મહાભારત · અધ્યાય 5.136
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.136.1
नैव राज्ञा दरः कार्यो जातु कस्यांचिदापदि ।
अथ चेदपि दीर्णः स्यान्नैव वर्तेत दीर्णवत् ॥ ५.१३६.१ ॥
કોઈ પણ આપત્તિમાં રાજાએ ક્યારેય ભય બતાવવો ન જોઈએ; તે તૂટી પડે તોપણ તૂટેલા માણસની જેમ વર્તવું ન જોઈએ.
5.136.2
दीर्णं हि दृष्ट्वा राजानं सर्वमेवानुदीर्यते ।
राष्ट्रं बलममात्याश्च पृथक्कुर्वन्ति ते मतीः ॥ ५.१३६.२ ॥
રાજાને તૂટેલો જોઈને રાષ્ટ્ર, સૈન્ય અને અમાત્યો બધું ક્રમશઃ તૂટી પડે છે; તેઓ પોતાના મન અલગ કરી નાખે છે.
5.136.3
शत्रुनेके प्रपद्यन्ते प्रजहत्यपरे पुनः ।
अन्ये तु प्रजिहीर्षन्ति ये पुरस्ताद्विमानिताः ॥ ५.१३६.३ ॥
કેટલાક શત્રુને શરણે જાય છે, બીજા ફરી ત્યાગી દે છે; અને જેમનું પૂર્વે અપમાન થયું હતું, તેઓ જવા ઇચ્છે છે.
5.136.4
य एवात्यन्तसुहृदस्त एनं पर्युपासते ।
अशक्तयः स्वस्तिकामा बद्धवत्सा इला इव ॥ ५.१३६.४ ॥
જે અત્યંત નજીકના મિત્રો છે તેઓ જ તેની પાસે રહે છે; તેઓ અશક્ત થઈને, પોતાનું કલ્યાણ ઇચ્છીને, બાંધેલા વાછરડાવાળી ગાયોની જેમ તેની આસપાસ રહે છે.
5.136.5
शोचन्तमनुशोचन्ति पतितानिव बान्धवान् ।
अपि ते पूजिताः पूर्वमपि ते सुहृदो मताः ॥ ५.१३६.५ ॥
પડી ગયેલા બંધુઓ માટે શોક કરે તેમ, શોક કરનાર સાથે તેઓ શોક કરે છે; પૂર્વે જેઓનું સન્માન થયું હતું અને જેમને મિત્ર ગણાતા હતા, તેઓ પણ (એમ જ કરે છે).
5.136.6
ये राष्ट्रमभिमन्यन्ते राज्ञो व्यसनमीयुषः ।
मा दीदरस्त्वं सुहृदो मा त्वां दीर्णं प्रहासिषुः ॥ ५.१३६.६ ॥
રાજા આપત્તિમાં પડે ત્યારે પણ જેઓ રાષ્ટ્રની કાળજી રાખે છે તેમનું સન્માન કર; તું ડરીશ નહીં, મિત્રો તને તૂટેલો માનીને ત્યાગી ન દે.
5.136.7
प्रभावं पौरुषं बुद्धिं जिज्ञासन्त्या मया तव ।
विदधत्या समाश्वासमुक्तं तेजोविवृद्धये ॥ ५.१३६.७ ॥
તારો પ્રભાવ, પૌરુષ અને બુદ્ધિ પારખવાની ઇચ્છાથી, તારા તેજની વૃદ્ધિ માટે આશ્વાસન આપતાં મેં આ કહ્યું છે.
5.136.8
यदेतत्संविजानासि यदि सम्यग्ब्रवीम्यहम् ।
कृत्वा सौम्यमिवात्मानं जायायोत्तिष्ठ सञ्जय ॥ ५.१३६.८ ॥
હું સાચું કહું છું તે જો તું બરાબર સમજે છે, તો હે સંજય, પોતાને શાંત બનાવીને ઊભો થા.
5.136.9
अस्ति नः कोशनिचयो महानविदितस्तव ।
तमहं वेद नान्यस्तमुपसंपादयामि ते ॥ ५.१३६.९ ॥
તને ન જણાયેલો મોટો ખજાનો અમારી પાસે છે. તે હું જ જાણું છું, બીજું કોઈ નહીં; તે હું તારા માટે મેળવી આપીશ.
5.136.10
सन्ति नैकशता भूयः सुहृदस्तव सञ्जय ।
सुखदुःखसहा वीर संग्रामादनिवर्तिनः ॥ ५.१३६.१० ॥
હે સંજય, તારા હજુ સેંકડો મિત્રો છે, હે વીર, જે સુખદુઃખ સહન કરે છે અને યુદ્ધથી પીછેહઠ નથી કરતા.
5.136.11
तादृशा हि सहाया वै पुरुषस्य बुभूषतः ।
इष्टं जिहीर्षतः किंचित्सचिवाः शत्रुकर्शन ॥ ५.१३६.११ ॥
સમૃદ્ધિ ઇચ્છતા અને કંઈ ઇષ્ટ મેળવવા માંગતા માણસને આવા જ સહાયકો અને સલાહકારો હોય છે, હે શત્રુવિનાશક.
