বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 1.34
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.34.1
कृतोद्वाहे गते तस्मिन् ब्रह्मदत्ते च राघव ।
अपुत्रः पुत्रलाभाय पौत्रीमिष्टिमकल्पयत् ॥ १.३४.१ ॥
হে রাঘব, ব্রহ্মদত্তের বিবাহ সম্পন্ন হওয়ার পর, পুত্রহীন রাজা পুত্রলাভের জন্য পৌত্রপ্রদ যজ্ঞের আয়োজন করলেন।
1.34.2
इष्ट्यां तु वर्तमानायां कुशनाभं महीपतिम् ।
उवाच परमोदारः कुशो ब्रह्मसुतस्तदा ॥ १.३४.२ ॥
যজ্ঞ চলাকালে ব্রহ্মার পুত্র পরমোদার কুশ তখন ভূপতি কুশনাভকে বললেন।
1.34.3
पुत्रस्ते सदृशः पुत्र भविष्यति सुधार्मिकः ।
गाधिं प्राप्स्यसि तेन त्वं कीर्तिं लोके च शाश्वतीम् ॥ १.३४.३ ॥
তোমার সদৃশ পুত্র হবে, হে বৎস, সে অতি ধার্মিক হবে। তার মাধ্যমে তুমি গাধিকে লাভ করবে এবং জগতে শাশ্বত কীর্তি অর্জন করবে।
1.34.4
एवमुक्त्वा कुशो राम कुशनाभं महीपतिम् ।
जगामाकाशमाविश्य ब्रह्मलोकं सनातनम् ॥ १.३४.४ ॥
হে রাম, এরূপ বলে কুশ ভূপতি কুশনাভকে ত্যাগ করে আকাশে প্রবেশ করে সনাতন ব্রহ্মলোকে গমন করলেন।
1.34.5
कस्यचित् त्वथ कालस्य कुशनाभस्य धीमतः ।
जज्ञे परमधर्मिष्ठो गाधिरित्येव नामतः ॥ १.३४.५ ॥
কিছুকাল পর, প্রাজ্ঞ কুশনাভের ঘরে পরম ধর্মনিষ্ঠ গাধি নামে এক পুত্রের জন্ম হল।
1.34.6
स पिता मम काकुत्स्थ गाधिः परमधार्मिकः ।
कुशवंशप्रसूतोऽस्मि कौशिको रघुनन्दन ॥ १.३४.६ ॥
হে কাকুৎস্থ, সেই পরম ধার্মিক গাধি আমার পিতা। হে রঘুনন্দন, কুশবংশে জন্ম নেওয়ার কারণে আমি কৌশিক।
1.34.7
पूर्वजा भगिनी चापि मम राघव सुव्रता ।
नाम्ना सत्यवती नाम ऋचीके प्रतिपादिता ॥ १.३४.७ ॥
হে রাঘব! আমার এক বড় বোনও ছিলেন, যিনি উত্তম ব্রত পালন করতেন। তাঁর নাম ছিল সত্যবতী, এবং তাঁকে ঋচীকের সঙ্গে বিবাহ দেওয়া হয়েছিল।
1.34.8
सशरीरा गता स्वर्गं भर्तारमनुवर्तिनी ।
कौशिकी परमोदारा सा प्रवृत्ता महानदी ॥ १.३४.८ ॥
স্বামীর অনুসরণে তিনি সশরীরে স্বর্গে গমন করেন। পরম উদারা সেই কৌশিকী এখন মহানদীরূপে প্রবাহিত হচ্ছেন।
1.34.9
दिव्या पुण्योदका रम्या हिमवन्तमुपाश्रिता
लोकस्य हितकार्यार्थं प्रवृत्ता भगिनी मम ॥ १.३४.९ ॥
দিব্য, পুণ্যজলবতী ও রমণীয়া আমার সেই ভগিনী লোকের কল্যাণের জন্য হিমালয়কে আশ্রয় করে প্রবাহিত হয়েছেন।
1.34.10
ततोऽहं हिमवत्पार्श्वे वसामि नियतः सुखम्
भगिन्यां स्नेहसंयुक्तः कौशिक्यां रघुनन्दन ॥ १.३४.१० ॥
তারপর আমি হিমালয়ের পাশে নিয়মনিষ্ঠ হয়ে সুখে বাস করছি, হে রঘুনন্দন! আমার ভগিনী কৌশিকীর প্রতি স্নেহে যুক্ত হয়ে।
1.34.11
सा तु सत्यवती पुण्या सत्ये धर्मे प्रतिष्ठिता
पतिव्रता महाभागा कौशिकी सरितां वरा ॥ १.३४.११ ॥
সেই সত্যবতী পুণ্যবতী; সত্য ও ধর্মে প্রতিষ্ঠিতা। পতিব্রতা, মহাভাগা সেই কৌশিকী নদীদের মধ্যে শ্রেষ্ঠা।
1.34.12
अहं हि नियमाद्राम हित्वा तां समुपागतः
