ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 4.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.23.1
अहं सैरन्ध्रिवेषेण वसन्ती राजवेश्मनि ।
वशगाऽस्मि सुदेष्णाया अक्षधूर्तस्य कारणात् ॥ ४.२३.१ ॥
ମୁଁ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ ବେଶରେ ରାଜଗୃହରେ ବାସ କରୁଛି; ପାଶାଖେଳର ଧୂର୍ତ୍ତ ଲୋକ ହେତୁ ମୁଁ ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କ ବଶରେ ଅଛି।
4.23.2
विक्रियां पश्य मे तीव्रां राजपुत्र्याः परन्तप ।
आसे कालमुपासीना सर्वदुःखसहा पुनः ॥ ४.२३.२ ॥
ହେ ଶତ୍ରୁତାପକ, ମୋର ତୀବ୍ର ଅବନତି ଦେଖ। ରାଜକନ୍ୟା ହୋଇ ସବୁ ଦୁଃଖ ସହି ପୁନର୍ବାର ସମୟର ଅପେକ୍ଷାରେ ବସିଛି।
4.23.3
अनित्याः खलु मर्त्यानामर्थाश्च व्यसनानि च ।
इति मत्वा प्रतीक्षामि भर्तॄणामुदयं पुनः ॥ ४.२३.३ ॥
ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଧନ ଓ ବିପଦ ନିଶ୍ଚୟ ଅନିତ୍ୟ—ଏହା ଭାବି ମୁଁ ସ୍ୱାମୀମାନଙ୍କ ପୁନଃ ଉଦୟର ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି।
4.23.4
चक्रवत्परिवर्तन्ते ह्यर्थाश्च व्यसनानि च ।
इति कृत्वा प्रतीक्षामि भर्तॄणामुदयं पुनः ॥ ४.२३.४ ॥
ଧନ ଓ ବିପଦ ଚକ୍ର ପରି ଘୂରନ୍ତି—ଏହା ଭାବି ମୁଁ ସ୍ୱାମୀମାନଙ୍କ ପୁନଃ ଉଦୟର ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି।
4.23.5
य एव हेतुर्भवति पुरुषस्य जयावहः ।
पराजये च हेतुः स इति च प्रतिपालये ॥ ४.२३.५ ॥
ଯାହା ମନୁଷ୍ୟକୁ ଜୟ ଦିଏ, ତାହା ପରାଜୟରୁ ମଧ୍ୟ କାରଣ—ଏହା ଜାଣି ମୁଁ ସେହି ସୁଯୋଗକୁ ରକ୍ଷା କରୁଛି।
4.23.6
दत्त्वा याचन्ति पुरुषा हत्वा हन्यन्त एव ते ।
पातयित्वा च पात्यन्ते परैरिति च मे श्रुतम् ॥ ४.२३.६ ॥
ଦେଇ ମନୁଷ୍ୟ ମାଗନ୍ତି; ମାରି ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମରନ୍ତି; ପକାଇ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପକାଯାଆନ୍ତି—ଏହା ମୁଁ ଶୁଣିଛି।
4.23.7
न दैवस्यातिभारोस्ति न चैवास्यातिवर्तनम् ।
इति चाप्यागमं भूयो दैवस्य प्रतिपालये ॥ ४.२३.७ ॥
ଦୈବ ଉପରେ ଅତିଭାର ନାହିଁ, ଏବଂ ତାହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ମୁଁ ପୁନଃ ଦୈବର ଆଗମନର ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରେ।
4.23.8
स्थितं पूर्वं जलं यत्र न पुनस्तत्र तिष्ठति ।
इति पर्यायमिच्छन्ति प्रतीक्षाम्युदयं पुनः ॥ ४.२३.८ ॥
ପୂର୍ବରେ ଜଳ ଯେଉଁଠି ସ୍ଥିର ଥିଲା, ସେଠାରେ ତାହା ପୁଣି ରହେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଲୋକେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଚାହାଁନ୍ତି; ମୁଁ ପୁନଃ ଉଦୟର ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରେ।
4.23.9
दैवेन किल यस्यार्थः सुनीतोपि विपद्यते ।
सदा दैवागमे यत्नस्तेन कार्यो विजानता ॥ ४.२३.९ ॥
ଦୈବ ଦ୍ୱାରା ଯାହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ଭଲ ଭାବେ ବିଚାରିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବିନଷ୍ଟ ହୁଏ; ତେଣୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଦୈବର ଆଗମନରେ ସର୍ବଦା ଯତ୍ନ କରିବା ଉଚିତ।
4.23.10
किंनु मे वचनस्याद्य कथितस्य प्रयोजनम् ।
पृच्छ मां दुःखितामेनामपृष्टाऽपि ब्रवीमि ते ॥ ४.२३.१० ॥
ଆଜି ମୋର ଏହି କଥାର କ'ଣ ପ୍ରୟୋଜନ? ଦୁଃଖିତା ମୋତେ ପଚାର; ନ ପଚାରିଲେ ବି ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି।
4.23.11
महिषी पाण्डुपुत्राणां दुहिता द्रुपदस्य च ।
इमामवस्थां संप्राप्ता मदन्या का जिजीविषेत् ॥ ४.२३.११ ॥
ମୁଁ ପାଣ୍ଡୁ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ମହିଷୀ, ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ କନ୍ୟା; ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ପହଞ୍ଚିଥିବା ମୋ ଛଡ଼ା ଆଉ କିଏ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବ?
