वाल्मीकि रामायण · सर्ग 1.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.28.1
प्रतिगृह्य ततोऽस्त्राणि प्रहृष्टवदनः शुचिः ।
गच्छन्नेव च काकुत्स्थो विश्वामित्रमथाब्रवीत् ॥ १.२८.१ ॥
नंतर अस्त्रे स्वीकारून, प्रसन्न मुखाचा आणि शुद्ध मनाचा काकुत्स्थ चालतानाच विश्वामित्रांना म्हणाला.
1.28.2
गृहीतास्त्रोऽस्मि भगवन् दुराधर्षः सुरैरपि ।
अस्त्राणां त्वहमिच्छामि संहारान् मुनिपुङ्गव ॥ १.२८.२ ॥
हे भगवान, मी अस्त्रे स्वीकारली आहेत; देवांनाही मी अजेय आहे. हे मुनिश्रेष्ठा, अस्त्रांचे संहार-मंत्र मला हवे आहेत.
1.28.3
एवं ब्रुवति काकुत्स्थे विश्वामित्रो महातपाः ।
संहारान् व्याजहाराथ धृतिमान् सुव्रतः शुचिः ॥ १.२८.३ ॥
काकुत्स्थ असे बोलल्यावर, महातपस्वी, धैर्यवान, सुव्रत आणि शुद्ध विश्वामित्रांनी संहार-मंत्र सांगितले.
1.28.4
सत्यवन्तं सत्यकीर्तिं धृष्टं रभसमेव च ।
प्रतिहारतरं नाम पराङ्मुखमवाङ्मुखम् ॥ १.२८.४ ॥
सत्यवंत, सत्यकीर्ती, धृष्ट, रभस, प्रतिहारतर नावाची, तसेच पराङ्मुख आणि अवाङ्मुख (अस्त्रे).
1.28.5
लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैव दृढनाभसुनाभकौ ।
दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ ॥ १.२८.५ ॥
हे दोघे लक्ष्य आणि अलक्ष्य, दृढनाभ आणि सुनाभक, दशाक्ष आणि शतवक्त्र, दशशीर्ष आणि शतोदर.
1.28.6
पद्मनाभमहानाभौ दुन्दुनाभसुनाभकौ ।
ज्योतिषं शकुनं चैव नैरास्यविमलावुभौ ॥ १.२८.६ ॥
पद्मनाभ आणि महानाभ, दुन्दुनाभ आणि सुनाभक, ज्योतिष आणि शकुन, तसेच नैरास्य आणि विमल, हे दोघे.
1.28.7
यौगन्धरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा ।
शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा ।
सार्चिर्माली धृतिमाली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा ॥ १.२८.७ ॥
यौगंधर आणि विनिद्र, दैत्यांचा संहार करणारे हे दोघे; शुचिबाहु, महाबाहु, निष्कलि, विरुच तसेच सार्चि, माली, धृतिमाली, वृत्तिमान आणि रुचिर.
1.28.8
पित्र्यः सौमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ ।
परवीरं रतिं चैव धनधान्यौ च राघव ॥ १.२८.८ ॥
पित्र्य आणि सौमनस, विधूत आणि मकर हे दोघे; परवीर, रती, धन आणि धान्य, हे राघवा.
1.28.9
कामरूपं कामरुचिं मोहमावरणं तथा ।
जृम्भकं सर्वनाभं च पन्थनवरुणौ तथा ॥ १.२८.९ ॥
कामरूप आणि कामरुची, मोह आणि आवरण; जृम्भक आणि सर्वनाभ, तसेच पंथन आणि वरुण.
1.28.10
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः ।
प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव ॥ १.२८.१० ॥
हे राम, कृशाश्वाचे हे तेजस्वी, इच्छेनुसार रूप धारण करणारे पुत्र स्वीकार; तुझे कल्याण होवो, हे राघवा, तू यांच्यासाठी योग्य पात्र आहेस.
1.28.11
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना ।
दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः ॥ १.२८.११ ॥
"ठीक आहे" असे म्हणून काकुत्स्थ रामाने प्रसन्न अंतरात्म्याने तो स्वीकार केला.
1.28.12
केचिदङ्गारसदृशाः केचिद् धूमोपमास्तथा ।
चन्द्रार्कसदृशाः केचित् प्रह्वाञ्जलिपुटास्तथा ॥ १.२८.१२ ॥
कोणी निखाऱ्यांसारखे, कोणी धुरासारखे; कोणी चंद्रसूर्यासारखे, तर कोणी नम्रतेने हात जोडलेले.
