বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 1.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.28.1
प्रतिगृह्य ततोऽस्त्राणि प्रहृष्टवदनः शुचिः ।
गच्छन्नेव च काकुत्स्थो विश्वामित्रमथाब्रवीत् ॥ १.२८.१ ॥
তারপর অস্ত্রসমূহ গ্রহণ করে, প্রফুল্ল মুখ ও শুদ্ধচিত্ত কাকুৎস্থ চলতে চলতেই বিশ্বামিত্রকে বললেন।
1.28.2
गृहीतास्त्रोऽस्मि भगवन् दुराधर्षः सुरैरपि ।
अस्त्राणां त्वहमिच्छामि संहारान् मुनिपुङ्गव ॥ १.२८.२ ॥
হে ভগবান, আমি অস্ত্র গ্রহণ করেছি; দেবতাদেরও আমি অজেয়। হে মুনিশ্রেষ্ঠ, আমি অস্ত্রের সংহার-মন্ত্র কামনা করি।
1.28.3
एवं ब्रुवति काकुत्स्थे विश्वामित्रो महातपाः ।
संहारान् व्याजहाराथ धृतिमान् सुव्रतः शुचिः ॥ १.२८.३ ॥
কাকুৎস্থ এভাবে বললে, মহাতপস্বী, ধৃতিমান, সুব্রত ও শুদ্ধ বিশ্বামিত্র তখন সংহার-মন্ত্রগুলি ব্যক্ত করলেন।
1.28.4
सत्यवन्तं सत्यकीर्तिं धृष्टं रभसमेव च ।
प्रतिहारतरं नाम पराङ्मुखमवाङ्मुखम् ॥ १.२८.४ ॥
সত্যবন্ত, সত্যকীর্তি, ধৃষ্ট, রভস, প্রতিহারতর নামের, এবং পরাঙ্মুখ ও অবাঙ্মুখ (অস্ত্র)।
1.28.5
लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैव दृढनाभसुनाभकौ ।
दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ ॥ १.२८.५ ॥
এই দুজন লক্ষ্য ও অলক্ষ্য, দৃঢ়নাভ ও সুনাভক, দশাক্ষ ও শতবক্ত্র, এবং দশশীর্ষ ও শতোদর।
1.28.6
पद्मनाभमहानाभौ दुन्दुनाभसुनाभकौ ।
ज्योतिषं शकुनं चैव नैरास्यविमलावुभौ ॥ १.२८.६ ॥
পদ্মনাভ ও মহানাভ, দুন্দুনাভ ও সুনাভক, জ্যোতিষ ও শকুন, এবং নৈরাস্য ও বিমল — এই দুজন।
1.28.7
यौगन्धरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा ।
शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा ।
सार्चिर्माली धृतिमाली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा ॥ १.२८.७ ॥
যৌগন্ধর ও বিনিদ্র, দৈত্যবিনাশী সেই দুজন; শুচিবাহু, মহাবাহু, নিষ্কলি, বিরুচ, সার্চি, মালী, ধৃতিমালী, বৃত্তিমান ও রুচির এঁরাও।
1.28.8
पित्र्यः सौमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ ।
परवीरं रतिं चैव धनधान्यौ च राघव ॥ १.२८.८ ॥
পিত্র্য ও সৌমনস, বিধূত ও মকর দুজনেই; পরবীর, রতি, ধন ও ধান্য, হে রাঘব।
1.28.9
कामरूपं कामरुचिं मोहमावरणं तथा ।
जृम्भकं सर्वनाभं च पन्थनवरुणौ तथा ॥ १.२८.९ ॥
কামরূপ ও কামরুচি, মোহ ও আবরণও; জৃম্ভক ও সর্বনাভ, পন্থন ও বরুণও।
1.28.10
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः ।
प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव ॥ १.२८.१० ॥
হে রাম, কৃশাশ্বের এই দীপ্তিমান, ইচ্ছারূপী পুত্রদের গ্রহণ করো। তোমার মঙ্গল হোক; হে রাঘব, তুমি এদের যোগ্য পাত্র।
1.28.11
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना ।
दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः ॥ १.२८.११ ॥
'বেশ' এই বলে কাকুৎস্থ রাম প্রসন্ন অন্তরাত্মায় তা স্বীকার করলেন।
1.28.12
केचिदङ्गारसदृशाः केचिद् धूमोपमास्तथा ।
चन्द्रार्कसदृशाः केचित् प्रह्वाञ्जलिपुटास्तथा ॥ १.२८.१२ ॥
কেউ অঙ্গারের মতো, কেউ ধূমের মতো; কেউ চন্দ্র-সূর্যের মতো, আবার কেউ বিনয়ে করজোড়ে ছিলেন।
1.28.13
रामं प्राञ्जलयो भूत्वाब्रुवन् मधुरभाषिणः ।
इमे स्म नरशार्दूल शाधि किं करवाम ते ॥ १.२८.१३ ॥
মধুরভাষী তাঁরা করজোড়ে রামকে বললেন, "হে নরশার্দূল, আমরা এখানে আছি; আদেশ করুন, আপনার জন্য আমরা কী করব?"