4.23.12
कुरून्परिहरन्सर्वान्पाञ्चालानपि भारत ।
पाण्डवेयांश्च संप्राप्तो मम शोको ह्यरिन्दम ॥ ४.२३.१२ ॥
ହେ ଭାରତ, ହେ ଅରିନ୍ଦମ, କୁରୁ ଓ ପାଞ୍ଚାଳମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଥିବା ମୋର ଶୋକ ଏହା।
4.23.13
भ्रातृभिः श्वशुरैः पुत्रैर्बहुभिः परिवारिता ।
एवं समुदिता नारी कान्वेयं दुःखभागिनी ॥ ४.२३.१३ ॥
ଭାଇ, ଶ୍ୱଶୁର, ଅନେକ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ ଏପରି ସମ୍ମାନିତା ନାରୀ, ଏବେ କେଉଁ ଦୁଃଖର ଭାଗିନୀ ହୋଇଛନ୍ତି।
4.23.14
नूनं बालतया धातुर्मया वै विप्रियं कृतम् ।
तस्य प्रभावाद्दुर्नीतं प्राप्ताऽस्मि भरतर्षभ ॥ ४.२३.१४ ॥
ନିଶ୍ଚୟ ବାଲ୍ୟବଶତଃ ମୁଁ ବିଧାତାଙ୍କ ପ୍ରତି କିଛି ଅପରାଧ କରିଥିବି; ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବରୁ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଏହି ଦୁର୍ଦଶା ପାଇଛି।
4.23.15
वर्णं विकारमपि मे पश्य पाण्डव यादृशम् ।
ईदृशो मे न तत्रासीद्दुःखे परमके पुरा ॥ ४.२३.१५ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ମୋ ବର୍ଣ୍ଣର ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ମଧ୍ୟ ଦେଖ, କେମିତି ହୋଇଛି; ପୂର୍ବରେ ଗୁରୁତର ଦୁଃଖରେ ମଧ୍ୟ ମୋର ଏପରି ରୂପ ନଥିଲା।
4.23.16
त्वमेव भीम जानीषे यन्मे पार्थ सुखं पुरा ।
साऽहं दासीत्वमापन्ना न शान्तिं मनसा लभे ॥ ४.२३.१६ ॥
ହେ ଭୀମ, ପୂର୍ବରେ ମୋର ସୁଖ କଣ ଥିଲା ତାହା ତୁମେ ହିଁ ଜାଣ, ହେ ପାର୍ଥ; ସେହି ମୁଁ ଏବେ ଦାସୀତ୍ୱରେ ପଡ଼ିଛି ଏବଂ ମନରେ ଶାନ୍ତି ପାଏ ନାହିଁ।
4.23.17
तद्दैविकमिदं मन्ये यत्र पार्थो धनञ्जयः ।
भीमधन्वा महारङ्गे चास्ते शान्त इवानलः ॥ ४.२३.१७ ॥
ମହାରଙ୍ଗରେ ଭୟଙ୍କର ଧନୁର୍ଧାରୀ ପାର୍ଥ ଧନଞ୍ଜୟ ଶାନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ବସିଛନ୍ତି, ଏହା ଦୈବିକ କାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି ମୁଁ ମନେ କରେ।
4.23.18
अशक्या वेदितुं पार्थ प्राणिनां वै गतिर्नरैः ।
विनिपातमिमं पश्य युष्माकमविचिन्तितम् ॥ ४.२३.१८ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଗତି ମନୁଷ୍ୟ ଜାଣି ପାରେ ନାହିଁ; ଦେଖ, ତୁମମାନଙ୍କର ଏହି ପତନ କେତେ ଅଚିନ୍ତିତ।
4.23.19
यस्या मम मुखप्रेक्षा यूयमिन्द्रसमाः सदा ।
