મહાભારત · અધ્યાય 7.166
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.166.1
वर्तमाने तदा रौद्रे रात्रियुद्धे विशाम्पते ।
सर्वभूतक्षयकरे धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ ७.१६६.१ ॥
હે પ્રજાપતિ, ત્યારે સર્વ પ્રાણીઓનો સંહાર કરનારું ભયંકર રાત્રિયુદ્ધ ચાલતું હતું, ત્યારે ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિર…
7.166.2
अब्रवीत्पाण्डवांश्चैव पाञ्चालांश्चैव सोमकान् ।
अभिद्रवत संयात द्रोणमेव जिघांसया ॥ ७.१६६.२ ॥
તેણે પાંડવો, પાંચાલો અને સોમકોને કહ્યું — 'દ્રોણને જ મારવાની ઇચ્છાથી આક્રમણ કરો, આગળ વધો!'
7.166.3
राज्ञस्ते वचनाद्राजन्पाञ्चालाः सृञ्जयास्तथा ।
द्रोणमेवाभ्यवर्तन्त नदन्तो भैरवान्रवान् ॥ ७.१६६.३ ॥
હે રાજા, તમારા રાજા (યુધિષ્ઠિર)ના વચનથી પાંચાલો અને સૃંજયો ભયંકર ગર્જના કરતા દ્રોણ તરફ જ ધસ્યા.
7.166.4
तान्वयं प्रतिगर्जन्तः प्रत्युद्याताः स्म हर्षिताः ।
यथाशक्ति यथोत्साहं यथासत्वं च संयुगे ॥ ७.१६६.४ ॥
અમે તેમને ગર્જનાથી પ્રતિઉત્તર આપતા, હર્ષપૂર્વક સામે ધસ્યા — એ યુદ્ધમાં અમારી શક્તિ, ઉત્સાહ અને સત્ત્વ પ્રમાણે.
7.166.5
कृतवर्मा तु हार्दिक्यो युधिष्ठिरमुपाद्रवत् ।
द्रोणं प्रति समायान्तं मत्तो मत्तमिव द्विपम् ॥ ७.१६६.५ ॥
પરંતુ હાર્દિક્ય કૃતવર્મા દ્રોણ તરફ આવતા યુધિષ્ઠિર પર એવી રીતે ધસી ગયો, જેમ મદમત્ત હાથી બીજા મદમત્ત હાથી પર ધસે છે.
7.166.6
शैनेयं शरवर्षाणि विकिरन्तं समन्ततः ।
अभ्ययात्कौरवो राजन्भूरिः सङ्ग्राममूर्धनि ॥ ७.१६६.६ ॥
હે રાજા, યુદ્ધના મોખરે ચારેય બાજુ બાણોનો વરસાદ વરસાવતા શૈનેય (સાત્યકિ) પર કૌરવ ભૂરિએ હુમલો કર્યો.
7.166.7
सहदेवमथायान्तं द्रोणप्रेप्सुं महारथम् ।
कर्णो वैकर्तनो राजन्वारयामास पाण्डवम् ॥ ७.१६६.७ ॥
હે રાજન્, ત્યારે દ્રોણને પામવાની ઇચ્છાથી આગળ આવતા મહારથી પાંડવ સહદેવને વિકર્તનપુત્ર કર્ણે રોકી લીધો.
7.166.8
भीमसेनमथायान्तं व्यादितास्यामिवान्तकम् ।
स्वयं दुर्योधनो राजा प्रतीपं मृत्युमाव्रजत् ॥ ७.१६६.८ ॥
પછી પહોળા મુખવાળા યમની જેમ આવતા ભીમસેન સામે રાજા દુર્યોધન પોતે મૃત્યુની જેમ આગળ ગયો.
7.166.9
नकुलं च युधां श्रेष्ठं सर्वयुद्धविशारदम् ।
शकुनिः सौबलो राजन्वारयामास सत्वरः ॥ ७.१६६.९ ॥
હે રાજન્, બધા યુદ્ધોમાં નિપુણ અને યોદ્ધાઓમાં શ્રેષ્ઠ નકુલને સૌબલ શકુનિએ ત્વરાથી રોકી લીધો.
7.166.10
शिखण्डिनमथायान्तं रथेन रथिनां वरम् ।
कृपः शारद्वतो राजन्वारयामास संयुगे ॥ ७.१६६.१० ॥
હે રાજન્, રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ શિખંડી રથમાં આવતો હતો ત્યારે શરદ્વાનના પુત્ર કૃપે યુદ્ધમાં તેને રોક્યો.