1.28.14
गम्यतामिति तानाह यथेष्टं रघुनन्दनः ।
मानसाः कार्यकालेषु साहाय्यं मे करिष्यथ ॥ १.२८.१४ ॥
রঘুনন্দন তাঁদের বললেন, "আপনাদের ইচ্ছামতো যান; হে মানসপুত্রগণ, প্রয়োজনের সময় আপনারা আমাকে সাহায্য করবেন।"
1.28.15
अथ ते राममामन्त्र्य कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ।
एवमस्त्विति काकुत्स्थमुक्त्वा जग्मुर्यथागतम् ॥ १.२८.१५ ॥
তারপর তাঁরা রামের কাছে বিদায় নিয়ে, তাঁকে প্রদক্ষিণ করে, "তাই হোক" বলে কাকুৎস্থকে বলে, যেভাবে এসেছিলেন সেভাবেই ফিরে গেলেন।
1.28.16
स च तान् राघवो ज्ञात्वा विश्वामित्रं महामुनिम् ।
गच्छन्नेवाथ मधुरं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत् ॥ १.२८.१६ ॥
রাঘব তাঁদের চলে যেতে দেখে এবং মহামুনি বিশ্বামিত্রকে বুঝে, চলতে চলতেই মধুর ও কোমল বাক্য বললেন।
1.28.17
किमेतन्मेघसंकाशं पर्वतस्याविदूरतः ।
वृक्षखण्डमितो भाति परं कौतूहलं हि मे ॥ १.२८.१७ ॥
"পর্বতের কাছে মেঘের মতো এটা কী? এখান থেকে বৃক্ষসমূহ উজ্জ্বল দেখাচ্ছে; আমার মনে খুব কৌতূহল হচ্ছে।"
1.28.18
दर्शनीयं मृगाकीर्णं मनोहरमतीव च ।
नानाप्रकारैः शकुनैर्वल्गुभाषैरलङ्कृतम् ॥ १.२८.१८ ॥
এটি দেখতে সুন্দর, হরিণে পূর্ণ, অতি মনোহর; নানা প্রকারের মধুরকণ্ঠ পাখিদের দ্বারা শোভিত।
1.28.19
निःसृताःस्मो मुनिश्रेष्ठ कान्ताराद् रोमहर्षणात् ।
अनया त्ववगच्छामि देशस्य सुखवत्तया ॥ १.२८.१९ ॥
হে মুনিশ্রেষ্ঠ, রোমাঞ্চকর সেই অরণ্য থেকে আমরা বেরিয়ে এসেছি। এই স্থানের সুখকরতায় আমি তা বুঝতে পারছি।
1.28.20
सर्वं मे शंस भगवन् कस्याश्रमपदं त्विदम् ।
संप्राप्ता यत्र ते पापा ब्रह्मघ्ना दुष्टचारिणः ॥ १.२८.२० ॥
ভগবন, এই আশ্রমটি কার, সব আমাকে বলুন। যেখানে সেই পাপী, ব্রাহ্মণঘাতক, দুষ্টাচারী রাক্ষসরা এসেছিল।
1.28.21
तव यज्ञस्य विघ्नाय दुरात्मानो महामुने ।
भगवंस्तस्य को देशः सा यत्र तव याज्ञिकी ॥ १.२८.२१ ॥
হে মহামুনি, আপনার যজ্ঞে বিঘ্ন ঘটাতে এসেছিল যে দুরাত্মারা, তাদের দেশ কোথায়? হে ভগবন, সেটি কোন্ দেশ, যেখানে আপনার যজ্ঞভূমি?
1.28.22
रक्षितव्या क्रिया ब्रह्मन् मया वध्याश्च राक्षसाः ।
एतत् सर्वं मुनिश्रेष्ठ श्रोतुमिच्छाम्यहं प्रभो ॥ १.२८.२२ ॥
হে ব্রহ্মন, আমাকে আপনার যজ্ঞকর্ম রক্ষা করতে হবে এবং রাক্ষসদের বধ করতে হবে। হে মুনিশ্রেষ্ঠ, হে প্রভো, এসব আমি শুনতে চাই।