વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.44
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.44.1
स गत्वा सागरं राजा गङ्गायानुगतस्तदा ।
प्रविवेश तलं भूमेर्यत्र ते भस्मसात्कृताः ॥ १.४४.१ ॥
રાજા સાગર સુધી પહોંચ્યા અને ત્યારે ગંગાને અનુસરીને પૃથ્વીના એ તળમાં પ્રવેશ્યા, જ્યાં તેઓ ભસ્મ થઈ ગયા હતા.
1.44.2
भस्मन्यथाप्लुते राम गङ्गायाः सलिलेन वै ।
सर्वलोकप्रभुर्ब्रह्मा राजानमिदमब्रवीत् ॥ १.४४.२ ॥
હે રામ, ગંગાના જળથી જ્યારે ભસ્મ ભીંજાઈ ગઈ, ત્યારે સર્વલોકના પ્રભુ બ્રહ્મા રાજાને આ બોલ્યા.
1.44.3
तारिता नरशार्दूल दिवं याताश्च च देववत् ।
षष्टिः पुत्रसहस्राणि सगरस्य महात्मनः ॥ १.४४.३ ॥
હે નરશ્રેષ્ઠ, મહાત્મા સગરના સાઠ હજાર પુત્રો મુક્ત થઈને દેવોની જેમ સ્વર્ગે ગયા છે.
1.44.4
सागरस्य जलं लोके यावत्स्थास्यति पार्थिव ।
सगरस्यात्मजाः सर्वे दिवि स्थास्यन्ति देववत् ॥ १.४४.४ ॥
હે રાજા, જ્યાં સુધી લોકમાં સાગરનું જળ રહેશે, ત્યાં સુધી સગરના બધા પુત્રો દેવોની જેમ સ્વર્ગમાં રહેશે.
1.44.5
इयं च दुहिता ज्येष्ठा तव गङ्गा भविष्यति ।
त्वत्कृतेन च नाम्नाथ लोके स्थास्यति विश्रुता ॥ १.४४.५ ॥
આ ગંગા તારી જ્યેષ્ઠ પુત્રી થશે; તારા દ્વારા અને તારા નામે તે જગતમાં વિખ્યાત થઈને રહેશે.
1.44.6
गङ्गा त्रिपथगा नाम दिव्या भागीरथीति च ।
त्रीन् पथो भावयन्तीति तस्मात् त्रिपथगा स्मृता ॥ १.४४.६ ॥
ગંગાને ત્રિપથગા, દિવ્યા અને ભાગીરથી એવા નામો પણ છે; ત્રણ માર્ગોને પાવન કરે છે તેથી તે ત્રિપથગા તરીકે સ્મરાય છે.
1.44.7
पितामहानां सर्वेषां त्वमत्र मनुजाधिप ।
कुरुष्व सलिलं राजन् प्रतिज्ञामपवर्जय ॥ १.४४.७ ॥
હે મનુજાધિપ, અહીં તારા સર્વ પિતામહો માટે જલતર્પણ કર. હે રાજન્, તારી પ્રતિજ્ઞા પૂર્ણ કર.
1.44.8
पूर्वकेण हि ते राजंस्तेनातियशसा तदा ।
धर्मिणां प्रवरेणाथ नैष प्राप्तो मनोरथः ॥ १.४४.८ ॥
હે રાજન્, તારા પૂર્વજ, અત્યંત યશસ્વી અને ધર્માત્માઓમાં શ્રેષ્ઠ, તેમને પણ ત્યારે આ મનોરથ સિદ્ધ થયો નહોતો.
1.44.9
तथैवांशुमता तात लोकेऽप्रतिमतेजसा ।
गङ्गां प्रार्थयता नेतुं प्रतिज्ञा नापवर्जिता ॥ १.४४.९ ॥
તેવી જ રીતે, વત્સ, જગતમાં અપ્રતિમ તેજસ્વી અંશુમાને ગંગાને લાવવા પ્રાર્થના કરી, પણ તેમની પ્રતિજ્ઞા પૂરી ન થઈ.
1.44.10
राजर्षिणा गुणवता महर्षिसमतेजसा ।
मत्तुल्यतपसा चैव क्षत्रधर्मस्थितेन च ॥ १.४४.१० ॥
તે ગુણવાન રાજર્ષિ, મહર્ષિઓ સમાન તેજસ્વી, મારા સમાન તપસ્વી અને ક્ષાત્રધર્મમાં સ્થિર.
1.44.11
दिलीपेन महाभाग तव पित्रातितेजसा ।
पुनर्न शकिता नेतुं गङ्गां प्रार्थयतानघ ॥ १.४४.११ ॥
હે મહાભાગ, તારા પિતા અતિતેજસ્વી દિલીપ પણ ગંગાને લાવવા પ્રાર્થના કરીને ફરીથી લાવી શક્યા નહોતા. હે નિષ્પાપ.
1.44.12
सा त्वया समतिक्रान्ता प्रतिज्ञा पुरुषर्षभ ।
प्राप्तोऽसि परमं लोके यशः परमसम्मतम् ॥ १.४४.१२ ॥
હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, તે પ્રતિજ્ઞા તેં પૂર્ણ કરી છે. જગતમાં તેં પરમ યશ અને અત્યંત સન્માન મેળવ્યાં છે.