सिद्धाश्रममनुप्राप्तः सिद्धोऽस्मि तव तेजसा ॥ १.३४.१२ ॥
হে রাম! নিয়মের কারণে আমি তাঁকে ছেড়ে এসেছি; সিদ্ধাশ্রমে পৌঁছে তোমার তেজে আমি সিদ্ধ হয়েছি।
1.34.13
एषा राम ममोत्पत्तिः स्वस्य वंशस्य कीर्तिता
देशस्य च महाबाहो यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ १.३४.१३ ॥
হে রাম! হে মহাবাহু! তুমি আমাকে আমার জন্ম, নিজের বংশ ও দেশের কথা যা জিজ্ঞাসা করেছ, তা এইভাবেই বলা হলো।
1.34.14
गतोऽर्धरात्रः काकुत्स्थ कथाः कथयतो मम ।
निद्रामभ्येहि भद्रं ते मा भूद् विघ्नोऽध्वनीह नः ॥ १.३४.१४ ॥
হে কাকুৎস্থ! আমি কথা বলতে বলতেই মধ্যরাত পেরিয়ে গেছে। তোমার মঙ্গল হোক; এখন ঘুমাও, যেন আমাদের পথে কোনো বাধা না আসে।
1.34.15
निष्पन्दास्तरवः सर्वे निलीना मृगपक्षिणः ।
नैशेन तमसा व्याप्ता दिशश्च रघुनन्दन ॥ १.३४.१५ ॥
হে রঘুনন্দন! সমস্ত বৃক্ষ নিস্পন্দ হয়ে আছে; মৃগ ও পাখিরা লুকিয়ে আছে; রাতের অন্ধকারে সব দিক ছেয়ে গেছে।
1.34.16
शनैर्विसृज्यते संध्या नभो नेत्रैरिवावृतम् ।
नक्षत्रतारागहनं ज्योतिर्भिरवभासते ॥ १.३४.१६ ॥
সন্ধ্যা ধীরে ধীরে বিদায় নিচ্ছে; আকাশ যেন চোখে আবৃত। নক্ষত্র ও তারায় ঘন আকাশ তার আলোয় উজ্জ্বল হয়ে উঠছে।
1.34.17
१-३४-१६॥
उत्तिष्ठते च शीतांशुः शशी लोकतमोनुदः ।
ह्लादयन् प्राणिनां लोके मनांसि प्रभया स्वया ॥ १.३४.१७ ॥
শীতল কিরণের, জগতের অন্ধকার দূরকারী চাঁদ উদিত হচ্ছে। সে নিজের আলোয় জগতের প্রাণীদের মন আনন্দিত করছে।
1.34.18
नैशानि सर्वभूतानि प्रचरन्ति ततस्ततः ।
यक्षराक्षससंघाश्च रौद्राश्च पिशिताशनाः ॥ १.३४.१८ ॥
রাতের সব প্রাণী ইতস্তত বিচরণ করছে; যক্ষ ও রাক্ষসের দলও, আর মাংসভোজী ভয়ংকর প্রাণীরাও বিচরণ করছে।
1.34.19
एवमुक्त्वा महातेजा विरराम महामुनिः ।
साधुसाध्विति तं सर्वे मुनयो ह्यभ्यपूजयन् ॥ १.३४.१९ ॥
মহাতেজা সেই মহামুনি এইরূপ বলে নীরব হলেন। সমস্ত মুনিগণ "সাধু, সাধু" বলে তাঁর প্রশংসা করলেন।
1.34.20
कुशिकानामयं वंशो महान् धर्मपरः सदा ।
ब्रह्मोपमा महात्मानः कुशवंश्या नरोत्तमाः ॥ १.३४.२० ॥
কুশিকদের এই বংশ মহান, সর্বদা ধর্মপরায়ণ। কুশবংশে জাত এই মহাত্মারা ব্রহ্মার সমান, নরশ্রেষ্ঠ।
1.34.21
विशेषेण भवानेव विश्वामित्र महायशः ।
कौशिकी सरितां श्रेष्ठा कुलोद्योतकरी तव ॥ १.३४.२१ ॥
বিশেষভাবে আপনিই, হে মহাযশা বিশ্বামিত্র! নদীদের মধ্যে শ্রেষ্ঠ কৌশিকী আপনার কুলকে উজ্জ্বল করেছে।
1.34.22
मुदितैर्मुनिशार्दूलैः प्रशस्तः कुशिकात्मजः ।
निद्रामुपागमच्छ्रीमानस्तंगत इवांशुमान् ॥ १.३४.२२ ॥
আনন্দিত মুনিশার্দূলদের দ্বারা প্রশংসিত কুশিকপুত্র, অস্তগামী সূর্যের মতো দীপ্তিমান হয়ে নিদ্রায় গেলেন।
1.34.23
रामोऽपि सहसौमित्रिः किञ्चिदागतविस्मयः ।
प्रशस्य मुनिशार्दूलं निद्रां समुपसेवते ॥ १.३४.२३ ॥
রামও সৌমিত্রির সঙ্গে কিছুটা বিস্মিত হয়ে, মুনিশার্দূলের প্রশংসা করে নিদ্রা সেবা করলেন।