ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 6.34
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.34.1
भूय एव महाबाहो श्रृणु मे परमं वचः ।
यत्तेऽहं प्रीयमाणाय वक्ष्यामि हितकाम्यया ॥ ६.३४.१ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਫਿਰ ਮੇਰਾ ਪਰਮ ਵਚਨ ਸੁਣ। ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਹਿਤ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕਹਾਂਗਾ।
6.34.2
न मे विदुः सुरगणाः प्रभवं न महर्षयः ।
अहमादिर्हि देवानां महर्षीणां च सर्वशः ॥ ६.३४.२ ॥
ਨਾ ਦੇਵਗਣ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਭਵ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਆਦਿ ਹਾਂ।
6.34.3
यो मामजमनादिं च वेत्ति लोकमहेश्वरम् ।
असंमूढः स मर्त्येषु सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ६.३४.३ ॥
ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਅਜਨਮਾ, ਅਨਾਦਿ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
6.34.4
बुद्धिर्ज्ञानमसंमोहः क्षमा सत्यं दमः शमः ।
सुखं दुःखं भवो भवो भयं चाभयमेव च ॥ ६.३४.४ ॥
ਬੁੱਧੀ, ਗਿਆਨ, ਅਸੰਮੋਹ, ਖਿਮਾ, ਸੱਚ, ਦਮ, ਸ਼ਮ, ਸੁੱਖ, ਦੁੱਖ, ਜਨਮ, ਮੌਤ, ਭੈ ਅਤੇ ਅਭੈ ਵੀ।
6.34.5
अहिंसा समता तुष्टिस्तपो दानं यशोऽयशः ।
भवन्ति भावा भूतानां मत्त एव पृथग्विधाः ॥ ६.३४.५ ॥
ਅਹਿੰਸਾ, ਸਮਤਾ, ਸੰਤੋਖ, ਤਪ, ਦਾਨ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਅਪਯਸ਼ — ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਵ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਉਪਜਦੇ ਹਨ।
6.34.6
महर्षयः सप्त पूर्वे चत्वारो मनवस्तथा ।
मद्भाव मानसा जाता येषां लोक इमाः प्रजाः ॥ ६.३४.६ ॥
ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਸੱਤ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਚਾਰ ਮਨੂ ਵੀ ਮੇਰੇ ਭਾਵ ਤੋਂ, ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੇ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਹਨ।
6.34.7
एतां विभूतिं योगं च मम यो वेत्ति तत्त्वतः ।
सोऽविकम्पेन योगेन युज्यते नात्र संशयः ॥ ६.३४.७ ॥
ਮੇਰੀ ਇਸ ਵਿਭੂਤੀ ਅਤੇ ਯੋਗ ਨੂੰ ਜੋ ਤੱਤਵ ਤੋਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਟਲ ਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
6.34.8
अहं सर्वस्य प्रभवो मत्तः सर्वं प्रवर्तते ।
इति मत्वा भजन्ते मां बुधा भावसमन्विताः ॥ ६.३४.८ ॥
ਮੈਂ ਸਭ ਦਾ ਮੂਲ ਹਾਂ; ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮੇਰੀ ਭਜਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
6.34.9
मच्चित्ता मद्गतप्राणा बोधयन्तः परस्परम् ।
कथयन्तश्च मां नित्यं तुष्यन्ति च रमन्ति च ॥ ६.३४.९ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿੱਤ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬੋਧ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸਦਾ ਮੇਰੀ ਹੀ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
6.34.10
तेषां सततयुक्तानां भजतां प्रीतिपूर्वकम् ।
ददामि बुद्धियोगं तं येन मामुपयान्ति ते ॥ ६.३४.१० ॥
ਸਦਾ ਯੁਕਤ ਰਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਉਹ ਬੁੱਧੀਯੋਗ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
6.34.11
तेषामेवानुकम्पार्थमहमज्ञानजं तमः ।
नाशयाम्यात्मभावस्थो ज्ञानदीपेन भास्वता ॥ ६.३४.११ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹੀ, ਆਤਮ-ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਚਮਕਦੇ ਗਿਆਨ-ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
6.34.12
परं ब्रह्म परं धाम पवित्रं परमं भवान् ।
पुरुषं शाश्वतं दिव्यमादिदेवमजं विभुम् ॥ ६.३४.१२ ॥
ਤੁਸੀਂ ਪਰਬ੍ਰਹਮ, ਪਰਮ ਧਾਮ, ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ, ਦਿਵਿਆ, ਆਦਿਦੇਵ, ਅਜਨਮਾ, ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਪੁਰਖ ਹੋ।
6.34.13
आहुस्त्वामृषयः सर्वे देवर्षिर्नारदस्तथाक ।
असितो देवलो व्यासः स्वयं चैव ब्रवीषि मे ॥ ६.३४.१३ ॥
ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ, ਅਸਿਤ, ਦੇਵਲ ਅਤੇ ਵਿਆਸ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਦੇ ਹੋ।
6.34.14
सर्वतेमदृतं मन्ये यन्मां वदसि केशव ।
न हि ते भगवन्व्यक्तिं विदुर्देवा न दानवाः ॥ ६.३४.१४ ॥
ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹੋ ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਸੱਚ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ; ਪਰ ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਗਟ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਦਾਨਵ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
6.34.15
स्वयमेवात्मनात्मानं वेत्थ त्वं पुरुषोत्तम ।
भूतभावन भूतेश देवदेव जगत्पते ॥ ६.३४.१५ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ, ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ। ਹੇ ਭੂਤਭਾਵਨ, ਭੂਤੇਸ਼, ਦੇਵਦੇਵ, ਜਗਤਪਤੀ!
