વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.34
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.34.1
कृतोद्वाहे गते तस्मिन् ब्रह्मदत्ते च राघव ।
अपुत्रः पुत्रलाभाय पौत्रीमिष्टिमकल्पयत् ॥ १.३४.१ ॥
હે રાઘવ, બ્રહ્મદત્તના લગ્ન પૂર્ણ થયા પછી, પુત્રહીન રાજાએ પુત્રપ્રાપ્તિ માટે પૌત્રદાયી યજ્ઞ આયોજ્યો.
1.34.2
इष्ट्यां तु वर्तमानायां कुशनाभं महीपतिम् ।
उवाच परमोदारः कुशो ब्रह्मसुतस्तदा ॥ १.३४.२ ॥
યજ્ઞ ચાલતો હતો ત્યારે, બ્રહ્માના પુત્ર પરમ ઉદાર કુશે મહીપતિ કુશનાભને કહ્યું.
1.34.3
पुत्रस्ते सदृशः पुत्र भविष्यति सुधार्मिकः ।
गाधिं प्राप्स्यसि तेन त्वं कीर्तिं लोके च शाश्वतीम् ॥ १.३४.३ ॥
તારા જેવો પુત્ર તને થશે, અતિ ધાર્મિક હશે. તેના દ્વારા તું ગાધિને પ્રાપ્ત કરીશ અને જગતમાં શાશ્વત કીર્તિ મેળવીશ.
1.34.4
एवमुक्त्वा कुशो राम कुशनाभं महीपतिम् ।
जगामाकाशमाविश्य ब्रह्मलोकं सनातनम् ॥ १.३४.४ ॥
હે રામ, એમ કહીને કુશ મહીપતિ કુશનાભને છોડી આકાશમાં પ્રવેશીને સનાતન બ્રહ્મલોક ગયો.
1.34.5
कस्यचित् त्वथ कालस्य कुशनाभस्य धीमतः ।
जज्ञे परमधर्मिष्ठो गाधिरित्येव नामतः ॥ १.३४.५ ॥
થોડા સમય પછી, બુદ્ધિમાન કુશનાભને પરમ ધર્મનિષ્ઠ ગાધિ નામનો પુત્ર જન્મ્યો.
1.34.6
स पिता मम काकुत्स्थ गाधिः परमधार्मिकः ।
कुशवंशप्रसूतोऽस्मि कौशिको रघुनन्दन ॥ १.३४.६ ॥
હે કાકુત્સ્થ, તે પરમ ધાર્મિક ગાધિ મારા પિતા છે. હે રઘુનંદન, કુશવંશમાં જન્મ્યો હોવાથી હું કૌશિક છું.
1.34.7
पूर्वजा भगिनी चापि मम राघव सुव्रता ।
नाम्ना सत्यवती नाम ऋचीके प्रतिपादिता ॥ १.३४.७ ॥
હે રાઘવ! મારી એક મોટી બહેન પણ હતી, જે સારાં વ્રતોનું પાલન કરતી હતી. તેનું નામ સત્યવતી હતું, અને તેને ઋચીક સાથે પરણાવવામાં આવી હતી.
1.34.8
सशरीरा गता स्वर्गं भर्तारमनुवर्तिनी ।
कौशिकी परमोदारा सा प्रवृत्ता महानदी ॥ १.३४.८ ॥
પતિને અનુસરીને તે દેહસહિત સ્વર્ગે ગઈ. અતિ ઉદાર એવી તે કૌશિકી હવે મહાનદી બનીને વહે છે.
1.34.9
दिव्या पुण्योदका रम्या हिमवन्तमुपाश्रिता
लोकस्य हितकार्यार्थं प्रवृत्ता भगिनी मम ॥ १.३४.९ ॥
દિવ્ય, પુણ્યજળવાળી અને રમણીય એવી મારી બહેન લોકકલ્યાણ માટે હિમાલયનો આશ્રય લઈને વહી.
1.34.10
ततोऽहं हिमवत्पार्श्वे वसामि नियतः सुखम्
भगिन्यां स्नेहसंयुक्तः कौशिक्यां रघुनन्दन ॥ १.३४.१० ॥
ત્યારથી હું હિમાલયની પાસે નિયમપૂર્વક સુખેથી વસું છું, હે રઘુનંદન! મારી બહેન કૌશિકી પ્રત્યેના સ્નેહથી યુક્ત થઈને.
1.34.11
सा तु सत्यवती पुण्या सत्ये धर्मे प्रतिष्ठिता
पतिव्रता महाभागा कौशिकी सरितां वरा ॥ १.३४.११ ॥
તે સત્યવતી પુણ્યવતી છે; સત્ય અને ધર્મમાં સ્થિર છે. પતિવ્રતા, મહાભાગ્યવતી એવી તે કૌશિકી નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ છે.
1.34.12
अहं हि नियमाद्राम हित्वा तां समुपागतः
सिद्धाश्रममनुप्राप्तः सिद्धोऽस्मि तव तेजसा ॥ १.३४.१२ ॥
હે રામ! નિયમને કારણે હું તેને છોડીને આવ્યો છું; સિદ્ધાશ્રમમાં પહોંચીને તારા તેજથી હું સિદ્ધ થયો છું.