5.136.12
तस्यास्त्वीदृशकं वाक्यं श्रुत्वापि स्वल्पचेतसः ।
तमस्त्वपागमत्तस्य सुचित्रार्थपदाक्षरम् ॥ ५.१३६.१२ ॥
તેના આવા વચન સાંભળીને પણ તે અલ્પબુદ્ધિ માણસનો અંધકાર દૂર ન થયો; તેના વિચિત્ર અર્થવાળા શબ્દો તેને નિરર્થક રહ્યા.
5.136.13
उदके नौरियं धार्या वक्तव्यं प्रवणे मया ।
यस्य मे भवती नेत्री भविष्यद्भूतिदर्शिनी ॥ ५.१३६.१३ ॥
પાણીમાં આ નાવ પકડી રાખવી જોઈએ; થાકેલાને હું કહું: મારી માર્ગદર્શક તમે છો, જે ભાવી સમૃદ્ધિ જુઓ છો.
5.136.14
अहं हि वचनं त्वत्तः शुश्रूषुरपरापरम् ।
किञ्चित्किञ्चित्प्रतिवदंस्तूष्णीमासं मुहुर्मुहुः ॥ ५.१३६.१४ ॥
હું તમારી વાતો સતત સાંભળવા ઉત્સુક હતો; થોડું થોડું જવાબ આપતાં વારંવાર મૌન રહ્યો.
5.136.15
अतृप्यन्नमृतस्येव कृच्छ्राल्लब्धस्य बान्धवात् ।
उद्यच्छाम्येष शत्रूणां नियमार्थं जायय च ॥ ५.१३६.१५ ॥
સ્વજન પાસેથી મુશ્કેલીથી મળેલા અમૃતથી પણ જેમ કોઈ તૃપ્ત ન થાય, તેમ હું શત્રુઓને વશ કરવા ઊભો થાઉં છું; પત્ની સાથે પણ.
5.136.16
सदश्च इव स क्षिप्तः प्रणुन्नो वाक्यसायकैः ।
तच्चकार तथा सर्वं यथावदनुशासनम् ॥ ५.१३६.१६ ॥
સારો ઘોડો શબ્દબાણોથી પ્રેરાઈને દોડે તેમ, તેણે આખી આજ્ઞા જેમ હતી તેમ જ પાળી.
5.136.17
इदमुद्धर्षणं भीमं तेजोवर्धनमुत्तमम् ।
राजानं श्रावयेन्मन्त्री सीदन्तं शत्रुपीडितम् ॥ ५.१३६.१७ ॥
આ ઉત્સાહ વધારનાર, ભયંકર, તેજ વધારનાર ઉત્તમ આખ્યાન શત્રુથી પીડિત, નિરાશ રાજાને મંત્રીએ સંભળાવવું.
5.136.18
जयो नामेतिहासोऽयं श्रोतव्यो विजिगीषुणा ।
महीं विजयते क्षिप्रं श्रुत्वा शत्रूंश्च मर्दति ॥ ५.१३६.१८ ॥
'જય' નામનો આ ઇતિહાસ વિજય ઇચ્છનારે સાંભળવો જોઈએ; એ સાંભળીને તે જલદી પૃથ્વી જીતે છે અને શત્રુઓને કચડે છે.
5.136.19
इदं पुंसवनं चैव वीराजननमेव च ।
अभीक्ष्णं गर्भिणी श्रुत्वा ध्रुवं वीरं प्रजायते ॥ ५.१३६.१९ ॥
આ પુંસવન અને વીરાજનન છે. ગર્ભવતી સ્ત્રી આ વારંવાર સાંભળે તો નિશ્ચિતપણે વીર પુત્રને જન્મ આપે છે.
5.136.20
विद्याशूरं तपःशूरं दानशूरं तपस्विनम् ।
ब्राह्मया श्रिया दीप्यमानं साधुवादे च संमतम् ॥ ५.१३६.२० ॥
વિદ્યામાં શૂર, તપમાં શૂર, દાનમાં શૂર, તપસ્વી, બ્રહ્મતેજથી દીપ્તિમાન અને સજ્જનોની પ્રશંસામાં માન્ય.
5.136.21
अर्चिष्मन्तं बलोपेतं महाभागं महारथम् ।
धृतिमन्तमनाधृष्यं जेतारमपराजितम् ॥ ५.१३६.२१ ॥
તેજસ્વી, બળવાન, મહાભાગ્યવાન, મહારથી, ધીરજવાન, અજેય, વિજેતા અને અપરાજિત.
5.136.22
नियन्तारमसाधूनां गोप्तारं धर्मचारिणाम् ।
ईदृशं क्षत्रिया सूते वीरं सत्यपराक्रमम् ॥ ५.१३६.२२ ॥
દુષ્ટોનો નિયંતા, ધર્માચરણ કરનારાઓનો રક્ષક, સત્યપરાક્રમી એવો વીર ક્ષત્રિય સ્ત્રી જન્મ આપે છે.