ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 1.34
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.34.1
कृतोद्वाहे गते तस्मिन् ब्रह्मदत्ते च राघव ।
अपुत्रः पुत्रलाभाय पौत्रीमिष्टिमकल्पयत् ॥ १.३४.१ ॥
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ, ਪੁੱਤਰਹੀਣ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਪੋਤਰੇ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਯੱਗ ਰਚਿਆ।
1.34.2
इष्ट्यां तु वर्तमानायां कुशनाभं महीपतिम् ।
उवाच परमोदारः कुशो ब्रह्मसुतस्तदा ॥ १.३४.२ ॥
ਯੱਗ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪਰਮ ਉਦਾਰ ਕੁਸ਼ ਨੇ ਮਹੀਪਤੀ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
1.34.3
पुत्रस्ते सदृशः पुत्र भविष्यति सुधार्मिकः ।
गाधिं प्राप्स्यसि तेन त्वं कीर्तिं लोके च शाश्वतीम् ॥ १.३४.३ ॥
ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਬਹੁਤ ਧਰਮੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਤੂੰ ਗਾਧੀ ਨੂੰ ਪਾਵੇਂਗਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਦੀਵੀ ਕੀਰਤੀ ਪਾਵੇਂਗਾ।
1.34.4
एवमुक्त्वा कुशो राम कुशनाभं महीपतिम् ।
जगामाकाशमाविश्य ब्रह्मलोकं सनातनम् ॥ १.३४.४ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਕੁਸ਼ ਮਹੀਪਤੀ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਸਨਾਤਨ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
1.34.5
कस्यचित् त्वथ कालस्य कुशनाभस्य धीमतः ।
जज्ञे परमधर्मिष्ठो गाधिरित्येव नामतः ॥ १.३४.५ ॥
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਦੇ ਘਰ ਪਰਮ ਧਰਮੀ ਗਾਧੀ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ।
1.34.6
स पिता मम काकुत्स्थ गाधिः परमधार्मिकः ।
कुशवंशप्रसूतोऽस्मि कौशिको रघुनन्दन ॥ १.३४.६ ॥
ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਉਹ ਪਰਮ ਧਾਰਮਿਕ ਗਾਧੀ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਸਨ। ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਕੁਸ਼ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਕੌਸ਼ਿਕ ਹਾਂ।
1.34.7
पूर्वजा भगिनी चापि मम राघव सुव्रता ।
नाम्ना सत्यवती नाम ऋचीके प्रतिपादिता ॥ १.३४.७ ॥
ਹੇ ਰਾਘਵ! ਮੇਰੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਉੱਤਮ ਵ੍ਰਤਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਸਤਿਆਵਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਰਿਚੀਕ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
1.34.8
सशरीरा गता स्वर्गं भर्तारमनुवर्तिनी ।
कौशिकी परमोदारा सा प्रवृत्ता महानदी ॥ १.३४.८ ॥
ਪਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦਿਆਂ ਉਹ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਚਲੀ ਗਈ। ਅਤਿ ਉਦਾਰ ਉਹ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਹੁਣ ਮਹਾਨਦੀ ਬਣ ਕੇ ਵਹਿ ਰਹੀ ਹੈ।
1.34.9
दिव्या पुण्योदका रम्या हिमवन्तमुपाश्रिता
लोकस्य हितकार्यार्थं प्रवृत्ता भगिनी मम ॥ १.३४.९ ॥
ਦਿਵ੍ਯ, ਪੁੰਨ ਜਲ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਰਮਣੀਕ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਲੋਕ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਵਹਿ ਰਹੀ ਹੈ।
1.34.10
ततोऽहं हिमवत्पार्श्वे वसामि नियतः सुखम्
भगिन्यां स्नेहसंयुक्तः कौशिक्यां रघुनन्दन ॥ १.३४.१० ॥
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਸੁਖ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ! ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਲਈ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।
1.34.11
सा तु सत्यवती पुण्या सत्ये धर्मे प्रतिष्ठिता
पतिव्रता महाभागा कौशिकी सरितां वरा ॥ १.३४.११ ॥
ਉਹ ਸਤਿਆਵਤੀ ਪੁੰਨਵਤੀ ਹੈ; ਸੱਚ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ। ਪਤੀਵ੍ਰਤਾ, ਮਹਾਭਾਗਾ ਉਹ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ।
1.34.12
अहं हि नियमाद्राम हित्वा तां समुपागतः
सिद्धाश्रममनुप्राप्तः सिद्धोऽस्मि तव तेजसा ॥ १.३४.१२ ॥
ਹੇ ਰਾਮ! ਨਿਯਮ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਸਿੱਧਾਸ਼੍ਰਮ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਤੇਰੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।
1.34.13
एषा राम ममोत्पत्तिः स्वस्य वंशस्य कीर्तिता
