మహాభారతం · అధ్యాయం 4.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.23.1
अहं सैरन्ध्रिवेषेण वसन्ती राजवेश्मनि ।
वशगाऽस्मि सुदेष्णाया अक्षधूर्तस्य कारणात् ॥ ४.२३.१ ॥
నేను సైరంధ్రి వేషంలో రాజభవనంలో నివసిస్తూ, పాచికలాడిన వాని కారణంగా సుదేష్ణ వశంలో ఉన్నాను.
4.23.2
विक्रियां पश्य मे तीव्रां राजपुत्र्याः परन्तप ।
आसे कालमुपासीना सर्वदुःखसहा पुनः ॥ ४.२३.२ ॥
శత్రువులను తపింపజేసేవాడా, నా తీవ్ర అవమానాన్ని చూడు. రాజపుత్రిని అయినా అన్ని దుఃఖాలను సహిస్తూ మళ్ళీ కాలం కోసం వేచి కూర్చున్నాను.
4.23.3
अनित्याः खलु मर्त्यानामर्थाश्च व्यसनानि च ।
इति मत्वा प्रतीक्षामि भर्तॄणामुदयं पुनः ॥ ४.२३.३ ॥
మర్త్యుల సంపదలు, కష్టాలు నిజంగా అనిత్యమైనవి అని భావించి, భర్తల మళ్ళీ ఉదయాన్ని నేను ఎదురుచూస్తున్నాను.
4.23.4
चक्रवत्परिवर्तन्ते ह्यर्थाश्च व्यसनानि च ।
इति कृत्वा प्रतीक्षामि भर्तॄणामुदयं पुनः ॥ ४.२३.४ ॥
సంపదలు, కష్టాలు చక్రంలా తిరుగుతాయి అని భావించి, భర్తల మళ్ళీ ఉదయాన్ని నేను ఎదురుచూస్తున్నాను.
4.23.5
य एव हेतुर्भवति पुरुषस्य जयावहः ।
पराजये च हेतुः स इति च प्रतिपालये ॥ ४.२३.५ ॥
మనిషికి విజయం తెచ్చే కారణమే పరాజయానికీ కారణం అని తెలిసి, నేను దానిని కాపాడుకుంటూ ఎదురుచూస్తున్నాను.
4.23.6
दत्त्वा याचन्ति पुरुषा हत्वा हन्यन्त एव ते ।
पातयित्वा च पात्यन्ते परैरिति च मे श्रुतम् ॥ ४.२३.६ ॥
ఇచ్చి మనుషులు అడుగుతారు; చంపి వారు కూడా చంపబడతారు; పడగొట్టి శత్రువుల చేత పడగొట్టబడతారు అని నేను వినాను.
4.23.7
न दैवस्यातिभारोस्ति न चैवास्यातिवर्तनम् ।
इति चाप्यागमं भूयो दैवस्य प्रतिपालये ॥ ४.२३.७ ॥
దైవం మీద అతి భారం లేదు, దానిని అతిక్రమించడమూ సాధ్యం కాదు. కాబట్టి మళ్లీ దైవ రాకను నేను ఎదురుచూస్తున్నాను.
4.23.8
स्थितं पूर्वं जलं यत्र न पुनस्तत्र तिष्ठति ।
इति पर्यायमिच्छन्ति प्रतीक्षाम्युदयं पुनः ॥ ४.२३.८ ॥
పూర్వం నీరు ఎక్కడ నిలిచిందో, అక్కడ అది మళ్లీ నిలవదు. ఇలా ప్రజలు మార్పును కోరుకుంటారు; నేను మళ్లీ ఉదయాన్ని ఎదురుచూస్తున్నాను.
4.23.9
दैवेन किल यस्यार्थः सुनीतोपि विपद्यते ।
सदा दैवागमे यत्नस्तेन कार्यो विजानता ॥ ४.२३.९ ॥
దైవం వల్ల ఎవరి ప్రయోజనమైనా బాగా యోచించినదైనా నశిస్తుంది; కాబట్టి తెలివైనవాడు ఎల్లప్పుడూ దైవం వచ్చినప్పుడు ప్రయత్నం చేయాలి.