7.166.11
प्रतिविन्ध्यमथायान्तं मयूरसदृशैर्हयैः ।
दुःशासनो महाराज यत्तो यत्तमवारयत् ॥ ७.१६६.११ ॥
હે મહારાજ, મોર જેવા ઘોડાઓ પર આવતા પ્રતિવિંધ્યને તૈયાર રહેલા દુઃશાસને રોકી લીધો.
7.166.12
भैमसेनिमथायान्तं मायाशतविशारदम् ।
अश्वत्थामा महाराज राक्षसं प्रत्यषेधयत् ॥ ७.१६६.१२ ॥
હે મહારાજ, સો માયાઓમાં નિપુણ ભીમસેનના પુત્ર રાક્ષસને આવતો જોઈ અશ્વત્થામાએ તેનો પ્રતિકાર કરી તેને રોક્યો.
7.166.13
द्रुपदं वृषसेनस्तु ससैन्यं सपदानुगम् ।
वारयामास समरे द्रोणप्रेप्सुं महारथम् ॥ ७.१६६.१३ ॥
યુદ્ધમાં દ્રુપદ પોતાના સૈન્ય અને પાયદળ સાથે દ્રોણ સુધી પહોંચવા આવ્યો, ત્યારે વૃષસેને તે મહારથીને રોક્યો.
7.166.14
विराटं द्रुतमायान्तं द्रोणस्य निधनं प्रति ।
मद्रराजः सुसङ्क्रुद्धो वारयामास भारत ॥ ७.१६६.१४ ॥
હે ભારત, દ્રોણના વિનાશ તરફ ઝડપથી આવતા વિરાટને અત્યંત ક્રોધિત મદ્રરાજે રોક્યો.
7.166.15
शतानीकमथायान्तं नाकुलिं रभसं रणे ।
चित्रसेनो रुरोधाशु शरैर्द्रोणपरीप्सया ॥ ७.१६६.१५ ॥
પછી યુદ્ધમાં દ્રોણની રક્ષા ઇચ્છતા વેગથી આવતા નાકુલિ શતાનીકને ચિત્રસેને તરત જ બાણોથી રોક્યો.
7.166.16
अर्जुनं च युधांश्रेष्ठं प्राद्रवन्तं महारथम् ।
अलायुधो महाराज राक्षसेन्द्रो न्यवारयत् ॥ ७.१६६.१६ ॥
હે મહારાજ, યોદ્ધાઓમાં શ્રેષ્ઠ અને મહારથી અર્જુન દોડીને આગળ વધતા હતા, ત્યારે રાક્ષસેન્દ્ર અલાયુધે તેમને રોક્યા.
7.166.17
तथा द्रोणं महेष्वासं निघ्नन्तं शात्रवान्रणे ।
धृष्टद्युम्नोऽथ पाञ्चाल्यो हृष्टरूपमवारयत् ॥ ७.१६६.१७ ॥
એ જ રીતે યુદ્ધમાં શત્રુઓનો સંહાર કરતા મહાધનુર્ધર દ્રોણને, હર્ષિત દેખાવવાળા પાંચાલ ધૃષ્ટદ્યુમ્ને રોક્યા.
7.166.18
तथाऽन्यान्पाण्डुपुत्राणां समायातान्महारथान् ।
तावका रथिनो राजन्वारयामासुरोजसा ॥ ७.१६६.१८ ॥
એ જ રીતે હે રાજન, પાંડુપુત્રોના આવેલા અન્ય મહારથીઓને તમારા રથીઓએ પોતાના બળથી રોક્યા.
7.166.19
गजारोहा गजैस्तूर्णं सन्निपत्य महामृधे ।
योधयन्तः स्म दृश्यन्ते शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.१६६.१९ ॥
હાથી પર સવાર યોદ્ધાઓ ઝડપથી હાથીઓ સાથે મહાયુદ્ધમાં ધસી જઈને સેંકડો અને હજારોની સંખ્યામાં લડતા દેખાતા હતા.
7.166.20
निशीथे तुरगा राजन्द्रावयन्तः परस्परम् ।
समदृश्यन्त वेगेन पक्षवन्तो यथाऽद्रयः ॥ ७.१६६.२० ॥
હે રાજન, મધ્યરાત્રિએ ઘોડા એકબીજાને ભગાડતા પાંખવાળા પર્વતોની જેમ વેગથી દેખાયા.
7.166.21
सादिनः सादिभिः सार्धं प्रासशक्त्यृष्टिपाणयः ।
समागच्छन्महाराज विनदन्तः पृथक्पृथक् ॥ ७.१६६.२१ ॥
ઘોડેસવારો ઘોડેસવારો સાથે, હાથમાં ભાલા, શક્તિ અને ઋષ્ટિ લઈને, હે મહારાજ, અલગ અલગ ગર્જના કરતા ભિડાયા.