देशस्य च महाबाहो यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ १.३४.१३ ॥
ਹੇ ਰਾਮ! ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ! ਤੂੰ ਮੈਥੋਂ ਜੋ ਮੇਰੀ ਉਤਪਤੀ, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
1.34.14
गतोऽर्धरात्रः काकुत्स्थ कथाः कथयतो मम ।
निद्रामभ्येहि भद्रं ते मा भूद् विघ्नोऽध्वनीह नः ॥ १.३४.१४ ॥
ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ! ਮੇਰੇ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ। ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਹੁਣ ਸੌਂ ਜਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਡੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਆਵੇ।
1.34.15
निष्पन्दास्तरवः सर्वे निलीना मृगपक्षिणः ।
नैशेन तमसा व्याप्ता दिशश्च रघुनन्दन ॥ १.३४.१५ ॥
ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ! ਸਾਰੇ ਰੁੱਖ ਹਿਲਜੁਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ; ਮ੍ਰਿਗ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਲੁਕ ਗਏ ਹਨ; ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ।
1.34.16
शनैर्विसृज्यते संध्या नभो नेत्रैरिवावृतम् ।
नक्षत्रतारागहनं ज्योतिर्भिरवभासते ॥ १.३४.१६ ॥
ਸੰਧਿਆ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਿਦਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ; ਅਕਾਸ਼ ਜਿਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਨਛੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਅਕਾਸ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
1.34.17
१-३४-१६॥
उत्तिष्ठते च शीतांशुः शशी लोकतमोनुदः ।
ह्लादयन् प्राणिनां लोके मनांसि प्रभया स्वया ॥ १.३४.१७ ॥
ਠੰਢੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲਾ, ਜਗਤ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਚੰਦਰਮਾ ਚੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
1.34.18
नैशानि सर्वभूतानि प्रचरन्ति ततस्ततः ।
यक्षराक्षससंघाश्च रौद्राश्च पिशिताशनाः ॥ १.३४.१८ ॥
ਰਾਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਵਿਚਰ ਰਹੇ ਹਨ; ਯਕਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਅਤੇ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਭਿਆਨਕ ਜੀਵ ਵੀ ਫਿਰ ਰਹੇ ਹਨ।
1.34.19
एवमुक्त्वा महातेजा विरराम महामुनिः ।
साधुसाध्विति तं सर्वे मुनयो ह्यभ्यपूजयन् ॥ १.३४.१९ ॥
ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਉਹ ਮਹਾਮੁਨੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ "ਸਾਧੂ, ਸਾਧੂ" ਕਹਿ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਰਾਹਨਾ ਕੀਤੀ।
1.34.20
कुशिकानामयं वंशो महान् धर्मपरः सदा ।
ब्रह्मोपमा महात्मानः कुशवंश्या नरोत्तमाः ॥ १.३४.२० ॥
ਕੁਸ਼ਿਕਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵੰਸ਼ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤੱਤਪਰ। ਕੁਸ਼ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਇਹ ਮਹਾਤਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰਗੇ ਅਤੇ ਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਹਨ।
1.34.21
विशेषेण भवानेव विश्वामित्र महायशः ।
कौशिकी सरितां श्रेष्ठा कुलोद्योतकरी तव ॥ १.३४.२१ ॥
ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਹੀ, ਹੇ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ! ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
1.34.22
मुदितैर्मुनिशार्दूलैः प्रशस्तः कुशिकात्मजः ।
निद्रामुपागमच्छ्रीमानस्तंगत इवांशुमान् ॥ १.३४.२२ ॥
ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਮੁਨੀ-ਸ਼ਾਰਦੂਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਰਾਹੇ ਗਏ ਕੁਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਸਤ ਹੁੰਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤੇਜਵੰਤ ਹੋ ਕੇ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।
1.34.23
रामोऽपि सहसौमित्रिः किञ्चिदागतविस्मयः ।
प्रशस्य मुनिशार्दूलं निद्रां समुपसेवते ॥ १.३४.२३ ॥
ਰਾਮ ਵੀ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਕੁਝ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਮੁਨੀ-ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਦੀ ਸਰਾਹਨਾ ਕਰਕੇ ਨੀਂਦ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਲਿਆ।