महाभारत · अध्याय 2.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.9.1
युधिष्ठिर सभा दिव्या वरुणस्यामितप्रभा ।
प्रमाणेन यथा याम्या शुभप्राकारतोरणा ॥ २.९.१ ॥
युधिष्ठिरा, वरुणाची दिव्य सभा अमर्याद तेजस्वी आहे; आकारात यमाच्या सभेसारखी, सुंदर प्राकार आणि तोरणे असलेली आहे.
2.9.2
अन्तः सलिलमास्थाय विहिता विश्वकर्मणा ।
दिव्यै रत्नमयैर्वृक्षैः फलपुष्पप्रदैर्युता ॥ २.९.२ ॥
ती सभा पाण्यात उभी आहे; विश्वकर्म्याने रचलेली आहे; फळे व फुले देणाऱ्या दिव्य रत्नमय वृक्षांनी युक्त आहे.
2.9.3
नीलपीतैः सिताः श्यामैः सितैर्लोहितकैरपि ।
अवतानैस्तथा गुल्मैर्मञ्जरीजालधारिभिः ॥ २.९.३ ॥
त्या सभेतील वृक्ष निळे, पिवळे, पांढरे, काळे, लाल रंगांचे आहेत; मंडपांसारखे, झुडपांसारखे, मंजिऱ्यांचे घोस धारण करणारे आहेत.
2.9.4
तथा शकुनयस्तस्यां विचित्रा मधुरस्वराः ।
अनिर्देश्या वपुष्मन्तः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ २.९.४ ॥
तेथेही विचित्र आणि मधुर स्वराचे पक्षी आहेत; वर्णनातीत, सुंदर देहाचे, शेकडो आणि हजारो.
2.9.5
सा सभा सुखसंस्पर्शा न शीता न च धर्मदा ।
वेश्मासनवती रम्या सिता वरुणपालिता ॥ २.९.५ ॥
ती सभा सुखद स्पर्शाची आहे; अतिशय थंड नाही, धर्मफल न देणारी नाही; घरे व आसने असलेली, रमणीय, शुभ्र, वरुणाने रक्षिलेली आहे.
2.9.6
यस्यामास्ते स वरुणो वारुण्या च समन्वितः ।
दिव्यरत्नाम्बरधरो दिव्याभरणभूषितः ॥ २.९.६ ॥
ज्या सभेत तो वरुण वारुणीसह बसलेला आहे; दिव्य रत्नजडित वस्त्रे परिधान केलेला, दिव्य अलंकारांनी शोभलेला.
2.9.7
द्वितीयेन तु नाम्ना वै गौरीति भुवि विश्रुता ।
पत्न्या सवरुणो देवः प्रमोदति सुखी सुखम् ॥ २.९.७ ॥
दुसरी, जी नावाने पृथ्वीवर गौरी म्हणून प्रसिद्ध आहे, तिच्यासह वरुण देव सुखी होऊन आनंदित राहतो.
2.9.8
स्रग्विणो दिव्यगन्धाश्च दिव्यगन्धानुलेपनाः ।
आदित्यास्तत्र वरुणं जलेश्वरमुपासते ॥ २.९.८ ॥
माळा धारण केलेले, दिव्य सुगंधाने लिंपलेले आदित्य तेथे जलेश्वर वरुणाची उपासना करतात.
2.9.9
वासुकिस्तक्षकश्चैव नागश्चैरावतस्तथा ।
कृष्णश्च लोहितश्चैव पद्मश्चित्रश्च वीर्यवान् ॥ २.९.९ ॥
वासुकी, तक्षक, नाग ऐरावत, तसेच कृष्ण, लोहित, पद्म आणि पराक्रमी चित्र.
2.9.10
कम्बलाश्वतरौ नागौ धृतराष्ट्रबलाहकौ ।
मणिमान्कुण्डधारश्च कर्कोटकधनञ्जयौ ॥ २.९.१० ॥
कंबल आणि अश्वतर नाग, धृतराष्ट्र आणि बलाहक, मणिमान, कुंडधार, कर्कोटक आणि धनंजय.
2.9.11
पाणिमान्कुण्डधारश्च बलवान्पृथिवीपते ।
प्रह्रादो मुषिकादश्च तथैव जनमेजयः ॥ २.९.११ ॥
पाणिमान, कुंडधार, बलवान, हे पृथ्वीपते, प्रह्लाद, मूषिकाद आणि तसेच जनमेजय.