सा प्रेक्ष्य मुखमन्यासामवराणां वरा सती ॥ ४.२३.१९ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରସମ ତୁମେମାନେ ସଦା ମୋ ମୁଖକୁ ଚାହିଁଥିଲ; ଆଜି ମୁଁ ନୀଚମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ହୋଇ ଅନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମୁଖ ଦେଖୁଛି।
4.23.20
पश्य पाण्डव मेऽवस्थां यथा नार्हामि वै तथा ।
युष्मासु ध्रियमाणेषु पाञ्चालेषु च मानद ॥ ४.२३.२० ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ମୋ ଏ ଅବସ୍ଥା ଦେଖ; ମୁଁ ଏପରି ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟା ନୁହେଁ। ହେ ମାନଦାତା, ତୁମେ ଓ ପାଞ୍ଚାଳମାନେ ଜୀବିତ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ଏହା ଘଟୁଛି।
4.23.21
यस्याः सागरपर्यन्ता पृथिवी वशवर्तिनी ।
आसीत्साऽद्य सुदेष्णायाः पाञ्चाली वशवर्तिनी ॥ ४.२३.२१ ॥
ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପିଥିବା ପୃଥିବୀ ଯାହାର ବଶରେ ଥିଲା, ସେହି ପାଞ୍ଚାଳୀ ଆଜି ସୁଦେଷ୍ଣାର ବଶରେ ଅଛି।
4.23.22
यस्याः पुरश्चरा ह्यासन्पृष्ठतश्चानुगामिनः ।
साहमद्य सुदेष्णायाः पुरः पश्चाच्च गामिनी ॥ ४.२३.२२ ॥
ଯାହାର ଆଗେ ଚାଲୁଥିବା ଓ ପଛେ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଲୋକ ଥିଲେ, ସେହି ମୁଁ ଆଜି ସୁଦେଷ୍ଣାର ଆଗେ ଓ ପଛେ ଚାଲୁଛି।
4.23.23
इदं तु दुःखं कौन्तेय ममासह्यं निबोध तत् ।
या न जातु स्वयं पिंषे गात्रोद्वर्तनमात्मनः ।
अन्यत्र कुन्त्या भद्रं ते सा पिनष्म्यद्य चन्दनं ॥ ४.२३.२३ ॥
ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ମୋ ଏ ଅସହ୍ୟ ଦୁଃଖ ଶୁଣ। କୁନ୍ତୀ ବ୍ୟତୀତ ମୁଁ କେବେ ନିଜ ପାଇଁ ଶରୀର ଲେପନ ଚନ୍ଦନ ନିଜେ ବାଟି ନାହିଁ; ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ସେହି ମୁଁ ଆଜି ଚନ୍ଦନ ବାଟୁଛି।
4.23.24
पश्य कौन्तेय पाणी मे नैवं वै भवतः पुरा ।
इत्यस्मै दर्शयामास किणवन्तौ करावुभौ ॥ ४.२३.२४ ॥
ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ମୋ ହାତ ଦେଖ; ପୂର୍ବେ ଏପରି ନଥିଲା। ଏହା କହି ସେ ନିଜର ଦୁଇ ହାତର କଠିନ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଇଲା।
4.23.25
बिभेमि कुन्त्या या नाऽहं युष्माकं वा कदाचन ।
साऽद्याग्रतो विराटस्य भीता तिष्ठामि किंकरी ॥ ४.२३.२५ ॥
ମୁଁ କୁନ୍ତୀ କିମ୍ବା ତୁମମାନଙ୍କୁ କେବେ ବି ଭୟ କରିନାହିଁ। ଆଜି ଭୀତା ହୋଇ ବିରାଟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦାସୀ ରୂପେ ଠିଆ ହୋଇଛି।
4.23.26
किंनु वक्ष्यति सम्राण्मां वर्णकः सुकृतो न वा ।
