మహాభారతం · అధ్యాయం 7.166
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.166.1
वर्तमाने तदा रौद्रे रात्रियुद्धे विशाम्पते ।
सर्वभूतक्षयकरे धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ ७.१६६.१ ॥
ప్రజాపతీ, ఆ సమయంలో సర్వప్రాణుల వినాశకరమైన భయంకర రాత్రియుద్ధం జరుగుతుండగా, ధర్మపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుడు…
7.166.2
अब्रवीत्पाण्डवांश्चैव पाञ्चालांश्चैव सोमकान् ।
अभिद्रवत संयात द्रोणमेव जिघांसया ॥ ७.१६६.२ ॥
ఆయన పాండవులకు, పాంచాలులకు, సోమకులకు చెప్పాడు — 'ద్రోణుడినే చంపాలనే కోరికతో దాడి చేయండి, ముందుకు సాగండి!'
7.166.3
राज्ञस्ते वचनाद्राजन्पाञ्चालाः सृञ्जयास्तथा ।
द्रोणमेवाभ्यवर्तन्त नदन्तो भैरवान्रवान् ॥ ७.१६६.३ ॥
రాజా, నీ రాజు (యుధిష్ఠిరుని) మాట ప్రకారం పాంచాలులు, సృంజయులు భయంకరంగా గర్జిస్తూ ద్రోణుని వైపే తిరిగారు.
7.166.4
तान्वयं प्रतिगर्जन्तः प्रत्युद्याताः स्म हर्षिताः ।
यथाशक्ति यथोत्साहं यथासत्वं च संयुगे ॥ ७.१६६.४ ॥
మేము వారికి గర్జనతో ప్రతిగర్జిస్తూ, ఆనందంతో ఎదురెళ్లాము — ఆ యుద్ధంలో మా శక్తి, ఉత్సాహం, ధైర్యం కొద్దీ.
7.166.5
कृतवर्मा तु हार्दिक्यो युधिष्ठिरमुपाद्रवत् ।
द्रोणं प्रति समायान्तं मत्तो मत्तमिव द्विपम् ॥ ७.१६६.५ ॥
అయితే హార్దిక్యుడైన కృతవర్మ ద్రోణుని వైపు వస్తున్న యుధిష్ఠిరుని మీదకు, మదించిన ఏనుగు మరో మదించిన ఏనుగుమీద దూకినట్లు దూకాడు.
7.166.6
शैनेयं शरवर्षाणि विकिरन्तं समन्ततः ।
अभ्ययात्कौरवो राजन्भूरिः सङ्ग्राममूर्धनि ॥ ७.१६६.६ ॥
రాజా, యుద్ధ ముఖంలో నాలుగు వైపులా బాణవర్షం కురిపిస్తున్న శైనేయుడిని (సాత్యకిని) కౌరవుడైన భూరి ఎదుర్కొన్నాడు.
7.166.7
सहदेवमथायान्तं द्रोणप्रेप्सुं महारथम् ।
कर्णो वैकर्तनो राजन्वारयामास पाण्डवम् ॥ ७.१६६.७ ॥
రాజా, అప్పుడు ద్రోణుని పొందగోరి ముందుకు వస్తున్న మహారథుడైన పాండవుడు సహదేవుని వైకర్తనుడైన కర్ణుడు అడ్డుకున్నాడు.
7.166.8
भीमसेनमथायान्तं व्यादितास्यामिवान्तकम् ।
स्वयं दुर्योधनो राजा प्रतीपं मृत्युमाव्रजत् ॥ ७.१६६.८ ॥
అప్పుడు తెరచిన నోరుగల యముడివలె వస్తున్న భీమసేనుని ఎదుట రాజు దుర్యోధనుడు స్వయంగా మృత్యువులా ఎదురుగా వెళ్లాడు.
7.166.9
नकुलं च युधां श्रेष्ठं सर्वयुद्धविशारदम् ।
शकुनिः सौबलो राजन्वारयामास सत्वरः ॥ ७.१६६.९ ॥
రాజా, అన్ని యుద్ధాలలో నిపుణుడు, యోధులలో శ్రేష్ఠుడైన నకులుని సౌబలుడైన శకుని వేగంగా అడ్డుకున్నాడు.
7.166.10
शिखण्डिनमथायान्तं रथेन रथिनां वरम् ।
कृपः शारद्वतो राजन्वारयामास संयुगे ॥ ७.१६६.१० ॥
రాజా, రథికులలో శ్రేష్ఠుడైన శిఖండి రథంపై వస్తుండగా, శరద్వంతుని కుమారుడు కృపుడు యుద్ధంలో అతనిని అడ్డుకున్నాడు.
