ନେତା ବୃଷଳ ହୁଏ, ଏବଂ ମୋହଗ୍ରସ୍ତ ନାରୀମାନେ ହବି ଦିଅନ୍ତି।

मन्यते धर्म एवेति च चाधर्मेणि लिप्यते ।
अग्नयस्तस्य कुप्यन्ति शूद्रयोनिं स गच्छति ॥ १३.१९१.६ ॥

ସେ ଏହାକୁ ହିଁ ଧର୍ମ ବୋଲି ମାନେ ଏବଂ ଅଧର୍ମରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ; ତା'ର ଅଗ୍ନିମାନେ ତା'ଠାରେ କ୍ରୋଧିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେ ଶୂଦ୍ର-ଯୋନିକୁ ଯାଏ।

पितरश्च न तुष्यन्ति सहदेवैर्विशेषतः ।
प्रायश्चित्तं तु यत्तत्र ब्रुवतस्तन्निबोध मे।
यत्कृत्वा तु नरः सम्यक्सुखी भवति विज्वरः ॥ १३.१९१.७ ॥

ପିତୃଗଣ ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ ଭାବେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଏଠାରେ ମୁଁ କହୁଥିବା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଶୁଣ; ତାହା କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁଖୀ ଓ ଚିନ୍ତାହୀନ ହୁଏ।

गवां मूत्रपुरीषेणि पयसा च घृतेन च ।
अग्निकार्यं त्र्यहं कुर्यान्निराहारः समाहितः ॥ १३.१९१.८ ॥

ଗାଈର ମୂତ୍ର, ଗୋବର, କ୍ଷୀର ଓ ଘିଅ ସହିତ ତିନି ଦିନ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଉପବାସରେ ଓ ମନ ଏକାଗ୍ର କରି।

ततः संवत्सरे पूर्णे प्रतिगृह्णन्ति देवताः ।
हृष्यन्ति पितरश्चास्य श्राद्धकाल उपस्थिते ॥ १३.१९१.९ ॥

ତା'ପରେ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ଦେବତାମାନେ ତାହା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି; ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଳ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ତାର ପିତୃଗଣ ମଧ୍ୟ ହର୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି।

एष ह्यधर्मो धर्मश्च सरहस्यः प्रकीर्तितः ।
मर्त्यानां स्वर्गकामानां प्रेत्य स्वर्गसुखावह ॥ १३.१९१.१० ॥

ଏହା ଅଧର୍ମ ଓ ଧର୍ମ ଉଭୟ, ତାହାର ରହସ୍ୟ ସହିତ କୁହାଯାଇଛି; ସ୍ୱର୍ଗ କାମନା କରୁଥିବା ମର୍ତ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସ୍ୱର୍ଗସୁଖ ଆଣୁଥିବା।