Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 1.45
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.45.1
विश्वामित्रवचः श्रुत्वा राघवः सहलक्ष्मणः।
विस्मयं परमं गत्वा विश्वामित्रमथाब्रवीत् ॥ १.४५.१ ॥
Al oír las palabras de Viśvāmitra, Rāghava (Rāma), junto a Lakṣmaṇa, lleno de gran asombro, habló a Viśvāmitra.
1.45.2
अत्यद्भुतमिदं ब्रह्मन् कथितं परमं त्वया।
गङ्गावतरणं पुण्यं सागरस्यापि पूरणम् ॥ १.४५.२ ॥
Oh brahmán, este relato sumamente maravilloso que has contado — el descenso del Gaṅgā y el llenado del océano — es muy sagrado.
1.45.3
क्षणभूतेव नौ रात्रिः संवृत्तेयं परंतप।
इमां चिन्तयतोः सर्वां निखिलेन कथां तव ॥ १.४५.३ ॥
Oh tú que abrasas a los enemigos, esta noche ha pasado para nosotros dos como un solo instante, mientras meditábamos toda tu historia por entero.
1.45.4
तस्य सा शर्वरी सर्वा मम सौमित्रिणा सह।
जगाम चिन्तयानस्य विश्वामित्र कथां शुभाम् ॥ १.४५.४ ॥
Toda aquella noche transcurrió para mí junto a Saumitri (Lakṣmaṇa), mientras meditaba la auspiciosa historia de Viśvāmitra.
1.45.5
ततः प्रभाते विमले विश्वामित्रं तपोधनम्।
उवाच राघवो वाक्यं कृताह्निकमरिन्दमः ॥ १.४५.५ ॥
Entonces, al despuntar el alba clara, Rāghava (Rāma), domador de enemigos, habiendo cumplido sus ritos diarios, dijo estas palabras a Viśvāmitra, cuya riqueza es la austeridad.
1.45.6
गता भगवती रात्रिः श्रोतव्यं परमं श्रुतम्।
तराम सरितां श्रेष्ठां पुण्यां त्रिपथगां नदीम् ॥ १.४५.६ ॥
La venerable noche ha pasado, y el relato sumamente digno de escucharse ha sido oído. Crucemos el Gaṅgā, el mejor de los ríos, sagrado, que fluye por tres caminos.
1.45.7
नौरेषा हि सुखास्तीर्णा ऋषीणां पुण्यकर्मणाम्।
भगवन्तमिह प्राप्तं ज्ञात्वा त्वरितमागता ॥ १.४५.७ ॥
Este bote, dispuesto con facilidad, es para los sabios de obras santas. Sabiendo que el venerable ha llegado aquí, ha venido con prontitud.
1.45.8
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा राघवस्य महात्मनः।
सन्तारं कारयामास सर्षिसङ्घस्य कौशिकः ॥ १.४५.८ ॥
Al oír aquellas palabras del magnánimo Rāghava, Kauśika hizo que los cruzaran el río junto con la multitud de sabios.
1.45.9
उत्तरं तीरमासाद्य सम्पूज्यर्षिगणं ततः।
गङ्गाकूले निविष्टास्ते विशालां ददृशुः पुरीम् ॥ १.४५.९ ॥
Al llegar a la orilla norte y honrar a la multitud de sabios, se sentaron a orillas del Gaṅgā y vieron la ciudad de Viśālā.
1.45.10
ततो मुनिवरस्तूर्णं जगाम सहराघवः।
विशालां नगरीं रम्यां दिव्यां स्वर्गोपमां तदा ॥ १.४५.१० ॥
Entonces el mejor de los sabios, junto con Rāghava, partió rápidamente hacia la ciudad de Viśālā, encantadora, divina y semejante al cielo.
1.45.11
अथ रामो महाप्राज्ञो विश्वामित्रं महामुनिम्।
पप्रच्छ प्राञ्जलिर्भूत्वा विशालामुत्तमां पुरीम् ॥ १.४५.११ ॥
Entonces Rāma, de gran sabiduría, con las palmas juntas, preguntó al gran sabio Viśvāmitra por la excelente ciudad de Viśālā.
1.45.12
कतमो राजवंशोऽयं विशालायां महामुने।
श्रोतुमिच्छामि भद्रं ते परं कौतूहलं हि मे ॥ १.४५.१२ ॥
Gran sabio, ¿qué linaje real es este en Viśālā? Deseo escucharlo. Que te sea propicio; mi curiosidad es grande.
1.45.13
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा रामस्य मुनिपुङ्गवः।
आख्यातुं तत्समारेभे विशालायाः पुरातनम् ॥ १.४५.१३ ॥
Al oír las palabras de Rāma, el mejor de los sabios comenzó a contar la antigua historia de Viśālā.
1.45.14
श्रूयतां राम शक्रस्य कथां कथयतः श्रुताम्।
अस्मिन् देशे हि यद् वृत्तं शृणु तत्त्वेन राघव ॥ १.४५.१४ ॥
Escucha, Rāma, el relato de Indra tal como lo cuento; escucha con verdad, oh Rāghava, lo que sucedió en esta tierra.
1.45.15
पूर्वं कृतयुगे राम दितेः पुत्रा महाबलाः।
अदितेश्च महाभागा वीर्यवन्तः सुधार्मिकाः ॥ १.४५.१५ ॥
Antiguamente, en la edad Kṛta, oh Rāma, los hijos de Diti eran muy poderosos, y los hijos de Aditi, muy afortunados, valientes y sumamente justos.
1.45.16
ततस्तेषां नरव्याघ्र बुद्धिरासीन्महात्मनाम्।
अमरा विजराश्चैव कथं स्यामो निरामयाः ॥ १.४५.१६ ॥
Entonces, oh tigre entre los hombres, surgió en aquellos magnánimos un pensamiento: ¿cómo podemos llegar a ser inmortales, sin vejez y libres de enfermedad?
1.45.17
तेषां चिन्तयतां तत्र बुद्धिरासीद् विपश्चिताम्।
क्षीरोदमथनं कृत्वा रसं प्राप्स्याम तत्र वै ॥ १.४५.१७ ॥
Mientras esos sabios reflexionaban, les vino allí mismo la idea: batiendo el Océano de Leche obtendremos allí mismo el néctar.
1.45.18
ततो निश्चित्य मथनं योक्त्रं कृत्वा च वासुकिम्।
मन्थानं मन्दरं कृत्वा ममन्थुरमितौजसः ॥ १.४५.१८ ॥
Entonces, decididos a batir, haciendo de Vāsuki la cuerda y del Mandara el palo de batir, los de poder ilimitado batieron el océano.
1.45.19
अथ वर्षसहस्रेण योक्त्रसर्पशिरांसि च।
वमन्तोऽतिविषं तत्र ददंशुर्दशनैः शिलाः ॥ १.४५.१९ ॥
Entonces, tras mil años, las cabezas de la serpiente usada como cuerda, vomitando veneno extremo, mordieron con sus dientes las rocas de allí.
1.45.20
उत्पपाताग्निसंकाशं हालाहलमहाविषम्।
तेन दग्धं जगत् सर्वं सदेवासुरमानुषम् ॥ १.४५.२० ॥
Surgió el gran veneno Hālāhala, semejante al fuego, y con él todo el mundo, junto con dioses, asuras y hombres, fue quemado.
1.45.21
अथ देवा महादेवं शङ्करं शरणार्थिनः।
जग्मुः पशुपतिं रुद्रं त्राहि त्राहीति तुष्टुवुः ॥ १.४५.२१ ॥
Entonces los dioses, buscando refugio, fueron al gran dios Śaṅkara, Rudra, señor de los seres, y lo alabaron diciendo: '¡Protégenos, protégenos!'
1.45.22
एवमुक्तस्ततो देवैर्देवदेवेश्वरः प्रभुः।
प्रादुरासीत् ततोऽत्रैव शङ्खचक्रधरो हरिः ॥ १.४५.२२ ॥
Cuando los dioses hablaron así, el señor de los señores de los dioses, Hari, portador de la concha y el disco, apareció allí mismo.
1.45.23
उवाचैनं स्मितं कृत्वा रुद्रं शूलधरं हरिः।
दैवतैर्मथ्यमाने तु यत्पूर्वं समुपस्थितम् ॥ १.४५.२३ ॥
Sonriendo, Hari habló a Rudra, portador del tridente: 'Aquello que surgió primero mientras los dioses batían.'