6.34.16
वक्तुमर्हस्यशेषेण दिव्या ह्यात्मविभूतयः ।
याभिर्विभूतिभिर्लोकानिमांस्त्वं व्याप्य तिष्ठसि ॥ ६.३४.१६ ॥
ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਦਿਵ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ।
6.34.17
कथं विद्यामहं योगिंस्त्वां सदा परिचिन्तयन् ।
केषु केषु च भावेषु चिन्त्योऽसि भगवन्मया ॥ ६.३४.१७ ॥
ਹੇ ਯੋਗੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਸਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਿਆਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਾਂ? ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਕਿਹੜੇ ਕਿਹੜੇ ਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਤੁਸੀਂ ਚਿੰਤਨ ਯੋਗ ਹੋ?
6.34.18
विस्तरेणात्मनो योगं विभूतिं च जनार्दन ।
भूयः कथय तृप्तिर्हि शृण्वतो नास्ति मेऽमृतम् ॥ ६.३४.१८ ॥
ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਆਪਣਾ ਯੋਗ ਅਤੇ ਵਿਭੂਤੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਫਿਰ ਦੱਸੋ; ਇਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮਾਨ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣਦਿਆਂ ਮੈਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
6.34.19
हन्त ते कथयिष्यामि दिव्या ह्यात्मविभूतयः ।
प्राधान्यतः कुरुश्रेष्ठ नास्त्यन्तो विस्तरस्य मे ॥ ६.३४.१९ ॥
ਚੰਗਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਦਿੱਬ ਆਤਮ-ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੇਰੇ ਵਿਸਤਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ।
6.34.20
अहमात्मा गुडाकेश सर्वभूताशयस्थितःक ।
अहमादिश्च मध्यं च भूतानामन्त एव च ॥ ६.३४.२० ॥
ਹੇ ਗੁਡਾਕੇਸ਼, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀ ਆਤਮਾ ਮੈਂ ਹਾਂ। ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਦਿ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵੀ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ।
6.34.21
आदित्यानामहं विष्णुर्ज्योतिषां रविरंशुमान् ।
मरीचिर्मरुतामस्मि नक्षत्राणामहं शशी ॥ ६.३४.२१ ॥
ਆਦਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹਾਂ; ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ। ਮਰੁਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਮਰੀਚੀ ਹਾਂ; ਨਛੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਹਾਂ।
6.34.22
वेदानां सामवेदोऽस्मि देवानामस्मि वासवः ।
इन्द्रियाणां मनश्चास्मि भूतानामस्मि चेतना ॥ ६.३४.२२ ॥
ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸਾਮਵੇਦ ਹਾਂ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਹਾਂ। ਇੰਦਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਮਨ ਹਾਂ; ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਚੇਤਨਾ ਹਾਂ।
6.34.23
रुद्राणां शंकरश्चास्मि वित्तेशो यक्षरक्षसाम् ।
वसूनां पावकश्चास्मि मेरुः शिखरिणामहम् ॥ ६.३४.२३ ॥
ਰੁਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸ਼ੰਕਰ ਹਾਂ; ਯਕਸ਼-ਰਾਕਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵਿੱਤੇਸ਼ (ਕੁਬੇਰ) ਹਾਂ। ਵਸੂਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪਾਵਕ (ਅਗਨੀ) ਹਾਂ; ਸ਼ਿਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਮੇਰੂ ਹਾਂ।
6.34.24
पुरोधसां च मुख्यं मां विद्धि पार्थ बृहस्पतिम् ।
सेनानीनामहं स्कन्दः सरसामस्मि सागरः ॥ ६.३४.२४ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਜਾਣ। ਸੈਨਾਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸਕੰਦ ਹਾਂ; ਸਰੋਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸਾਗਰ ਹਾਂ।
6.34.25
महर्षीणां भृगुरहं गिरामस्म्येकमक्षरम् ।
यज्ञानां जपयज्ञोऽस्मि स्थावराणां हिमालयः ॥ ६.३४.२५ ॥
ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਭ੍ਰਿਗੂ ਹਾਂ; ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇੱਕ ਅੱਖਰ (ਓਮ) ਹਾਂ। ਯੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜਪ-ਯੱਗ ਹਾਂ; ਅਚੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਹਿਮਾਲਿਆ ਹਾਂ।
6.34.26
अश्वत्थः सर्ववृक्षाणां देवर्षीणां च नारदः ।
गन्धर्वाणां चित्ररथः सिद्धानां कपिलो मुनिः ॥ ६.३४.२६ ॥
ਸਾਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪਿੱਪਲ ਹਾਂ; ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਰਦ। ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰਰਥ; ਸਿੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਨੀ ਕਪਿਲ।
6.34.27
उच्चैः श्रवसमश्वानां विद्धि माममृतोद्भवम् ।
ऐरावतं गजेन्द्राणां नराणां च नराधिपम् ॥ ६.३४.२७ ॥
ਘੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਮੰਥਨ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਉੱਚੈਃਸ਼ਰਵਾ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣ। ਗਜਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਐਰਾਵਤ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ।
6.34.28
आयुधानामहं वज्रं धेनूनामस्मि कामधुक् ।
प्रजनश्चास्मि कन्दर्पः सर्पाणामस्मि वासुकिः ॥ ६.३४.२८ ॥
ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵਜ੍ਰ ਹਾਂ; ਗਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਮਧੁਕ। ਪ੍ਰਜਨਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕੰਦਰਪ (ਕਾਮਦੇਵ) ਹਾਂ; ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਸੁਕੀ।
6.34.29
अनन्तश्चास्मि नागानां वरुणो यादसामहम् ।
पितॄणामर्यमा चास्मि यमः संयमतामहम् ॥ ६.३४.२९ ॥
ਨਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਅਨੰਤ ਹਾਂ; ਜਲ-ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰੁਣ। ਪਿਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਅਰਯਮਾ ਹਾਂ; ਨਿਯੰਤ੍ਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯਮ।
6.34.30
प्रह्लादश्चास्मि दैत्यानां कालः कलयतामहम् ।
मृगाणां च मृगेन्द्रोऽहं वैनतेयश्च परिणाम् ॥ ६.३४.३० ॥
ਦੈਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਹਾਂ; ਗਿਣਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲ। ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਗੇਂਦਰ (ਸ਼ੇਰ); ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੈਨਤੇਯ (ਗਰੁੜ)।
6.34.31
पवनः पवतामस्मि रामः शस्त्रभृतामहम् ।
झषाणां मकरश्चास्मि स्रोतसामस्मि जाह्नवी ॥ ६.३४.३१ ॥
ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪਵਨ ਹਾਂ; ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਰਾਮ ਹਾਂ। ਮੱਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਮਕਰ ਹਾਂ; ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜਾਹਨਵੀ (ਗੰਗਾ) ਹਾਂ।
6.34.32
सर्गाणामादिरन्तश्च मध्यं चैवाहमर्जुन ।
अध्यात्मविद्या विद्यानां वादः प्रवदतामहम् ॥ ६.३४.३२ ॥
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਦਾ ਆਦਿ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਅੰਤ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ। ਵਿੱਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਅਧਿਆਤਮ ਵਿੱਦਿਆ ਹਾਂ; ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵਾਦ ਹਾਂ।
6.34.33
अक्षराणामकारोऽस्मि द्वन्द्वः सामासिकस्य च ।
अहमेवाक्षयः कालो धाताऽहं विश्वतोमुखः ॥ ६.३४.३३ ॥
ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਅਕਾਰ ਹਾਂ; ਸਮਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਦਵੰਦ ਸਮਾਸ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਹੀ ਅਕਸ਼ੈ ਕਾਲ ਹਾਂ; ਸਰਬਤੋਮੁਖ ਧਾਤਾ ਵੀ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ।