1.28.13
रामं प्राञ्जलयो भूत्वाब्रुवन् मधुरभाषिणः ।
इमे स्म नरशार्दूल शाधि किं करवाम ते ॥ १.२८.१३ ॥
मधुर बोलणारे ते हात जोडून रामाला म्हणाले, "हे नरश्रेष्ठा, आम्ही इथे आहोत; आज्ञा करा, तुमच्यासाठी आम्ही काय करावे?"
1.28.14
गम्यतामिति तानाह यथेष्टं रघुनन्दनः ।
मानसाः कार्यकालेषु साहाय्यं मे करिष्यथ ॥ १.२८.१४ ॥
रघुनंदन त्यांना म्हणाला, "तुम्हांला हवे तसे जा; हे मानसपुत्रांनो, कार्याच्या वेळी तुम्ही माझी मदत कराल."
1.28.15
अथ ते राममामन्त्र्य कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ।
एवमस्त्विति काकुत्स्थमुक्त्वा जग्मुर्यथागतम् ॥ १.२८.१५ ॥
मग ते रामाचा निरोप घेऊन, त्याला प्रदक्षिणा घालून, "असेच होवो" असे काकुत्स्थाला म्हणून, जसे आले होते तसेच परत गेले.
1.28.16
स च तान् राघवो ज्ञात्वा विश्वामित्रं महामुनिम् ।
गच्छन्नेवाथ मधुरं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत् ॥ १.२८.१६ ॥
राघवाने ते जात असल्याचे पाहून आणि महामुनी विश्वामित्राला ओळखून, चालतानाच मधुर व कोमल वचन सांगितले.
1.28.17
किमेतन्मेघसंकाशं पर्वतस्याविदूरतः ।
वृक्षखण्डमितो भाति परं कौतूहलं हि मे ॥ १.२८.१७ ॥
"पर्वताजवळ मेघासारखे हे काय आहे? येथून वृक्षांचा समूह चमकत आहे; मला फार कुतूहल आहे."
1.28.18
दर्शनीयं मृगाकीर्णं मनोहरमतीव च ।
नानाप्रकारैः शकुनैर्वल्गुभाषैरलङ्कृतम् ॥ १.२८.१८ ॥
हे पाहण्यासारखे, हरणांनी भरलेले, अतिशय मनोहर आहे; नाना प्रकारच्या मधुर स्वरांच्या पक्ष्यांनी सुशोभित आहे.
1.28.19
निःसृताःस्मो मुनिश्रेष्ठ कान्ताराद् रोमहर्षणात् ।
अनया त्ववगच्छामि देशस्य सुखवत्तया ॥ १.२८.१९ ॥
हे मुनिश्रेष्ठा, त्या रोमांचकारी अरण्यातून आम्ही बाहेर पडलो आहोत. या प्रदेशाच्या सुखद स्वरूपावरून मला ते समजत आहे.
1.28.20
सर्वं मे शंस भगवन् कस्याश्रमपदं त्विदम् ।
संप्राप्ता यत्र ते पापा ब्रह्मघ्ना दुष्टचारिणः ॥ १.२८.२० ॥
हे भगवन्, हा आश्रम कोणाचा आहे ते सर्व मला सांगा. जिथे ते पापी, ब्राह्मणहत्यारे, दुष्ट आचरण करणारे आले होते.
1.28.21
तव यज्ञस्य विघ्नाय दुरात्मानो महामुने ।
भगवंस्तस्य को देशः सा यत्र तव याज्ञिकी ॥ १.२८.२१ ॥
हे महामुनी, तुमच्या यज्ञात विघ्न आणणारे ते दुरात्मे कुठे आहेत? हे भगवन्, त्यांचा देश कोणता? जिथे तुमची यज्ञभूमी आहे ती कुठे आहे?
1.28.22
रक्षितव्या क्रिया ब्रह्मन् मया वध्याश्च राक्षसाः ।
एतत् सर्वं मुनिश्रेष्ठ श्रोतुमिच्छाम्यहं प्रभो ॥ १.२८.२२ ॥
हे ब्रह्मन्, मला तुमच्या यज्ञकर्माचे रक्षण करायचे आहे आणि राक्षसांचा वध करायचा आहे. हे मुनिश्रेष्ठा, हे प्रभो, हे सर्व मला ऐकायचे आहे.