2.9.12
पताकिनो मण्डलिनः फणवन्तश्च सर्वशः ।
अर्थो धर्मश्च कामश्च वसुः कपिल एव च ॥ २.९.१२ ॥
पताकाधारी, मंडलाकार आणि फणायुक्त नाग सर्वतःपरी; तसेच अर्थ, धर्म, काम, वसु आणि कपिल.
2.9.13
अनन्तश्च महानागो यं दृष्ट्वा जलजेश्वरः ।
अभ्यर्चयति सत्कारैरासनेन च तं विभुः ॥ २.९.१३ ॥
अनंत नावाच्या महानागाला पाहून जलाधिपती वरुण सत्कार आणि आसन देऊन त्याचा सन्मान करतो, तो विभु.
2.9.14
वासुकिप्रमुखाश्चैव सर्वे प्राञ्जलयः स्थिताः ।
अनुज्ञाताश्च शेषेण यथार्हमुपविश्य च ॥ २.९.१४ ॥
वासुकी प्रमुख सर्व नाग हात जोडून उभे राहिले; शेषाची अनुज्ञा मिळाल्यावर यथायोग्य बसले.
2.9.15
एते चान्ये च बहवः सर्पास्तस्यां युधिष्ठिर ।
वैनतेयश्च गरुडो ये चास्य परिचारिणः।
उपासते महात्मानं वरुणं विगतक्लमाः ॥ २.९.१५ ॥
युधिष्ठिरा, तेथे हे आणि इतर पुष्कळ सर्प आहेत; विनतेचा पुत्र गरुड आणि त्याचे सेवक श्रमरहित होऊन महात्मा वरुणाची उपासना करतात.
2.9.16
बलिर्वैरोचनो राजा नरकः पृथिवीञ्जयः ।
संह्रादो विप्रचित्तिश्च कालखञ्जाश्च दानवाः ॥ २.९.१६ ॥
वैरोचन पुत्र राजा बली, पृथ्वीजिंकणारा नरक, संह्राद, विप्रचित्ती आणि कालखंज हे दानव.
2.9.17
सुहनुर्दुर्मुखः शङ्खः सुमनाः सुमतिस्ततः ।
घटोदरो महापार्श्वः क्रथनः पिठरस्तथा ॥ २.९.१७ ॥
सुहनु, दुर्मुख, शंख, सुमना, मग सुमती, घटोदर, महापार्श्व, क्रथन आणि पिठर हेही.
2.9.18
विश्वरूपः स्वरूपश्च विरूपोऽथ महाशिराः ।
दशग्रीवश्च वाली च मेघवासा दशावरः ॥ २.९.१८ ॥
विश्वरूप, स्वरूप, विरूप, मग महाशिरा, दशग्रीव, वाली, मेघवासा आणि दशावर.
2.9.19
टिट्टिभो विटभूतश्च संह्रादश्चेन्द्रतापनः ।
दैत्यदानवसङ्घाश्च सर्वे रुचिरकुण्डलाः ॥ २.९.१९ ॥
टिट्टिभ, विटभूत आणि इंद्राला संतापविणारा संह्राद, दैत्य-दानवांचे सर्व समूह सुंदर कुंडले धारण करणारे होते.
2.9.20
स्रग्विणो मौलिनश्चैव तथा दिव्यपरिच्छदाः ।
सर्वे लब्धवराः शूराः सर्वे विगतमृत्यवः ॥ २.९.२० ॥
सर्वजण माळा घातलेले आणि मुकुटधारी, दिव्य वस्त्रालंकारांनी सजलेले होते; सर्वजण वर मिळवलेले शूर आणि मृत्यूपासून मुक्त होते.
2.9.21
ते तस्यां वरुणं देवं धर्मपाशधरं सदा ।
उपासते महात्मानं सर्वे सुचरितव्रताः ॥ २.९.२१ ॥
ते सर्वजण तेथे सदा धर्मपाश धारण करणाऱ्या महात्मा वरुण देवाची उपासना करतात; सर्वजण उत्तम व्रते पाळणारे आहेत.
2.9.22
तथा समुद्राश्चत्वारो नदी भागीरथी च सा ।
कालिन्दी विदिशा वेणा नर्दमा वेगवाहिनी ॥ २.९.२२ ॥
तसेच चार समुद्र, भागीरथी नदी, ती कालिंदी, विदिशा, वेणा, नर्मदा आणि वेगवाहिनी या नद्याही तेथे आहेत.