4.23.10
किंनु मे वचनस्याद्य कथितस्य प्रयोजनम् ।
पृच्छ मां दुःखितामेनामपृष्टाऽपि ब्रवीमि ते ॥ ४.२३.१० ॥
ఈ రోజు నేను చెప్పిన మాటలకు ప్రయోజనం ఏమిటి? దుఃఖితురాలిని నన్ను అడుగు; అడగకపోయినా నీకు చెబుతున్నాను.
4.23.11
महिषी पाण्डुपुत्राणां दुहिता द्रुपदस्य च ।
इमामवस्थां संप्राप्ता मदन्या का जिजीविषेत् ॥ ४.२३.११ ॥
పాండు పుత్రుల మహారాణిని, ద్రుపదుని కుమార్తెను నేను; ఈ స్థితికి చేరిన నాకు తప్ప మరెవరు జీవించాలని కోరుకుంటారు?
4.23.12
कुरून्परिहरन्सर्वान्पाञ्चालानपि भारत ।
पाण्डवेयांश्च संप्राप्तो मम शोको ह्यरिन्दम ॥ ४.२३.१२ ॥
ఓ భారతా, శత్రువులను అణచువాడా, కురువులను, పాంచాలులను కూడా దాటి పాండవులకు చేరిన నా శోకం ఇది.
4.23.13
भ्रातृभिः श्वशुरैः पुत्रैर्बहुभिः परिवारिता ।
एवं समुदिता नारी कान्वेयं दुःखभागिनी ॥ ४.२३.१३ ॥
సోదరులు, మామలు, అనేకమంది కుమారులతో చుట్టబడి, ఇలా గౌరవింపబడిన స్త్రీ, ఇప్పుడు ఎంతటి దుఃఖానికి భాగిని అయింది.
4.23.14
नूनं बालतया धातुर्मया वै विप्रियं कृतम् ।
तस्य प्रभावाद्दुर्नीतं प्राप्ताऽस्मि भरतर्षभ ॥ ४.२३.१४ ॥
నిశ్చయంగా బాల్యం వల్ల నేను విధాతకు అపకారం చేసి ఉంటాను; అతని ప్రభావం వల్ల, భరతశ్రేష్ఠా, ఈ దురదృష్టాన్ని పొందాను.
4.23.15
वर्णं विकारमपि मे पश्य पाण्डव यादृशम् ।
ईदृशो मे न तत्रासीद्दुःखे परमके पुरा ॥ ४.२३.१५ ॥
పాండవా, నా వర్ణంలో ఈ మార్పును కూడా చూడు, ఎలా ఉందో; గతంలో అత్యంత దుఃఖంలో కూడా నా రూపం ఇలా లేదు.
4.23.16
त्वमेव भीम जानीषे यन्मे पार्थ सुखं पुरा ।
साऽहं दासीत्वमापन्ना न शान्तिं मनसा लभे ॥ ४.२३.१६ ॥
భీమా, నాకు పూర్వం సుఖం ఎలా ఉండేదో నీకే తెలుసు, పార్థా; ఆ నేనే ఇప్పుడు దాస్యాన్ని పొందాను, మనసులో శాంతిని పొందలేను.
4.23.17
तद्दैविकमिदं मन्ये यत्र पार्थो धनञ्जयः ।
भीमधन्वा महारङ्गे चास्ते शान्त इवानलः ॥ ४.२३.१७ ॥
మహా రంగంలో భయంకర ధనుస్సు ధరించిన పార్థుడు ధనంజయుడు శాంతించిన అగ్నిలా ఉండటం ఇది దైవకృత్యమని నేను భావిస్తున్నాను.
