ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.136
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.136.1
नैव राज्ञा दरः कार्यो जातु कस्यांचिदापदि ।
अथ चेदपि दीर्णः स्यान्नैव वर्तेत दीर्णवत् ॥ ५.१३६.१ ॥
ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਡਰ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਟੁੱਟ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਵਰਤਾਅ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
5.136.2
दीर्णं हि दृष्ट्वा राजानं सर्वमेवानुदीर्यते ।
राष्ट्रं बलममात्याश्च पृथक्कुर्वन्ति ते मतीः ॥ ५.१३६.२ ॥
ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਟੁੱਟਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜ, ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀ ਸਭ ਕੁਝ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵੱਖ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
5.136.3
शत्रुनेके प्रपद्यन्ते प्रजहत्यपरे पुनः ।
अन्ये तु प्रजिहीर्षन्ति ये पुरस्ताद्विमानिताः ॥ ५.१३६.३ ॥
ਕੁਝ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਫਿਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਅਪਮਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਚਲੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
5.136.4
य एवात्यन्तसुहृदस्त एनं पर्युपासते ।
अशक्तयः स्वस्तिकामा बद्धवत्सा इला इव ॥ ५.१३६.४ ॥
ਜੋ ਬਹੁਤ ਨੇੜਲੇ ਮਿੱਤਰ ਹਨ, ਉਹੀ ਉਸ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਵੱਛਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਵਾਂਗ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
5.136.5
शोचन्तमनुशोचन्ति पतितानिव बान्धवान् ।
अपि ते पूजिताः पूर्वमपि ते सुहृदो मताः ॥ ५.१३६.५ ॥
ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਲਈ ਸੋਗ ਕਰਨ ਵਾਂਗ, ਸੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਉਹ ਸੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸਨਮਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਮਿੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ (ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ)।
5.136.6
ये राष्ट्रमभिमन्यन्ते राज्ञो व्यसनमीयुषः ।
मा दीदरस्त्वं सुहृदो मा त्वां दीर्णं प्रहासिषुः ॥ ५.१३६.६ ॥
ਜੋ ਰਾਜੇ ਦੇ ਆਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਪੈਣ ਤੇ ਵੀ ਰਾਜ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰ; ਤੂੰ ਡਰ ਨਾ, ਮਿੱਤਰ ਤੈਨੂੰ ਟੁੱਟਿਆ ਸਮਝ ਕੇ ਛੱਡ ਨਾ ਦੇਣ।
5.136.7
प्रभावं पौरुषं बुद्धिं जिज्ञासन्त्या मया तव ।
विदधत्या समाश्वासमुक्तं तेजोविवृद्धये ॥ ५.१३६.७ ॥
ਤੇਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਪੌਰੁਸ਼ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਪਰਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਤੇਰੇ ਤੇਜ ਦੀ ਵਧੋਤਰੀ ਲਈ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦਿਆਂ ਮੈਂ ਇਹ ਕਿਹਾ ਹੈ।
5.136.8
यदेतत्संविजानासि यदि सम्यग्ब्रवीम्यहम् ।
कृत्वा सौम्यमिवात्मानं जायायोत्तिष्ठ सञ्जय ॥ ५.१३६.८ ॥
ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਭਲੀ-ਭਾਂਤ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ ਜੋ ਮੈਂ ਠੀਕ ਕਹਿੰਦੀ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਹੇ ਸੰਜਯ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਬਣਾ ਕੇ ਉੱਠ ਖਲੋ।
5.136.9
अस्ति नः कोशनिचयो महानविदितस्तव ।
तमहं वेद नान्यस्तमुपसंपादयामि ते ॥ ५.१३६.९ ॥
ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੈ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਵਾ ਦਿਆਂਗੀ।
5.136.10
सन्ति नैकशता भूयः सुहृदस्तव सञ्जय ।
सुखदुःखसहा वीर संग्रामादनिवर्तिनः ॥ ५.१३६.१० ॥
ਹੇ ਸੰਜਯ, ਤੇਰੇ ਹੋਰ ਵੀ ਸੈਂਕੜੇ ਮਿੱਤਰ ਹਨ, ਹੇ ਵੀਰ, ਜੋ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਸਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੰਗ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਦੇ।
5.136.11
तादृशा हि सहाया वै पुरुषस्य बुभूषतः ।
इष्टं जिहीर्षतः किंचित्सचिवाः शत्रुकर्शन ॥ ५.१३६.११ ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਇੱਛਤ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਸਹਾਇਕ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਸ਼ਤਰੂ-ਨਾਸ਼ਕ।
5.136.12
तस्यास्त्वीदृशकं वाक्यं श्रुत्वापि स्वल्पचेतसः ।
तमस्त्वपागमत्तस्य सुचित्रार्थपदाक्षरम् ॥ ५.१३६.१२ ॥
ਉਸ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਉਸ ਥੋੜ੍ਹੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਨਾ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਅਨੇਕ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਉਸ ਲਈ ਬੇਕਾਰ ਰਹੇ।
5.136.13
उदके नौरियं धार्या वक्तव्यं प्रवणे मया ।
यस्य मे भवती नेत्री भविष्यद्भूतिदर्शिनी ॥ ५.१३६.१३ ॥
ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬੇੜੀ ਫੜ ਕੇ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਖਾਂ: ਮੇਰੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਤੁਸੀਂ ਹੋ, ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵੇਖਦੇ ਹੋ।
5.136.14
अहं हि वचनं त्वत्तः शुश्रूषुरपरापरम् ।
किञ्चित्किञ्चित्प्रतिवदंस्तूष्णीमासं मुहुर्मुहुः ॥ ५.१३६.१४ ॥
ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਣਨ ਦਾ ਇੱਛੁਕ ਸੀ; ਥੋੜ੍ਹਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ।
5.136.15
अतृप्यन्नमृतस्येव कृच्छ्राल्लब्धस्य बान्धवात् ।
उद्यच्छाम्येष शत्रूणां नियमार्थं जायय च ॥ ५.१३६.१५ ॥
ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਠਦਾ ਹਾਂ; ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਵੀ।
5.136.16
सदश्च इव स क्षिप्तः प्रणुन्नो वाक्यसायकैः ।
तच्चकार तथा सर्वं यथावदनुशासनम् ॥ ५.१३६.१६ ॥
ਚੰਗਾ ਘੋੜਾ ਜਿਵੇਂ ਬੋਲ-ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਦੌੜਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਆਗਿਆ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਮੰਨੀ।
5.136.17
इदमुद्धर्षणं भीमं तेजोवर्धनमुत्तमम् ।
राजानं श्रावयेन्मन्त्री सीदन्तं शत्रुपीडितम् ॥ ५.१३६.१७ ॥
ਇਹ ਹੌਸਲਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਭਿਆਨਕ, ਤੇਜ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਉੱਤਮ ਕਥਾ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਢਹਿੰਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
5.136.18
जयो नामेतिहासोऽयं श्रोतव्यो विजिगीषुणा ।
महीं विजयते क्षिप्रं श्रुत्वा शत्रूंश्च मर्दति ॥ ५.१३६.१८ ॥
'ਜਯ' ਨਾਮ ਦਾ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਜਿੱਤ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਛੇਤੀ ਧਰਤੀ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਦਾ ਹੈ।
5.136.19
इदं पुंसवनं चैव वीराजननमेव च ।
अभीक्ष्णं गर्भिणी श्रुत्वा ध्रुवं वीरं प्रजायते ॥ ५.१३६.१९ ॥
ਇਹ ਪੁੰਸਵਨ ਅਤੇ ਵੀਰਾਜਨਨ ਵੀ ਹੈ। ਗਰਭਵਤੀ ਇਸਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਣੇ ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਦੀ ਹੈ।
5.136.20
विद्याशूरं तपःशूरं दानशूरं तपस्विनम् ।
ब्राह्मया श्रिया दीप्यमानं साधुवादे च संमतम् ॥ ५.१३६.२० ॥
ਵਿੱਦਿਆ ਵਿੱਚ ਸੂਰਮਾ, ਤਪ ਵਿੱਚ ਸੂਰਮਾ, ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸੂਰਮਾ, ਤਪਸਵੀ, ਬ੍ਰਹਮ-ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਅਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਵਿੱਚ ਮਾਨਿਆ ਹੋਇਆ।
5.136.21
अर्चिष्मन्तं बलोपेतं महाभागं महारथम् ।
धृतिमन्तमनाधृष्यं जेतारमपराजितम् ॥ ५.१३६.२१ ॥
ਤੇਜਸਵੀ, ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮਹਾਭਾਗ, ਮਹਾਰਥੀ, ਧੀਰਜਵਾਨ, ਅਜੇਯ, ਜੇਤੂ ਅਤੇ ਅਪਰਾਜਿਤ।
5.136.22
नियन्तारमसाधूनां गोप्तारं धर्मचारिणाम् ।
ईदृशं क्षत्रिया सूते वीरं सत्यपराक्रमम् ॥ ५.१३६.२२ ॥
ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਨੱਥ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲਾ ਅਜਿਹਾ ਵੀਰ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ ਇਸਤਰੀ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।