2.9.23
विपाशा च शतद्रुश्च चन्द्रभागा सरस्वती ।
इरावती वितस्ता च सिन्धुर्देवनदी तथा ॥ २.९.२३ ॥
विपाशा, शतद्रू, चंद्रभागा, सरस्वती, इरावती, वितस्ता आणि देवनदी सिंधू हीही तशीच तेथे आहेत.
2.9.24
गोदावरी कृष्णवेणी कावेरी च सरिद्वरा ।
किम्पुना च विशल्या च तथा वैतरणी नदी ॥ २.९.२४ ॥
गोदावरी, कृष्णवेणी, नद्यांमध्ये श्रेष्ठ कावेरी, किम्पुना, विशल्या आणि वैतरणी नदीही तेथे आहेत.
2.9.25
तृतीया ज्येष्ठिला चैव शोणश्चापि महानदः ।
चर्मण्वती तथा चैव पर्णाशा च महानदी ॥ २.९.२५ ॥
तिसरी ज्येष्ठिला, महानद शोण, चर्मण्वती आणि महानदी पर्णाशा.
2.9.26
सरयूर्वारवत्याऽथ लाङ्गली च सरिद्वरा ।
करतोया तथाऽऽत्रेयी लौहित्यश्च महानदः ॥ २.९.२६ ॥
सरयू, वारवती, श्रेष्ठ नदी लांगली, करतोया, आत्रेयी आणि महानद लौहित्य.
2.9.27
लङ्घती गोमती चैव सन्ध्या त्रिस्रोतसी तथा ।
एताश्चन्याश्च राजेन्द्र सुतीर्था लोकविश्रुताः ॥ २.९.२७ ॥
लंघती, गोमती, संध्या आणि त्रिस्रोता, हे राजेन्द्रा, ही आणि इतर सुतीर्थ नद्या लोकप्रसिद्ध आहेत.
2.9.28
सरितः सर्वतश्चान्यास्तीर्थानि च सरांसि च ।
कूपाश्च सप्रस्रवणा देहवन्तो युधिष्ठिर। ॥ २.९.२८ ॥
हे युधिष्ठिरा, सर्वत्र असलेल्या इतर नद्या, तीर्थे, सरोवरे, विहिरी आणि झरे यांसह देहधारी होऊन.
2.9.29
पल्वलानि तटाकानि देहवन्त्यथ भारत ।
दिशस्तथा मही चैव तथा सर्वे महीधराः ॥ २.९.२९ ॥
हे भारता, डबकी आणि तलाव देहधारी आहेत; दिशा, पृथ्वी आणि सर्व पर्वतही तसेच.
2.9.30
उपासते महात्मानं सर्वे जलचरास्तथा ।
गीतवादित्रवन्तश्च गन्धर्वाप्सरसां गणाः ॥ २.९.३० ॥
सर्व जलचर महात्म्याची उपासना करतात; गीत-वाद्यांनी युक्त गंधर्व आणि अप्सरांचे गणही तसेच.
2.9.31
स्तुवन्तो वरुणं तस्यां सर्व एव समासते ।
महीधरा रत्नवन्तो रसा ये च प्रतिष्ठिताः ॥ २.९.३१ ॥
त्या सभेत वरुणाची स्तुती करीत सर्वजण बसले आहेत; रत्नांनी भरलेले पर्वत आणि तेथे स्थित असलेल्या नद्याही आहेत.
2.9.32
कथयन्तः सुमधुराः कथास्तत्र समासते ।
वारुणश्च तथा मन्त्री सुनाभः पर्युपासते ॥ २.९.३२ ॥
तेथे अत्यंत मधुर कथा सांगत सर्वजण बसले आहेत; वरुणपुत्र आणि मंत्री सुनाभ सेवेत उपस्थित आहेत.
2.9.33
पुत्रपौत्रैः परिवृतो गोनाम्ना पुष्करेण च ।
सर्वे विग्रहवन्तस्ते तमीश्वरमुपासते ॥ २.९.३३ ॥
पुत्र-पौत्रांनी वेढलेला गो नावाचा आणि पुष्करही — सर्वजण मूर्तिमंत होऊन त्या ईश्वराची उपासना करीत आहेत.
2.9.34
एषा मया सम्पतता वारुणी भरतर्षभ ।
दृष्टपूर्वा सभा रम्या कुबेरस्य सभां शृणु ॥ २.९.३४ ॥
भरतश्रेष्ठा, आकाशमार्गे जाताना मी ही वरुणाची सभा पाहिली; पूर्वीही पाहिली होती. आता कुबेराच्या सभेविषयी ऐक.