4.23.18
अशक्या वेदितुं पार्थ प्राणिनां वै गतिर्नरैः ।
विनिपातमिमं पश्य युष्माकमविचिन्तितम् ॥ ४.२३.१८ ॥
పార్థా, ప్రాణుల గతిని మనుషులు తెలుసుకోలేరు; చూడు, మీకు కలిగిన ఈ పతనం ఎంత ఊహించనిదో.
4.23.19
यस्या मम मुखप्रेक्षा यूयमिन्द्रसमाः सदा ।
सा प्रेक्ष्य मुखमन्यासामवराणां वरा सती ॥ ४.२३.१९ ॥
ఇంద్రునితో సమానులైన మీరు ఎల్లప్పుడూ నా ముఖాన్నే చూసేవారు; ఇప్పుడు నేను తక్కువవారిలో శ్రేష్ఠురాలినై ఇతర స్త్రీల ముఖాలను చూస్తున్నాను.
4.23.20
पश्य पाण्डव मेऽवस्थां यथा नार्हामि वै तथा ।
युष्मासु ध्रियमाणेषु पाञ्चालेषु च मानद ॥ ४.२३.२० ॥
ఓ పాండవా, నా ఈ స్థితిని చూడు; నేను ఇలా ఉండదగినదాన్ని కాదు. ఓ మానదా, మీరు, పాంచాలులు జీవించి ఉండగా ఇలా జరుగుతోంది.
4.23.21
यस्याः सागरपर्यन्ता पृथिवी वशवर्तिनी ।
आसीत्साऽद्य सुदेष्णायाः पाञ्चाली वशवर्तिनी ॥ ४.२३.२१ ॥
సముద్రం వరకు విస్తరించిన భూమి ఎవరికి వశమై ఉండెనో, ఆ పాంచాలి ఈనాడు సుదేష్ణకు వశురాలై ఉంది.
4.23.22
यस्याः पुरश्चरा ह्यासन्पृष्ठतश्चानुगामिनः ।
साहमद्य सुदेष्णायाः पुरः पश्चाच्च गामिनी ॥ ४.२३.२२ ॥
ఎవరి ముందు నడిచేవారు, వెనుక అనుసరించేవారు ఉండేవారో, ఆ నేనే ఈనాడు సుదేష్ణ ముందు వెనుక నడుస్తున్నాను.
4.23.23
इदं तु दुःखं कौन्तेय ममासह्यं निबोध तत् ।
या न जातु स्वयं पिंषे गात्रोद्वर्तनमात्मनः ।
अन्यत्र कुन्त्या भद्रं ते सा पिनष्म्यद्य चन्दनं ॥ ४.२३.२३ ॥
కుంతీపుత్రా, నా ఈ భరించలేని దుఃఖాన్ని తెలుసుకో. కుంతిని తప్ప ఎప్పుడూ నా శరీర లేపనం కోసం నేనే గంధాన్ని రుబ్బలేదు; నీకు శుభం కలుగుగాక, ఆ నేనే ఈనాడు గంధం రుబ్బుతున్నాను.
4.23.24
पश्य कौन्तेय पाणी मे नैवं वै भवतः पुरा ।
इत्यस्मै दर्शयामास किणवन्तौ करावुभौ ॥ ४.२३.२४ ॥
కుంతీపుత్రా, నా చేతులు చూడు; పూర్వం ఇలా ఉండేవి కావు. ఇలా చెప్పి ఆమె తన రెండు చేతులలోని గట్టిపడ్డ గుర్తులను చూపించింది.
4.23.25
बिभेमि कुन्त्या या नाऽहं युष्माकं वा कदाचन ।
साऽद्याग्रतो विराटस्य भीता तिष्ठामि किंकरी ॥ ४.२३.२५ ॥
నేను కుంతికి గానీ మీకు గానీ ఎప్పుడూ భయపడలేదు. ఈ రోజు భయంతో విరాటుని ముందు దాసిగా నిలబడి ఉన్నాను.