7.166.11
प्रतिविन्ध्यमथायान्तं मयूरसदृशैर्हयैः ।
दुःशासनो महाराज यत्तो यत्तमवारयत् ॥ ७.१६६.११ ॥
మహారాజా, నెమలిని పోలిన గుర్రాలపై వస్తున్న ప్రతివింధ్యుని, సిద్ధంగా ఉన్న దుశ్శాసనుడు సిద్ధంగా ఉండి అడ్డుకున్నాడు.
7.166.12
भैमसेनिमथायान्तं मायाशतविशारदम् ।
अश्वत्थामा महाराज राक्षसं प्रत्यषेधयत् ॥ ७.१६६.१२ ॥
మహారాజా, వందలాది మాయలలో నిపుణుడైన భీమసేనుని కుమారుడు రాక్షసుడు వస్తుండగా అశ్వత్థామ అతనిని ఎదిరించి అడ్డుకున్నాడు.
7.166.13
द्रुपदं वृषसेनस्तु ससैन्यं सपदानुगम् ।
वारयामास समरे द्रोणप्रेप्सुं महारथम् ॥ ७.१६६.१३ ॥
యుద్ధంలో ద్రుపదుడు తన సైన్యంతో, కాలిబంట్లతో ద్రోణుని చేరాలని వచ్చినప్పుడు, వృషసేనుడు ఆ మహారథుని అడ్డుకున్నాడు.
7.166.14
विराटं द्रुतमायान्तं द्रोणस्य निधनं प्रति ।
मद्रराजः सुसङ्क्रुद्धो वारयामास भारत ॥ ७.१६६.१४ ॥
ఓ భారతా, ద్రోణుని వినాశం కోసం వేగంగా వస్తున్న విరాటుని, అత్యంత కోపోద్రిక్తుడైన మద్రరాజు అడ్డుకున్నాడు.
7.166.15
शतानीकमथायान्तं नाकुलिं रभसं रणे ।
चित्रसेनो रुरोधाशु शरैर्द्रोणपरीप्सया ॥ ७.१६६.१५ ॥
అప్పుడు యుద్ధంలో ద్రోణుని రక్షించాలనే కోరికతో వేగంగా వస్తున్న నకులుని కుమారుడు శతానీకుని, చిత్రసేనుడు వెంటనే బాణాలతో అడ్డుకున్నాడు.
7.166.16
अर्जुनं च युधांश्रेष्ठं प्राद्रवन्तं महारथम् ।
अलायुधो महाराज राक्षसेन्द्रो न्यवारयत् ॥ ७.१६६.१६ ॥
మహారాజా, యోధులలో శ్రేష్ఠుడు, మహారథుడైన అర్జునుడు వేగంగా ముందుకు దూకుతుండగా, రాక్షసేంద్రుడు అలాయుధుడు అతన్ని అడ్డుకున్నాడు.
7.166.17
तथा द्रोणं महेष्वासं निघ्नन्तं शात्रवान्रणे ।
धृष्टद्युम्नोऽथ पाञ्चाल्यो हृष्टरूपमवारयत् ॥ ७.१६६.१७ ॥
అలాగే యుద్ధంలో శత్రువులను సంహరిస్తున్న మహాధనుర్ధారి ద్రోణుని, ఆనందంతో ఉన్న పాంచాల వీరుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు అడ్డుకున్నాడు.
7.166.18
तथाऽन्यान्पाण्डुपुत्राणां समायातान्महारथान् ।
तावका रथिनो राजन्वारयामासुरोजसा ॥ ७.१६६.१८ ॥
అలాగే రాజా, మీ రథికులు పాండుపుత్రుల ఇతర మహారథులు వచ్చినప్పుడు తమ బలంతో వారిని అడ్డుకున్నారు.
7.166.19
गजारोहा गजैस्तूर्णं सन्निपत्य महामृधे ।
योधयन्तः स्म दृश्यन्ते शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.१६६.१९ ॥
ఏనుగులపై ఆరూఢులైన యోధులు వేగంగా ఏనుగులతో కలిసి మహాయుద్ధంలో తలపడుతూ, వందలు వేలుగా పోరాడుతూ కనిపించారు.
7.166.20
निशीथे तुरगा राजन्द्रावयन्तः परस्परम् ।
समदृश्यन्त वेगेन पक्षवन्तो यथाऽद्रयः ॥ ७.१६६.२० ॥
రాజా, అర్ధరాత్రి గుర్రాలు ఒకదానినొకటి తరుముతూ, రెక్కలున్న పర్వతాల వలె వేగంగా కనిపించాయి.
7.166.21
सादिनः सादिभिः सार्धं प्रासशक्त्यृष्टिपाणयः ।
समागच्छन्महाराज विनदन्तः पृथक्पृथक् ॥ ७.१६६.२१ ॥
అశ్వికులు అశ్వికులతో కలిసి, చేతుల్లో ప్రాస, శక్తి, ఋష్టులు ధరించి, మహారాజా, వేరువేరుగా గర్జిస్తూ ఎదురుపడ్డారు.
7.166.22
नरास्तु बहवस्तत्र समाजग्मुः परस्परम् ।
गादाभिर्मुसलैश्चैव नानाशस्त्रैश्च संयुगे ॥ ७.१६६.२२ ॥
అక్కడ అనేక మంది కాలిబంటులు ఒకరితో ఒకరు తలపడ్డారు; యుద్ధంలో గదలు, ముసలాలు మరియు వివిధ ఆయుధాలతో.
7.166.23
कृतवर्मा तु हार्दिक्यो धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
वारयामास सङ्क्रुद्धो वेलेवोद्वृत्तमर्णवम् ॥ ७.१६६.२३ ॥
కాని హార్దిక్యుడు కృతవర్మ అత్యంత కోపంతో ధర్మపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుణ్ణి అడ్డుకున్నాడు, ఉప్పొంగిన సముద్రాన్ని తీరం అడ్డుకున్నట్లు.
7.166.24
युधिष्ठिरस्तु हार्दिक्यं विद्व्वा पञ्चभिराशुगैः ।
पुनर्विव्याध विंशत्या तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ७.१६६.२४ ॥
కాని యుధిష్ఠిరుడు హార్దిక్యుణ్ణి ఐదు వేగపు బాణాలతో గుచ్చి, మళ్లీ ఇరవై బాణాలతో గుచ్చి, "నిలు, నిలు!" అన్నాడు.
7.166.25
कृतवर्मा तु सङ्क्रुद्धो धर्मपुत्रस्य मारिष ।
धनुश्चिच्छेद भल्लेन तं च विव्याध सप्तभिः ॥ ७.१६६.२५ ॥
అయ్యా, కృతవర్మ కోపంతో ధర్మపుత్రుని విల్లును భల్లంతో ఖండించి, అతనిని ఏడు బాణాలతో గాయపరిచాడు.
7.166.26
अथान्यद्धनुरादाय धर्मपुत्रो महारथः ।
हार्दिक्यं दशभिर्बाणैर्बाह्वोरुरसि चार्पयत् ॥ ७.१६६.२६ ॥
అప్పుడు మరో విల్లు తీసుకున్న మహారథుడైన ధర్మపుత్రుడు, హార్దిక్యుని పది బాణాలతో అతని రెండు బాహువుల్లో, రొమ్ములో గాయపరిచాడు.
7.166.27
माधवस्तु रणे विद्धो धर्मपुत्रेण मारिष ।
प्राकम्पत च रोषेण सप्तभिश्चार्दयच्छरैः ॥ ७.१६६.२७ ॥
అయ్యా, యుద్ధంలో ధర్మపుత్రునిచే గాయపడిన మాధవుడు కోపంతో వణికిపోయి, ఏడు బాణాలతో అతనిని బాధించాడు.
7.166.28
तस्य पार्थो धनुश्छित्त्वा हस्तावापं निकृत्य च ।
प्राहिणोन्निशितान्बाणान्पञ्च राजञ्छिलाशितान् ॥ ७.१६६.२८ ॥
అతని విల్లును ఖండించి, చేతి రక్షణ కవచాన్ని కూడా తెగగొట్టి, ఓ రాజా, రాతిపై పదును పెట్టిన ఐదు వాడి బాణాలను పార్థుడు ప్రయోగించాడు.
7.166.29
ते तस्य कवचं भित्त्वा हेमचित्रं महाधनम् ।
प्राविशन्धरणीं भित्त्वा वल्मीकमिव पन्नगाः ॥ ७.१६६.२९ ॥
అవి అతని బంగారు చిత్రాలు గల విలువైన కవచాన్ని ఛేదించి, భూమిని కూడా ఛేదించి, పుట్టలో పాములు ప్రవేశించినట్లు ప్రవేశించాయి.
7.166.30
अक्ष्णोर्निमेषमात्रेण सोऽन्यदादाय कार्मुकम् ।
विव्याध पाण्डवं षष्ट्या सूतं च नवभिः शरैः ॥ ७.१६६.३० ॥
కన్ను రెప్పవేసే క్షణంలో అతను మరో విల్లు తీసుకుని, పాండవుడిని అరవై బాణాలతో, సారథిని తొమ్మిది బాణాలతో గాయపరిచాడు.
7.166.31
तस्य शक्तिममेयात्मा पाण्डवो भुजगोपमाम् ।
चिक्षेप भरश्रेष्ठ रथे न्यस्य महद्धनुः ॥ ७.१६६.३१ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, అపరిమిత ఆత్మ కలిగిన పాండవుడు తన మహాధనువును రథంపై ఉంచి, సర్పంలా ఉన్న ఆ శక్తిని అతనిపైకి విసిరాడు.