1.34.13
एषा राम ममोत्पत्तिः स्वस्य वंशस्य कीर्तिता
देशस्य च महाबाहो यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ १.३४.१३ ॥
હે રામ! હે મહાબાહો! તેં મને પૂછેલી મારી ઉત્પત્તિ, પોતાના વંશ અને દેશની વાત અહીં કહી દીધી.
1.34.14
गतोऽर्धरात्रः काकुत्स्थ कथाः कथयतो मम ।
निद्रामभ्येहि भद्रं ते मा भूद् विघ्नोऽध्वनीह नः ॥ १.३४.१४ ॥
હે કાકુત્સ્થ! હું કથા કહેતો હતો ત્યાં જ મધ્યરાત્રિ વીતી ગઈ. તારું કલ્યાણ થાઓ; હવે ઊંઘી જા, જેથી આપણા માર્ગમાં કોઈ વિઘ્ન ન આવે.
1.34.15
निष्पन्दास्तरवः सर्वे निलीना मृगपक्षिणः ।
नैशेन तमसा व्याप्ता दिशश्च रघुनन्दन ॥ १.३४.१५ ॥
હે રઘુનંદન! બધાં વૃક્ષો સ્થિર થઈ ગયાં છે; મૃગો અને પક્ષીઓ છુપાઈ ગયાં છે; રાત્રિના અંધકારથી સર્વ દિશાઓ વ્યાપ્ત થઈ ગઈ છે.
1.34.16
शनैर्विसृज्यते संध्या नभो नेत्रैरिवावृतम् ।
नक्षत्रतारागहनं ज्योतिर्भिरवभासते ॥ १.३४.१६ ॥
સંધ્યા ધીમે ધીમે વિદાય લઈ રહી છે; આકાશ જાણે આંખોથી ઢંકાયેલું હોય એમ લાગે છે. નક્ષત્રો અને તારાઓથી ભરેલું આકાશ પોતાના પ્રકાશથી ઝળહળે છે.
1.34.17
१-३४-१६॥
उत्तिष्ठते च शीतांशुः शशी लोकतमोनुदः ।
ह्लादयन् प्राणिनां लोके मनांसि प्रभया स्वया ॥ १.३४.१७ ॥
શીતળ કિરણોવાળો, જગતનો અંધકાર દૂર કરનારો ચંદ્ર ઉદય પામી રહ્યો છે. પોતાના પ્રકાશથી તે જગતના પ્રાણીઓનાં મનને આનંદિત કરે છે.
1.34.18
नैशानि सर्वभूतानि प्रचरन्ति ततस्ततः ।
यक्षराक्षससंघाश्च रौद्राश्च पिशिताशनाः ॥ १.३४.१८ ॥
રાત્રિના સર્વ પ્રાણીઓ અહીં-ત્યાં વિચરે છે; યક્ષો અને રાક્ષસોના સમૂહો તથા માંસભક્ષી ભયંકર જીવો પણ ફરે છે.
1.34.19
एवमुक्त्वा महातेजा विरराम महामुनिः ।
साधुसाध्विति तं सर्वे मुनयो ह्यभ्यपूजयन् ॥ १.३४.१९ ॥
મહાતેજસ્વી એ મહામુનિ આમ કહીને અટક્યા. બધા મુનિઓએ "સાધુ, સાધુ" કહીને તેમની પ્રશંસા કરી.
1.34.20
कुशिकानामयं वंशो महान् धर्मपरः सदा ।
ब्रह्मोपमा महात्मानः कुशवंश्या नरोत्तमाः ॥ १.३४.२० ॥
કુશિકોનો આ વંશ મહાન છે, હંમેશા ધર્મપરાયણ રહ્યો છે. કુશવંશમાં જન્મેલા આ મહાત્માઓ બ્રહ્મા સમાન અને નરોત્તમો છે.
1.34.21
विशेषेण भवानेव विश्वामित्र महायशः ।
कौशिकी सरितां श्रेष्ठा कुलोद्योतकरी तव ॥ १.३४.२१ ॥
ખાસ કરીને તમે જ, હે મહાયશસ્વી વિશ્વામિત્ર! નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ કૌશિકી તમારા કુળને પ્રકાશિત કરનારી છે.
1.34.22
मुदितैर्मुनिशार्दूलैः प्रशस्तः कुशिकात्मजः ।
निद्रामुपागमच्छ्रीमानस्तंगत इवांशुमान् ॥ १.३४.२२ ॥
આનંદિત મુનિશાર્દૂલોથી પ્રશંસિત કુશિકપુત્ર, આથમતા સૂર્યની જેમ તેજસ્વી થઈને નિદ્રામાં ગયા.
1.34.23
रामोऽपि सहसौमित्रिः किञ्चिदागतविस्मयः ।
प्रशस्य मुनिशार्दूलं निद्रां समुपसेवते ॥ १.३४.२३ ॥
રામ પણ સૌમિત્રિ સાથે થોડા વિસ્મિત થઈને, મુનિશાર્દૂલની પ્રશંસા કરીને નિદ્રાનો આશ્રય લીધો.