महाभारत · अध्याय 7.75
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.75.1
प्रतिज्ञाते तु पार्थेन सिन्धुराजवधे तदा ।
वासुदेवो महाबाहुर्धनञ्जयमभाषत ॥ ७.७५.१ ॥
सिंधुराजाच्या वधाची प्रतिज्ञा पार्थाने केली तेव्हा महाबाहू वासुदेव धनंजयाला म्हणाले.
7.75.2
भ्रातॄणां मतमज्ञाय त्वया वाचा प्रतिश्रुतम् ।
सैन्धवं चास्मि हन्तेति तत्साहसमिदं कृतम् ॥ ७.७५.२ ॥
भावांचे मत न जाणता तू 'सैंधवाला मी मारीन' असे वचन दिलेस; हे साहस केलेस.
7.75.3
असम्मन्त्र्य मया सार्धमतिभारोऽयमुद्यतः ।
कथं तु सर्वलोकस्य नावहास्या भवेमहि ॥ ७.७५.३ ॥
माझ्याशी सल्ला न घेता तू हा अतिभार उचलला आहेस; सर्व जगाच्या उपहासाचे पात्र आम्ही कसे होणार नाही?
7.75.4
धार्तराष्ट्रस्य शिबिरे ये तु प्रणिहिताश्चराः ।
त इमे शीघ्रमागम्य प्रवृत्तिं वेदयन्ति नः ॥ ७.७५.४ ॥
धृतराष्ट्र-पुत्राच्या छावणीत जे हेर नेमलेले होते, ते लवकर येऊन आम्हाला वृत्त कळवत आहेत.
7.75.5
त्वया वै सम्प्रतिज्ञाते सिन्धुराजवधे प्रभो ।
सिंहनादः सवादित्रः सुमहानिह तैः श्रुतः ॥ ७.७५.५ ॥
हे प्रभो, तू सिंधुराजाच्या वधाची प्रतिज्ञा केलीस तेव्हा वाद्यांसह एक प्रचंड सिंहनाद त्यांनी इथे ऐकला.
7.75.6
तेन शब्देन वित्रस्ता धार्तराष्ट्राः ससैन्धवाः ।
नाकस्मात्सिंहनादोऽयमिति मत्वा व्यवस्थिताः ॥ ७.७५.६ ॥
त्या आवाजाने भयभीत झालेले धृतराष्ट्र-पुत्र आणि सैंधव, 'हा अचानक सिंहनाद नाही' असे मानून स्थिरावले.
7.75.7
सुमहाञ्शब्दसम्पातः कौरवाणां महाभुज ।
आसीन्नागाश्वपत्तीनां रथघोषश्च भैरवः ॥ ७.७५.७ ॥
हे महाबाहो! कौरवांच्या हत्ती, घोडे आणि पायदळाचा प्रचंड कोलाहल झाला; रथांची भयंकर घरघरही झाली.
7.75.8
अभिमन्योर्वधं श्रुत्वा ध्रुवमार्तो धनञ्जयः ।
रात्रौ निर्यास्यति क्रोधातिति मत्त्वा व्यवस्थिताः ॥ ७.७५.८ ॥
अभिमन्यूचा वध ऐकून अर्जुन निश्चितच दुःखी होऊन क्रोधाने रात्री बाहेर पडेल, असे मानून ते सज्ज उभे राहिले.
7.75.9
तैश्चारेभ्य इयं कृत्स्ना श्रुता सत्यवतस्तव ।
प्रतिज्ञा सिन्धुराजस्य वधे राजीवलोचन ॥ ७.७५.९ ॥
हे कमलनयना! त्यांनी गुप्तहेरांकडून तुमच्या सत्यवादी (पुत्राची) सिंधुराजाच्या वधाची ही संपूर्ण प्रतिज्ञा ऐकली होती.
7.75.10
ततो विमनसः सर्वे त्रस्ताः क्षुद्रमृगा इव ।
आसन्सुयोधनामात्याः स च राजा जयद्रथः ॥ ७.७५.१० ॥
तेव्हा सुयोधनाचे सर्व अमात्य आणि राजा जयद्रथ खिन्न व भयभीत होऊन लहान हरणांसारखे थरथरले.
7.75.11
अथोत्थाय सहामात्यैर्दीनः स्वशिविरात्किल ।
अयात्सौवीरसिन्धूनामीश्वरो राजसंसदम् ॥ ७.७५.११ ॥
नंतर सौवीर आणि सिंधूंचा अधिपती (जयद्रथ) दीन होऊन अमात्यांसह उठून आपल्या छावणीतून राजसभेकडे गेला.
7.75.12
स मन्त्रकाले संमन्त्र्य सर्वां नैश्रेयसीं क्रियाम् ।
सुयोधनमिदं वाक्यमब्रवीद्राजसंसदि ॥ ७.७५.१२ ॥
मंत्रणेच्या वेळी त्याने सर्व कल्याणकारी कृत्यांचा विचार करून राजसभेत सुयोधनाला हे वचन सांगितले.
7.75.13
मामसौ पुत्रहन्तेति श्वोऽभियाता धनञ्जयः ।
प्रतिज्ञातो हि सेनाया मध्ये तेन वधो मम ॥ ७.७५.१३ ॥
"पुत्राला मारणारा तो धनंजय उद्या मलाच आक्रमण करील; सेनेच्या मध्यभागी त्याच्याकडून माझा वध होईल अशी त्याने प्रतिज्ञा केली आहे."
7.75.14
तां न देवा न गन्धर्वा नासुरोरगराक्षसाः ।
उत्सहन्तेऽन्यथा कर्तुं प्रतिज्ञां सव्यसाचिनः ॥ ७.७५.१४ ॥
ती प्रतिज्ञा देव, गंधर्व, असुर, उरग किंवा राक्षस बदलण्याचे धाडस करणार नाहीत; सव्यसाचीची प्रतिज्ञा बदलण्यास कोणीही समर्थ नाही.
7.75.15
ते मां रक्षत सङ्ग्रामे मा वो मूर्ध्नि धनञ्जयः ।
पदं कृत्वाऽऽप्नुयाल्लक्ष्यं युक्तं प्रतिविधीयताम् ॥ ७.७५.१५ ॥
तुम्ही युद्धात माझे रक्षण करा; धनंजय तुमच्या मस्तकावर पाय ठेवून लक्ष्यापर्यंत पोहोचू नये अशी योग्य व्यवस्था करा.
7.75.16
अथ रक्षा न मे सम्यक्क्रियते कुरुनन्दन ।
अनुजानीहि मां राजन्गमिष्यामि गृहान्प्रति ॥ ७.७५.१६ ॥
हे कुरुनंदना! आता माझे संरक्षण व्यवस्थित केले जात नाही. हे राजा, मला अनुमती द्या; मी घरी परतेन.
7.75.17
एवमुक्तस्त्ववाक्शीर्षो विमनाः ससुयोधनः ।
श्रुत्वा तं समयं तस्य ध्यानमेवान्वपद्यत ॥ ७.७५.१७ ॥
असे सांगितले असता तो मान खाली घालून, खिन्न मनाने, सुयोधनासह त्याचा तो निश्चय ऐकून त्यावरच ध्यानात मग्न झाला.
7.75.18
तमार्तमभिसम्प्रेक्ष्य राजा किल स सैन्धवः ।
मृदु चात्महितं चैव सापेक्षमिदमुक्तवान् ॥ ७.७५.१८ ॥
दुःखी झालेल्या त्याला पाहून सिंधुराजा कोमलपणे, स्वतःच्या हिताला अनुसरून आणि आदरपूर्वक हे बोलला.
7.75.19
नेह पश्यामि भवतां तथावीर्यं धनुर्धरम् ।
योऽर्जुनस्यास्त्रमस्त्रेण प्रतिहन्यान्महाहवे ॥ ७.७५.१९ ॥
महायुद्धात अर्जुनाच्या अस्त्राला अस्त्राने प्रतिकार करू शकेल असा तितका पराक्रमी धनुर्धर मला तुमच्यामध्ये दिसत नाही.
7.75.20
वासुदेवसहायस्य गाण्डीवं धुन्वतो धनुः ।
कोऽर्जुनस्याग्रतस्तिष्ठेत्साक्षादपि शतक्रतुः ॥ ७.७५.२० ॥
वासुदेव ज्याचा सहाय्यक आहे, गांडीव धनुष्य फिरवणाऱ्या त्या अर्जुनासमोर कोण उभा राहू शकेल? प्रत्यक्ष इंद्रसुद्धा नाही.
7.75.21
महेश्वरोऽपि पार्थेन श्रूयते योधिनः पुरा ।
पदातिना महावीर्यो गिरौ हिमवति प्रभुः ॥ ७.७५.२१ ॥
पूर्वी हिमवान पर्वतावर महापराक्रमी महेश्वरही पायी चालत पार्थाशी युद्ध करता झाला, असे ऐकले जाते.
7.75.22
दानवानां सहस्राणि हिरण्यपुरवासिनाम् ।
जघानैकरथेनैव देवराजप्रचोदितः ॥ ७.७५.२२ ॥
देवराज इंद्राने प्रेरित होऊन त्याने हिरण्यपुरात राहणाऱ्या हजारो दानवांना एकाच रथावरून ठार केले.
7.75.23
समायुक्तो हि कौन्तेयो बासुदेवेन धीमता ।
सामरानपि लोकांस्त्रीन्हन्यादिति मतिर्मम ॥ ७.७५.२३ ॥
बुद्धिमान वासुदेवाशी संयुक्त असलेला कौंतेय देवांसह त्रिभुवन नष्ट करू शकेल, असे माझे मत आहे.
7.75.24
सोऽहमिच्छाम्यनुज्ञातुं रक्षितुं वा महात्मना ।
द्रोणेन सहपुत्रेण वीरेण यदि मन्यसे ॥ ७.७५.२४ ॥
म्हणून तुमची संमती असेल तर महात्मा वीर द्रोण आणि त्याच्या पुत्राचे रक्षण करण्याची अनुमती मिळावी, अशी माझी इच्छा आहे.
7.75.25
स राज्ञा स्वयमाचार्यो भृशमत्रार्थितोऽर्जुन ।
संविधानं च विहितं रथाश्च किल सज्जिताः ॥ ७.७५.२५ ॥
हे अर्जुना, राजाने स्वतः आचार्यांना अत्यंत विनंती केली; व्यूहाची रचना केली गेली आणि रथ सज्ज झाले.
7.75.26
कर्णो भूरिश्रवा द्रौणिर्वृषसेनश्च दुर्जयः ।
कृपश्च मद्रराजश्च षडेतेऽस्य पुरोगमाः ॥ ७.७५.२६ ॥
कर्ण, भूरिश्रवा, द्रोणपुत्र, अजिंक्य वृषसेन, कृप आणि मद्रराज — हे सहा जण याचे पुढारी आहेत.
7.75.27
शकटः पद्मकश्चार्धो व्यूहो द्रोणेन निर्मितः ।
पद्मकर्णिकमध्यस्थः सूची पार्श्वे जयद्रथः ॥ ७.७५.२७ ॥
शकट, पद्मक आणि अर्धव्यूह — हा व्यूह द्रोणाने रचला आहे; पद्मकर्णिकेच्या मध्यभागी असलेला जयद्रथ सूचीव्यूहाच्या बाजूला आहे.
7.75.28
स्थास्यते रक्षिते वीरैः सिन्धुराट् स सुदुर्मदः ।
धनुष्यस्त्रे च वीर्ये च प्राणे चैव तथौरसे ॥ ७.७५.२८ ॥
सिंधुराज, अत्यंत गर्विष्ठ तो, वीरांनी रक्षिलेला उभा राहील — धनुष्यात, अस्त्रांत, पराक्रमात, प्राणात आणि छातीतही.
7.75.29
अविषह्यतमा ह्येते निश्चिताः पार्थ षड्रथाः ।
एतानजित्वा सगणान्नैव प्राप्यो जयद्रथः ॥ ७.७५.२९ ॥
हे पार्था, हे सहा रथी अत्यंत अजिंक्य आणि निश्चयी आहेत; यांना आणि त्यांच्या गणांना जिंकल्याशिवाय जयद्रथ मिळणार नाही.
7.75.30
तेषामेकैकशो वीर्यं षण्णां त्वमनुचिन्तय ।
सहिता हि नरव्याघ्र न शक्या जेतुमञ्जसा ॥ ७.७५.३० ॥
हे नरव्याघ्रा, त्या सहांचे पराक्रम एकेक करून विचारात घे; एकत्र असताना त्यांना सहज जिंकता येणार नाही.
7.75.31
भूयस्तु मन्त्रयिष्यामि नीतिमात्महिताय वै ।
मन्त्रज्ञैः सचिवैः सार्धं सुहृद्भिः कार्यसिद्धये ॥ ७.७५.३१ ॥
पुन्हा मी आपल्या हितासाठी नीतीचा विचार करीन, मंत्रज्ञ सचिव आणि हितचिंतक मित्रांसह, कार्यसिद्धीसाठी.