7.166.22
नरास्तु बहवस्तत्र समाजग्मुः परस्परम् ।
गादाभिर्मुसलैश्चैव नानाशस्त्रैश्च संयुगे ॥ ७.१६६.२२ ॥
ત્યાં ઘણા પાયદળ યોદ્ધાઓ એકબીજા સાથે ભિડાયા; યુદ્ધમાં ગદા, મુસળ અને વિવિધ શસ્ત્રો સાથે.
7.166.23
कृतवर्मा तु हार्दिक्यो धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
वारयामास सङ्क्रुद्धो वेलेवोद्वृत्तमर्णवम् ॥ ७.१६६.२३ ॥
પરંતુ હાર્દિક્ય કૃતવર્મા અત્યંત ક્રોધિત થઈને ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિરને રોક્યા, જેમ કિનારો ઉછળતા સાગરને રોકે.
7.166.24
युधिष्ठिरस्तु हार्दिक्यं विद्व्वा पञ्चभिराशुगैः ।
पुनर्विव्याध विंशत्या तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ७.१६६.२४ ॥
પરંતુ યુધિષ્ઠિરે હાર્દિક્યને પાંચ વેગવાન બાણોથી વીંધ્યો, ફરી વીસ બાણોથી વીંધ્યો અને કહ્યું, "ઊભો રહે, ઊભો રહે!"
7.166.25
कृतवर्मा तु सङ्क्रुद्धो धर्मपुत्रस्य मारिष ।
धनुश्चिच्छेद भल्लेन तं च विव्याध सप्तभिः ॥ ७.१६६.२५ ॥
કૃતવર્મા ક્રોધે ભરાયો અને હે માનનીય, તેણે ધર્મપુત્રનું ધનુષ્ય ભલ્લથી કાપી નાખ્યું અને તેમને સાત બાણોથી વીંધ્યા.
7.166.26
अथान्यद्धनुरादाय धर्मपुत्रो महारथः ।
हार्दिक्यं दशभिर्बाणैर्बाह्वोरुरसि चार्पयत् ॥ ७.१६६.२६ ॥
પછી બીજું ધનુષ્ય લઈને મહારથી ધર્મપુત્રે હાર્દિક્યને દસ બાણોથી તેના બંને હાથ અને છાતીમાં વીંધ્યો.
7.166.27
माधवस्तु रणे विद्धो धर्मपुत्रेण मारिष ।
प्राकम्पत च रोषेण सप्तभिश्चार्दयच्छरैः ॥ ७.१६६.२७ ॥
હે માનનીય, યુદ્ધમાં ધર્મપુત્રથી વીંધાયેલો માધવ ક્રોધે કંપ્યો અને સાત બાણોથી તેને પીડિત કર્યો.
7.166.28
तस्य पार्थो धनुश्छित्त्वा हस्तावापं निकृत्य च ।
प्राहिणोन्निशितान्बाणान्पञ्च राजञ्छिलाशितान् ॥ ७.१६६.२८ ॥
તેનું ધનુષ્ય કાપીને અને હાથનું રક્ષાકવચ પણ કાપીને, હે રાજન, પાર્થે પથ્થર પર ધાર કાઢેલા પાંચ તીક્ષ્ણ બાણ છોડ્યા.
7.166.29
ते तस्य कवचं भित्त्वा हेमचित्रं महाधनम् ।
प्राविशन्धरणीं भित्त्वा वल्मीकमिव पन्नगाः ॥ ७.१६६.२९ ॥
તેઓ તેના સોનાથી ચિત્રિત, મહામૂલ્યવાન બખ્તરને વીંધીને, ધરતીને પણ વીંધીને, રાફડામાં સાપ ઘૂસે તેમ અંદર ઘૂસી ગયા.
7.166.30
अक्ष्णोर्निमेषमात्रेण सोऽन्यदादाय कार्मुकम् ।
विव्याध पाण्डवं षष्ट्या सूतं च नवभिः शरैः ॥ ७.१६६.३० ॥
આંખના પલકારામાં તેણે બીજું ધનુષ્ય લઈને પાંડવને સાઠ બાણોથી અને સારથિને નવ બાણોથી વીંધ્યા.
7.166.31
तस्य शक्तिममेयात्मा पाण्डवो भुजगोपमाम् ।
चिक्षेप भरश्रेष्ठ रथे न्यस्य महद्धनुः ॥ ७.१६६.३१ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, અમેય આત્માવાળા પાંડવે પોતાનું મહાન ધનુષ્ય રથમાં મૂકીને સર્પ જેવી તે શક્તિ તેના પર ફેંકી.
