ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.191

13.191.1

किञ्चिद्धर्मं प्रवक्ष्यामि मानुषाणां सुखावहम् ।
सरहस्याश्च ये दोषास्ताञ्शृणुध्वं समाहिताः ॥ १३.१९१.१ ॥

ਮੈਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਸੁਖਦਾਇਕ ਕੋਈ ਧਰਮ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਅਤੇ ਰਹੱਸ ਸਹਿਤ ਜੋ ਦੋਸ਼ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

अग्निकार्यं च कर्तव्यं परमान्नेन भोजनम् ।
दीपकश्चापि कर्तव्यः पितॄणां सतिलोदकः ॥ १३.१९१.२ ॥

ਅਗਨੀਕਾਰਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉੱਤਮ ਅੰਨ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਤਿਲ ਅਤੇ ਜਲ ਸਹਿਤ ਦੀਵਾ ਵੀ ਬਾਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

एतेन विधिना मर्त्यः श्रद्दधानः समाहितः ।
चतुरो वार्षिकान्मासान्यो ददाति तिलोदकाम् ॥ १३.१९१.३ ॥

ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਅਤੇ ਇਕਾਗਰ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਸਾਲ ਦੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਤਿਲ ਸਹਿਤ ਜਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—

भोजनं च यथाशक्त्या ब्राह्मणे वेदपारगे ।
पशुबन्धशतस्येह फलं प्राप्नोति पुष्कलम् ॥ १३.१९१.४ ॥

ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸੌ ਪਸ਼ੂਬੰਧ ਯੱਗਾਂ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

इदं चैवापरं गुह्यमप्रशस्तं निबोधत ।
अग्नेस्तु वृषलो नेता हविर्मूढाश्च योषितः ॥ १३.१९१.५ ॥

ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੁਪਤ, ਅਪ੍ਰਸ਼ਸਤ ਗੱਲ ਵੀ ਸੁਣੋ: ਅਗਨੀ ਦਾ ਨੇਤਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਲ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਮੂਰਖ ਇਸਤਰੀਆਂ ਹਵਿ ਅਰਪਣ ਕਰਨ।

मन्यते धर्म एवेति च चाधर्मेणि लिप्यते ।
अग्नयस्तस्य कुप्यन्ति शूद्रयोनिं स गच्छति ॥ १३.१९१.६ ॥

ਉਹ ਇਸੇ ਨੂੰ ਧਰਮ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਲਿੱਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸਦੀਆਂ ਅਗਨੀਆਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ੂਦਰ-ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

पितरश्च न तुष्यन्ति सहदेवैर्विशेषतः ।
प्रायश्चित्तं तु यत्तत्र ब्रुवतस्तन्निबोध मे।
यत्कृत्वा तु नरः सम्यक्सुखी भवति विज्वरः ॥ १३.१९१.७ ॥

ਪਿਤਰ ਵੀ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਜੋ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਸੁਣ; ਉਸਨੂੰ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਖੀ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

गवां मूत्रपुरीषेणि पयसा च घृतेन च ।
अग्निकार्यं त्र्यहं कुर्यान्निराहारः समाहितः ॥ १३.१९१.८ ॥

ਗਊ ਦੇ ਮੂਤਰ, ਗੋਬਰ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਘਿਓ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਅਗਨੀ-ਕਰਮ ਕਰੇ; ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ।

ततः संवत्सरे पूर्णे प्रतिगृह्णन्ति देवताः ।
हृष्यन्ति पितरश्चास्य श्राद्धकाल उपस्थिते ॥ १३.१९१.९ ॥

ਫਿਰ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਸ਼ਰਾਧ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਰ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

एष ह्यधर्मो धर्मश्च सरहस्यः प्रकीर्तितः ।
मर्त्यानां स्वर्गकामानां प्रेत्य स्वर्गसुखावह ॥ १३.१९१.१० ॥

ਇਹ ਅਧਰਮ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੋਵੇਂ, ਇਸਦੇ ਗੁਪਤ ਭੇਦ ਸਮੇਤ, ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ; ਸਵਰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨਸ਼ਵਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ, ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਸਵਰਗ ਦਾ ਸੁਖ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ।