महाभारत · अध्याय 5.152
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.152.1
ततो देशे समे स्निग्धे प्रभूतयवसेन्धने ।
निवेशयामास तदा सेनां राजा युधिष्ठिरः ॥ ५.१५२.१ ॥
तब राजा युधिष्ठिर ने समतल, सुंदर स्थान पर, जहाँ घास और ईंधन प्रचुर था, सेना का पड़ाव डलवाया।
5.152.2
परिहृत्य श्मशानानि देवतायतनानि च ।
आश्रमांश्च महर्षीणां तीर्थान्यायतनानि च ॥ ५.१५२.२ ॥
श्मशानों और देवमंदिरों को, महर्षियों के आश्रमों को तथा तीर्थों और पवित्र स्थानों को छोड़कर (सेना ने पड़ाव डाला)।
5.152.3
मधुरानूषरे देशे शुचौ पुण्ये महामतिः ।
निवेशं कारयामास कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ ५.१५२.३ ॥
महामति कुंतीपुत्र युधिष्ठिर ने मधुर और ऊसर देश में, शुद्ध और पुण्य स्थान पर, पड़ाव डलवाया।
5.152.4
ततश्च पुनरुत्थाय सुखी विश्रान्तवाहनः ।
प्रययौ पृथिवीपालैर्वृतः शतसहस्रशः ॥ ५.१५२.४ ॥
फिर वे सुखी होकर, वाहनों को विश्राम देकर उठे और सैकड़ों-हज़ारों पृथ्वीपालों से घिरे हुए आगे बढ़े।
5.152.5
विद्राव्य शतशो गुल्मान्धार्तराष्ट्रस्य सैनिकान् ।
पर्यक्रामत्समन्ताच्च पार्थेन सह केशवः ॥ ५.१५२.५ ॥
धृतराष्ट्र के पुत्र की सैनिक टुकड़ियों को सैकड़ों में भगाकर, पार्थ के साथ केशव चारों ओर विचरण करने लगे।
5.152.6
शिबिरं मापयामास धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
सात्यकिश्च रथोदारो युयुधानश्च वीर्यवान् ॥ ५.१५२.६ ॥
पृषत के पुत्र धृष्टद्युम्न ने शिविर को मापवाया, और रथ-श्रेष्ठ सात्यकि तथा वीर्यवान युयुधान ने भी।
5.152.7
आसाद्य सरितं पुण्यां कुरुक्षेत्रे हिरण्वतीम् ।
सूपतीर्थां शुचिजलां शर्करापङ्कवर्जिताम् ॥ ५.१५२.७ ॥
कुरुक्षेत्र में पवित्र हिरण्वती नदी के तट पर पहुँचकर, जिसके घाट सुगम थे, जल निर्मल था और जो कंकड़ तथा कीचड़ से रहित थी।
5.152.8
खानयामास परिखां केशवस्त्रत्र भारत ।
गुप्त्यर्थमपि चादिश्य बलं तत्र न्यवेशयत् ॥ ५.१५२.८ ॥
हे भारत, केशव ने वहाँ एक खाई खुदवाई, और रक्षा के लिए आदेश देकर सेना को वहीं ठहराया।
5.152.9
विधिर्यः शिबिरस्यासीत्पाण्डवानां महात्मनाम् ।
तद्विधानि नरेन्द्राणां कारयामास केशवः ॥ ५.१५२.९ ॥
महात्मा पाण्डवों के शिविर की जो व्यवस्था थी, केशव ने राजाओं के लिए भी वैसी ही व्यवस्थाएँ करवाईं।
5.152.10
प्रभूततरकाष्ठानि दुराधर्षतराणि च ।
भक्ष्यभोज्यान्नपानानि शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ५.१५२.१० ॥
बहुत अधिक ईंधन की लकड़ी और कठिनाई से समाप्त होने वाले भक्ष्य, भोज्य, अन्न तथा पेय सैकड़ों-हज़ारों की संख्या में (वहाँ रखे गए)।
5.152.11
शिबिराणि महार्हाणि राज्ञां तत्र पृथक्पृथक् ।
विमानानीव राजेन्द्र निविष्टानि महीतले ॥ ५.१५२.११ ॥
हे राजेन्द्र, वहाँ राजाओं के अत्यंत मूल्यवान शिविर अलग-अलग स्थापित थे, मानो पृथ्वी पर विमान उतर आए हों।
5.152.12
तत्रासञ्शिल्पिनः प्राज्ञाः शतशो दत्तवेतनाः ।
सर्वापकरणैर्युक्ता वैद्याः शास्त्रविशारदाः ॥ ५.१५२.१२ ॥
वहाँ सैकड़ों बुद्धिमान शिल्पी थे, जिन्हें वेतन दिया गया था, जो सभी उपकरणों से युक्त थे, और शास्त्रों में निपुण वैद्य भी थे।
5.152.13
ज्याधनुर्वर्मशस्त्राणां तथैव मधुसर्पिषोः ।
ससर्जरकसपांसूनां राशयः पर्वतोपमाः ॥ ५.१५२.१३ ॥
धनुष की डोरियों, धनुषों, कवचों और शस्त्रों के, तथा मधु और घी के, और राक्षसों व धूल के ढेर पर्वतों के समान लगे हुए थे।
5.152.14
बहूदकं सुयवसं तुषाङ्गारसमन्वितम् ।
शिबिरे शिबिरे राजा सञ्चकार युधिष्ठिरः ॥ ५.१५२.१४ ॥
प्रचुर जल, उत्तम चारे और भूसे-कोयले से युक्त, हर शिविर में राजा युधिष्ठिर ने व्यवस्था करा दी।
5.152.15
महायन्त्राणि नाराचास्तोमराणि परश्वधाः ।
धनूंषि कवचादीनि ऋष्टयस्तूणसंयुताः ॥ ५.१५२.१५ ॥
बड़े यंत्र, लोहे के बाण, भाले, फरसे, धनुष, कवच आदि, तथा बरछियाँ और तरकश, सब एकत्र थे।
5.152.16
गजाः कण्टकसन्नाहा लोहवर्मोत्तरच्छदाः ।
दृश्यन्ते तत्र गिर्याभाः सहस्रशतयोधिनः ॥ ५.१५२.१६ ॥
वहाँ कांटेदार कवच पहने, लोहे के आवरण से ढके हुए पर्वत-समान हाथी दिखाई दे रहे थे, जो सैकड़ों-हज़ारों योद्धाओं को ले जाते थे।
5.152.17
निविष्टान्पाण्डवांस्तत्र ज्ञात्वा मित्राणि भारत ।
अभिसस्रुर्यथादेशं सबलाः सहवाहनाः ॥ ५.१५२.१७ ॥
हे भारत! पाण्डवों को वहाँ पड़ाव डाले हुए जानकर उनके मित्र राजा अपनी-अपनी दिशा के अनुसार सेना और वाहनों सहित उनकी ओर चल पड़े।
5.152.18
चरितब्रह्मचर्यास्ते सोमपा भूरिदक्षिणाः ।
जयाय पाण्डुपुत्राणां समाजग्मुर्महीक्षितः ॥ ५.१५२.१८ ॥
ब्रह्मचर्य का पालन करने वाले, सोमयाग करने वाले, और भारी दक्षिणा देने वाले वे राजा पाण्डु के पुत्रों की विजय के लिए एकत्र हुए।