1.44.13
तच्च गङ्गावतरणं त्वया कृतमरिंदम ।
अनेन च भवान् प्राप्तो धर्मस्यायतनं महत् ॥ १.४४.१३ ॥
હે શત્રુદમન! ગંગાનું અવતરણ તેં સંપન્ન કર્યું છે, અને તેના દ્વારા તેં ધર્મનું મહાન આશ્રયસ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું છે.
1.44.14
प्लावयस्व त्वमात्मानं नरोत्तम सदोचिते ।
सलिले पुरुषश्रेष्ठ शुचिः पुण्यफलो भव ॥ १.४४.१४ ॥
હે નરોત્તમ! હંમેશા યોગ્ય એવા આ જળમાં તું પોતાને સ્નાન કરાવ; હે પુરુષશ્રેષ્ઠ! શુદ્ધ થઈને પુણ્યફળ પામ.
1.44.15
पितामहानां सर्वेषां कुरुष्व सलिलक्रियाम् ।
स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि स्वं लोकं गम्यतां नृप ॥ १.४४.१५ ॥
તારા બધા પિતામહોનું જલતર્પણ કર. તારું કલ્યાણ થાઓ. હું મારા લોકમાં જાઉં છું; હે રાજન્, તું પણ તારા લોકમાં જા.
1.44.16
इत्येवमुक्त्वा देवेशः सर्वलोकपितामहः
यथागतं तथागच्चद् देवलोकं महायशाः ॥ १.४४.१६ ॥
આમ કહીને સર્વલોકપિતામહ, દેવેશ, મહાયશસ્વી બ્રહ્મા જે રીતે આવ્યા હતા તે જ રીતે દેવલોક તરફ ગયા.
1.44.17
भगीरथस्तु राजर्षिः कृत्वा सलिलमुत्तमम्
यथाक्रमं यथान्यायं सागराणां महायशाः ॥ १.४४.१७ ॥
રાજર્ષિ મહાયશસ્વી ભગીરથે સાગરના પુત્રો માટે ક્રમ પ્રમાણે અને ન્યાય પ્રમાણે ઉત્તમ જલક્રિયા કરી.
1.44.18
कृतोदकः शुची राजा स्वपुरं प्रविवेश ह ।
समृद्धार्थो नरश्रेष्ठ स्वराज्यं प्रशशास ह ॥ १.४४.१८ ॥
જલક્રિયા કરીને શુદ્ધ થયેલો રાજા પોતાના નગરમાં પ્રવેશ્યો. હે નરશ્રેષ્ઠ! પોતાનો ઉદ્દેશ સિદ્ધ થતાં તેણે પોતાનું રાજ્ય શાસન કર્યું.
1.44.19
प्रमुमोद च लोकस्तं नृपमासाद्य राघव ।
नष्टशोकः समृद्धार्थो बभूव विगतज्वरः ॥ १.४४.१९ ॥
હે રાઘવ, તે રાજાને પામીને લોકો અત્યંત હર્ષિત થયા; શોક નાશ પામ્યો, મનોરથ પૂર્ણ થયા અને સંતાપ દૂર થયો.
1.44.20
एष ते राम गंगाया विस्तरोऽभिहितो मया ।
स्वस्ति प्राप्नुहि भद्रं ते संध्याकालोऽतिवर्तते ॥ १.४४.२० ॥
હે રામ, ગંગાનું આ વૃત્તાંત મેં તને કહ્યું. તારું કલ્યાણ થાય, તને શુભ પ્રાપ્ત થાય; સંધ્યાકાળ વીતી રહ્યો છે.
1.44.21
धन्यं यशस्यमायुष्यं पुत्र्यं स्वर्ग्यमथापि च।
यः श्रावयति विप्रेषु क्षत्रियेष्वितरेषु च ॥ १.४४.२१ ॥
આ કથા ધન, યશ, દીર્ઘાયુ, પુત્ર અને સ્વર્ગ આપનારી છે. જે બ્રાહ્મણો, ક્ષત્રિયો અને બીજાઓમાં તેને સંભળાવે છે…
1.44.22
प्रीयन्ते पितरस्तस्य प्रीयन्ते दैवतानि च ।
इदमाख्यानमायुष्यं गंगावतरणं शुभम् ॥ १.४४.२२ ॥
તેના પિતૃઓ પ્રસન્ન થાય છે; દેવતાઓ પણ પ્રસન્ન થાય છે. આ આખ્યાન દીર્ઘાયુ આપનારું છે — ગંગાના અવતરણની શુભ કથા.
1.44.23
यः शृणोति च काकुत्स्थ सर्वान् कामानवाप्नुयात् ।
सर्वे पापाः प्रणश्यन्ति आयुः कीर्तिश्च वर्धते ॥ १.४४.२३ ॥
હે કાકુત્સ્થ, જે આ સાંભળે છે તેને સર્વ કામનાઓ પ્રાપ્ત થાય છે. સર્વ પાપ નાશ પામે છે; આયુષ્ય અને કીર્તિ વધે છે.