7.166.32
सा हेमचित्रा महती पाण्डवेयेन प्रेरिता ।
निर्भिद्य दक्षिणं बाहुं प्राविशद्धरणीतलम् ॥ ७.१६६.३२ ॥
పాండుపుత్రుడు విసిరిన ఆ బంగారు అలంకారాల మహాశక్తి అతని కుడి భుజాన్ని చీల్చి భూతలంలో దూసుకెళ్లింది.
7.166.33
एतस्मिन्नेव काले तु गृह्य पार्थः पुनर्धनुः ।
हार्दिक्यं छादयामास शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ७.१६६.३३ ॥
అదే సమయంలో పార్థుడు మళ్ళీ ధనువును చేపట్టి, వంగిన కణుపుల బాణాలతో హార్దిక్యుని కప్పివేశాడు.
7.166.34
ततस्तु समरे शूरो वृष्णीनां प्रवरो रथी ।
व्यश्चसूतरथं चक्रे निमेषार्धाद्युधिष्ठिरम् ॥ ७.१६६.३४ ॥
అప్పుడు యుద్ధంలో వృష్ణివంశంలో శ్రేష్ఠుడైన శూర రథికుడు అర్ధ నిమిషంలో యుధిష్ఠిరుని గుర్రాలు, సారథితో కూడిన రథాన్ని నాశనం చేశాడు.
7.166.35
ततस्तु पाण्डवो ज्येष्ठः खङ्गं चर्म समाददे ।
तदस्य निशितैर्बाणैर्व्यधमन्माधवो रणे ॥ ७.१६६.३५ ॥
అప్పుడు జ్యేష్ఠ పాండవుడు ఖడ్గాన్ని, డాలును చేపట్టాడు; యుద్ధంలో మాధవుడు వాడి బాణాలతో వాటిని ధ్వంసం చేశాడు.
7.166.36
तोमरं तु ततो गृह्य स्वर्णदण्डं दुरासदम् ।
प्रैषयत्समरे तूर्णं हार्दिक्यस्य युधिष्ठिरः ॥ ७.१६६.३६ ॥
అప్పుడు యుధిష్ఠిరుడు బంగారు దండం కల, ఎదుర్కొనశక్యం కాని తోమరాన్ని పట్టి, యుద్ధంలో హార్దిక్యునిపైకి వేగంగా ప్రయోగించాడు.
7.166.37
तमापतन्तं सहसा धर्मराजभुजच्युतम् ।
द्विधा चिच्छेद हार्दिक्यः कृतहस्तः स्मयन्निव ॥ ७.१६६.३७ ॥
ధర్మరాజు భుజం నుండి విసరబడి అకస్మాత్తుగా వస్తున్న దానిని, నేర్పరి చేతులున్న హార్దిక్యుడు నవ్వుతూ రెండు ముక్కలుగా నరికాడు.
7.166.38
ततः शरशतेनाजौ धर्मपुत्रमवाकिरत् ।
कवचं चास्य सङ्क्रुद्धः शरैस्तीक्ष्णैरदारयत् ॥ ७.१६६.३८ ॥
అప్పుడు యుద్ధంలో అతడు వంద బాణాలతో ధర్మపుత్రుని కప్పాడు; కోపంతో వాడి బాణాలతో అతని కవచాన్ని చీల్చాడు.
7.166.39
हार्दिक्यशरसञ्छन्नं कवचं तन्महाधनम् ।
व्यशीर्यत रणे राजंस्ताराजालमिवाम्बरात् ॥ ७.१६६.३९ ॥
ఓ రాజా! హార్దిక్యుని బాణాలతో కప్పబడిన ఆ విలువైన కవచం యుద్ధంలో ఆకాశం నుండి నక్షత్రజాలం రాలినట్లు చెదిరిపోయింది.
7.166.40
स च्छिन्नधन्वा विरथः शीर्णवर्मा शरार्दितः ।
अपायासीद्रणात्तूर्णं धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ ७.१६६.४० ॥
విల్లు తెగిపోయి, రథం లేక, కవచం చిరిగి, బాణాలతో బాధింపబడిన ధర్మపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుడు వేగంగా రణం నుండి వెనుదిరిగాడు.
7.166.41
कृतवर्मा तु निर्जित्य धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ।
पुनर्द्रोणस्य जुगुपे चक्रमेव महात्मनः ॥ ७.१६६.४१ ॥
కృతవర్మ ధర్మాత్ముడైన యుధిష్ఠిరుని జయించి, తిరిగి మహాత్ముడైన ద్రోణుని చక్రవ్యూహాన్ని రక్షించాడు.