नान्यपिष्टं विराटस्य चन्दनं किल रोचते ॥ ४.२३.२६ ॥
ସମ୍ରାଟ ମୋତେ କ'ଣ କହିବେ? ସେ ଲେପ ପ୍ରସ୍ତୁତକାରୀ ଠିକ୍ ତିଆରି କରିଛି କି ନାହିଁ? ବିରାଟଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ଘସାଯାଇଥିବା ଚନ୍ଦନ ଭଲ ଲାଗେ ନାହିଁ।
4.23.27
सा कीर्तयन्ती दुःखानि भीमसेनस्य भामिनी ।
रुरोद शनकैः कृष्णा भीमस्योरस्समाश्रिता ॥ ४.२३.२७ ॥
ଭୀମସେନଙ୍କ ଦୁଃଖ ସ୍ମରଣ କରି ସେହି ସୁନ୍ଦରୀ କୃଷ୍ଣା ଭୀମଙ୍କ ବକ୍ଷରେ ଲାଗି ଧୀରେ ଧୀରେ କାନ୍ଦିଲେ।
4.23.28
सा बाष्पकलया वाचा निश्वसन्ती पुनःपुनः ।
हृदयं भीमसेनस्य घटयन्तीदमब्रवीत् ॥ ४.२३.२८ ॥
ଲୋତକରେ ରୁଦ୍ଧ ସ୍ୱରରେ, ବାରମ୍ବାର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ଭୀମସେନଙ୍କ ହୃଦୟ ସ୍ପର୍ଶ କରି ସେ ଏହିପରି କହିଲେ।
4.23.29
नाल्पं कृतं मया भीम देवानां किल्बिषं पुरा ।
अभाग्या या तु जीवामि मर्तव्ये सति पाण्डव ॥ ४.२३.२९ ॥
ହେ ଭୀମ, ପୂର୍ବରେ ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସାମାନ୍ୟ ଅପରାଧ କରିନାହିଁ। ହେ ପାଣ୍ଡବ, ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ଭବ ଥିବାବେଳେ ମୁଁ ଅଭାଗିନୀ ଭାବେ ବଞ୍ଚିଛି।
4.23.30
कीचकं चेन्न हन्यास्त्वं स्वात्मानं नाशयाम्यहम् ।
विषमालोड्य पास्यामि प्रवेक्ष्याम्यथवाऽनलम्।
अभाग्याऽहमपुण्याऽहं नित्यदुःखा च विक्लवा ॥ ४.२३.३० ॥
ତୁମେ ଯଦି କୀଚକଙ୍କୁ ନ ମାରିବ, ତେବେ ମୁଁ ନିଜକୁ ନଷ୍ଟ କରିବି। ବିଷ ମିଶାଇ ପିଇବି, କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବି। ମୁଁ ଅଭାଗିନୀ, ପୁଣ୍ୟହୀନା, ସର୍ବଦା ଦୁଃଖିନୀ ଓ ବିକଳ।
4.23.31
पापे निपतितायाश्च किं फलं जीवितेन मे ।
इत्यस्मै दर्शयामास किणबद्धौ करावुभौ ॥ ४.२३.३१ ॥
ପାପରେ ପତିତ ମୋ ପାଇଁ ବଞ୍ଚିବାରେ କଣ ଫଳ? ଏହା କହି ସେ ନିଜର ଦୁଇ ଘଟ୍ଟା ପଡ଼ିଥିବା ହାତ ତାକୁ ଦେଖାଇଲା।
4.23.32
ततस्तस्याः करौ पीनौ किणबद्धौ वृकोदरः ।
मुखमानीय वेपन्त्या रुरोद परवीरहा ॥ ४.२३.३२ ॥
ତା'ପରେ ବୃକୋଦର ତାର ଘଟ୍ଟା ପଡ଼ିଥିବା ପୁଷ୍ଟ ହାତ ଧରି, କମ୍ପମାନ ମୁଖ ନିକଟକୁ ଆଣି, ଶତ୍ରୁବୀରଙ୍କ ସଂହାରକ ସେ କାନ୍ଦି ପକାଇଲେ।
4.23.33
तौ गृहीत्वा च कौन्तेयो बाष्पमुत्सृज्य वीर्यवान् ।
ततः परमदुःखार्त इदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.२३.३३ ॥
ସେହି ଦୁଇ ହାତ ଧରି, ଲୋତକ ଢାଳି, ଅତି ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ କୌନ୍ତେୟ ତା'ପରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।