7.166.32
सा हेमचित्रा महती पाण्डवेयेन प्रेरिता ।
निर्भिद्य दक्षिणं बाहुं प्राविशद्धरणीतलम् ॥ ७.१६६.३२ ॥
પાંડુપુત્રે ફેંકેલી સુવર્ણથી શોભિત તે મહાન શક્તિ તેનો જમણો બાહુ વીંધીને ધરતીમાં પ્રવેશી ગઈ.
7.166.33
एतस्मिन्नेव काले तु गृह्य पार्थः पुनर्धनुः ।
हार्दिक्यं छादयामास शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ७.१६६.३३ ॥
તે જ સમયે પાર્થે ફરી ધનુષ્ય ઉપાડીને વળેલા ગાંઠવાળા બાણોથી હાર્દિક્યને ઢાંકી દીધો.
7.166.34
ततस्तु समरे शूरो वृष्णीनां प्रवरो रथी ।
व्यश्चसूतरथं चक्रे निमेषार्धाद्युधिष्ठिरम् ॥ ७.१६६.३४ ॥
પછી યુદ્ધમાં વૃષ્ણિઓમાં શ્રેષ્ઠ શૂર રથીએ અર્ધ નિમેષમાં યુધિષ્ઠિરના ઘોડા અને સારથિ સહિત રથનો નાશ કર્યો.
7.166.35
ततस्तु पाण्डवो ज्येष्ठः खङ्गं चर्म समाददे ।
तदस्य निशितैर्बाणैर्व्यधमन्माधवो रणे ॥ ७.१६६.३५ ॥
પછી જ્યેષ્ઠ પાંડવે તલવાર અને ઢાલ ઉઠાવી; યુદ્ધમાં માધવે તીક્ષ્ણ બાણોથી તે નષ્ટ કરી દીધી.
7.166.36
तोमरं तु ततो गृह्य स्वर्णदण्डं दुरासदम् ।
प्रैषयत्समरे तूर्णं हार्दिक्यस्य युधिष्ठिरः ॥ ७.१६६.३६ ॥
પછી યુધિષ્ઠિરે સુવર્ણ દંડવાળો, દુર્ધર્ષ તોમર ઉપાડી યુદ્ધમાં હાર્દિક્ય તરફ ઝડપથી ફેંક્યો.
7.166.37
तमापतन्तं सहसा धर्मराजभुजच्युतम् ।
द्विधा चिच्छेद हार्दिक्यः कृतहस्तः स्मयन्निव ॥ ७.१६६.३७ ॥
ધર્મરાજના ભુજમાંથી છૂટેલો તે અચાનક આવતાં, કુશળ હાથવાળા હાર્દિક્યે હસતાં હસતાં તેના બે ટુકડા કર્યા.
7.166.38
ततः शरशतेनाजौ धर्मपुत्रमवाकिरत् ।
कवचं चास्य सङ्क्रुद्धः शरैस्तीक्ष्णैरदारयत् ॥ ७.१६६.३८ ॥
પછી યુદ્ધમાં તેણે ધર્મપુત્ર પર સો બાણોનો વરસાદ કર્યો; અને ક્રોધે ભરાઈ તીક્ષ્ણ બાણોથી તેમનું કવચ ફાડી નાખ્યું.
7.166.39
हार्दिक्यशरसञ्छन्नं कवचं तन्महाधनम् ।
व्यशीर्यत रणे राजंस्ताराजालमिवाम्बरात् ॥ ७.१६६.३९ ॥
હે રાજન! હાર્દિક્યના બાણોથી ઢંકાયેલું તે મહામૂલ્યવાન કવચ યુદ્ધમાં આકાશમાંથી તારાઓની જાળ પડે તેમ વિખેરાઈ ગયું.
7.166.40
स च्छिन्नधन्वा विरथः शीर्णवर्मा शरार्दितः ।
अपायासीद्रणात्तूर्णं धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ ७.१६६.४० ॥
ધનુષ્ય તૂટેલું, રથવિહીન, કવચ ભાંગેલું, બાણોથી પીડિત થયેલા ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિર શીઘ્ર રણમાંથી ચાલ્યા ગયા.
7.166.41
कृतवर्मा तु निर्जित्य धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ।
पुनर्द्रोणस्य जुगुपे चक्रमेव महात्मनः ॥ ७.१६६.४१ ॥
કૃતવર્મા ધર્માત્મા યુધિષ્ઠિરને પરાજિત કરીને ફરી મહાત્મા દ્રોણના ચક્રવ્યૂહનું રક્ષણ કર્યું.