6.34.34
मृत्युः सर्वहरश्चाहमुद्भवश्च भविष्यताम् ।
कीर्तिः श्रीर्वाक्क नारीणां स्मृतिर्मेधा धृतिः क्षमा ॥ ६.३४.३४ ॥
ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਹਰਨ ਵਾਲੀ ਮੌਤ ਹਾਂ; ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਉਦਭਵ ਵੀ ਮੈਂ ਹਾਂ। ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕੀਰਤੀ, ਸ਼੍ਰੀ, ਵਾਣੀ, ਸਮ੍ਰਿਤੀ, ਮੇਧਾ, ਧ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਖਿਮਾ ਹਾਂ।
6.34.35
बृहत्साम कतथा साम्नां गायत्री छन्दसामहम् ।
मासानां मार्गशीर्षोऽहमृतूनां कुसुमाकरः ॥ ६.३४.३५ ॥
ਸਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਬ੍ਰਿਹਤਸਾਮ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਛੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਤਰੀ ਹਾਂ। ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਹਾਂ; ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਰੁੱਤ (ਬਸੰਤ) ਹਾਂ।
6.34.36
द्यूतं छलयतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम् ।
जयोऽस्मि व्यवसायोऽस्मि सत्त्वं सत्त्ववतामहम् ॥ ६.३४.३६ ॥
ਛਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜੂਆ ਹਾਂ; ਤੇਜਸਵੀਆਂ ਦਾ ਤੇਜ ਮੈਂ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਜਿੱਤ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਸੱਤਵ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸੱਤਵ ਮੈਂ ਹਾਂ।
6.34.37
वृष्णीनां वासुदेवोऽस्मि पाण्डवानां धनञ्जयः ।
मुनीनामप्यहं व्यासः कवीनामुशना कविः ॥ ६.३४.३७ ॥
ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹਾਂ; ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚ ਧਨੰਜਯ। ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵਿਆਸ ਹਾਂ; ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਉਸ਼ਨਾ।
6.34.38
दण्डो दमयतामस्मि नीतिरस्मि जिगीषताम् ।
मौनं चैवास्मि गुह्यानां ज्ञानं ज्ञानवतामहम् ॥ ६.३४.३८ ॥
ਦਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਦੰਡ ਹਾਂ; ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਨੀਤੀ ਹਾਂ। ਗੁਹਿਆ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਮੌਨ ਹਾਂ; ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਹਾਂ।
6.34.39
यच्चापि सर्वभूतानां बीजं तदहमर्जुन ।
न तदस्ति विना यत्स्यान्मया भूतं चराचरम् ॥ ६.३४.३९ ॥
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਜੋ ਬੀਜ ਹੈ, ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਉਹ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਚਰ-ਅਚਰ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
6.34.40
नान्तोऽस्ति मम दिव्यानां विभूतीनां परंतप ।
एष तूद्देशतः प्रोक्तो विभूतेर्विस्तरो मया ॥ ६.३४.४० ॥
ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਮੇਰੀਆਂ ਦਿਵ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਂ ਵਿਭੂਤੀ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ।
6.34.41
यद्यद्विभूतितत्सत्त्वं श्रीमदूर्जितमेव वा ।
तत्तदेवावगच्छ त्वं मम तेजोंशसंभवम् ॥ ६.३४.४१ ॥
ਜੋ ਜੋ ਵਿਭੂਤੀ ਵਾਲਾ, ਸ੍ਰੀਮਾਨ ਜਾਂ ਊਰਜਿਤ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਮੇਰੇ ਤੇਜ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਜਾਣ।
6.34.42
अथवा बहुनैतेन किं ज्ञातेन तवार्जुन ।
विष्टभ्याहमिदं कृत्स्नमेकांशेन स्थितो जगत् ॥ ६.३४.४२ ॥
ਜਾਂ, ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਇੰਨਾ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਲਾਭ? ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਇਸ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਧਾਰ ਕੇ ਮੈਂ ਸਥਿਤ ਹਾਂ।