4.23.26
किंनु वक्ष्यति सम्राण्मां वर्णकः सुकृतो न वा ।
नान्यपिष्टं विराटस्य चन्दनं किल रोचते ॥ ४.२३.२६ ॥
చక్రవర్తి నాతో ఏమంటాడో? ఆ లేపనం తయారు చేసినవాడు బాగా చేశాడో లేదో? విరాటుడికి ఇతరులు నూరిన చందనం నచ్చదు.
4.23.27
सा कीर्तयन्ती दुःखानि भीमसेनस्य भामिनी ।
रुरोद शनकैः कृष्णा भीमस्योरस्समाश्रिता ॥ ४.२३.२७ ॥
భీమసేనుడి కష్టాలను గుర్తుచేసుకుంటూ ఆ సుందరి కృష్ణ భీముని రొమ్ముకు ఆనుకుని మెల్లగా ఏడ్చింది.
4.23.28
सा बाष्पकलया वाचा निश्वसन्ती पुनःपुनः ।
हृदयं भीमसेनस्य घटयन्तीदमब्रवीत् ॥ ४.२३.२८ ॥
కన్నీటితో గొంతు పూడుకుపోగా, మళ్లీ మళ్లీ నిట్టూర్చుతూ, భీమసేనుని హృదయాన్ని తాకుతూ ఆమె ఇలా పలికింది.
4.23.29
नाल्पं कृतं मया भीम देवानां किल्बिषं पुरा ।
अभाग्या या तु जीवामि मर्तव्ये सति पाण्डव ॥ ४.२३.२९ ॥
ఓ భీమా, పూర్వం నేను దేవతలకు చిన్న అపరాధం కూడా చేయలేదు. ఓ పాండవా, మరణం సాధ్యమైనా నేను దురదృష్టవంతురాలిగా బతికి ఉన్నాను.
4.23.30
कीचकं चेन्न हन्यास्त्वं स्वात्मानं नाशयाम्यहम् ।
विषमालोड्य पास्यामि प्रवेक्ष्याम्यथवाऽनलम्।
अभाग्याऽहमपुण्याऽहं नित्यदुःखा च विक्लवा ॥ ४.२३.३० ॥
నువ్వు కీచకుని చంపకపోతే, నేను నన్నే నాశనం చేసుకుంటాను. విషం కలిపి తాగుతాను, లేదా అగ్నిలో ప్రవేశిస్తాను. నేను దురదృష్టవంతురాలిని, పుణ్యహీనురాలిని, నిత్యం దుఃఖంలో ఉన్నదానిని, దీనురాలిని.
4.23.31
पापे निपतितायाश्च किं फलं जीवितेन मे ।
इत्यस्मै दर्शयामास किणबद्धौ करावुभौ ॥ ४.२३.३१ ॥
పాపంలో పడిపోయిన నాకు జీవించడం వల్ల ఏం ప్రయోజనం? ఇలా చెప్పి ఆమె తన రెండు చేతులను, కాయలు కట్టిన చేతులను అతనికి చూపించింది.
4.23.32
ततस्तस्याः करौ पीनौ किणबद्धौ वृकोदरः ।
मुखमानीय वेपन्त्या रुरोद परवीरहा ॥ ४.२३.३२ ॥
అప్పుడు వృకోదరుడు ఆమె కాయలు కట్టిన బలిసిన చేతులను పట్టుకొని, వణుకుతున్న ఆమె ముఖాన్ని దగ్గరకు తెచ్చి, శత్రువీరులను సంహరించేవాడు ఏడ్చాడు.
4.23.33
तौ गृहीत्वा च कौन्तेयो बाष्पमुत्सृज्य वीर्यवान् ।
ततः परमदुःखार्त इदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.२३.३३ ॥
ఆ రెండు చేతులను పట్టుకొని, కన్నీరు కారుస్తూ, అత్యంత దుఃఖంతో పీడితుడైన పరాక్రమవంతుడు కౌంతేయుడు అప్పుడు ఈ మాటలు పలికాడు.