1.45.24
तत् त्वदीयं सुरश्रेष्ठ सुराणामग्रतो हि यत्।
अग्रपूजामिह स्थित्वा गृहाणेदं विषं प्रभो ॥ १.४५.२४ ॥
'Mejor de los dioses, ese veneno es tuyo, pues tú solo recibes la primera adoración antes que todos los dioses. Señor, permanece aquí y toma este veneno.'
1.45.25
इत्युक्त्वा च सुरश्रेष्ठस्तत्रैवान्तरधीयत।
देवतानां भयं दृष्ट्वा श्रुत्वा वाक्यं तु शार्ङ्गिणः ॥ १.४५.२५ ॥
Habiendo dicho esto, el mejor de los dioses desapareció allí mismo; al ver el temor de los dioses y al oír las palabras del portador del arco Śārṅga (Viṣṇu).
1.45.26
हालाहलं विषं घोरं संजग्राहामृतोपमम्।
देवान् विसृज्य देवेशो जगाम भगवान् हरः ॥ १.४५.२६ ॥
Tomó el terrible veneno Hālāhala como si fuera néctar; despidiendo a los dioses, el señor de los dioses, el bienaventurado Hara, se marchó.
1.45.27
ततो देवासुराः सर्वे ममन्थू रघुनन्दन।
प्रविवेशाथ पातालं मन्थानः पर्वतोत्तमः ॥ १.४५.२७ ॥
Entonces todos los dioses y asuras batieron, oh deleite de los Raghu; y la montaña Mandara, la mejor de las montañas, la vara de batir, se hundió en el inframundo.
1.45.28
ततो देवाः सगन्धर्वास्तुष्टुवुर्मधुसूदनम्।
त्वं गतिः सर्वभूतानां विशेषेण दिवौकसाम् ॥ १.४५.२८ ॥
Entonces los dioses, junto con los gandharvas, alabaron a Madhusūdana: «Tú eres el refugio de todos los seres, y en especial de los moradores del cielo».
1.45.30
पालयास्मान् महाबाहो गिरिमुद्धर्तुमर्हसि।
पर्वतं पृष्ठतः कृत्वा शिष्ये तत्रोदधौ हरिः।
पर्वताग्रं तु लोकात्मा हस्तेनाक्रम्य केशवः ॥ १.४५.३० ॥
«Oh de brazos poderosos, protégenos; te corresponde levantar la montaña». Entonces Hari, colocando la montaña sobre su espalda, se recostó allí en el océano; y Keśava, alma de los mundos, presionó con su mano la cima de la montaña.
1.45.31
देवानां मध्यतः स्थित्वा ममन्थ पुरुषोत्तमः।
अथ वर्षसहस्रेण आयुर्वेदमयः पुमान् ॥ १.४५.३१ ॥
Colocado en medio de los dioses, el mejor de los seres batió; luego, al cabo de mil años, apareció la persona hecha del Āyurveda.
1.45.32
उदतिष्ठत् सुधर्मात्मा सदण्डः सकमण्डलुः।
पूर्वं धन्वन्तरिर्नाम अप्सराश्च सुवर्चसः ॥ १.४५.३२ ॥
Surgió primero el de alma justa Dhanvantari, con bastón y vasija de agua, y también surgieron las apsarasas de brillante esplendor.
1.45.33
अप्सु निर्मथनादेव रसात् तस्माद् वरस्त्रियः।
उत्पेतुर्मनुजश्रेष्ठ तस्मादप्सरसोऽभवन् ॥ १.४५.३३ ॥
Oh, mejor de los hombres, de la agitación de las aguas, de su esencia, surgieron excelentes mujeres; por eso llegaron a llamarse apsarasas.
1.45.34
षष्टिः कोट्योऽभवंस्तासामप्सराणां सुवर्चसाम्।
असंख्येयास्तु काकुत्स्थ यास्तासां परिचारिकाः ॥ १.४५.३४ ॥
El número de aquellas apsarasas resplandecientes fue de sesenta crores; y sus servidoras, oh Kākutstha, eran innumerables.
1.45.35
न ताः स्म प्रतिगृह्णन्ति सर्वे ते देवदानवाः।
अप्रतिग्रहणादेव ता वै साधारणाः स्मृताः ॥ १.४५.३५ ॥
Ni los dioses ni los demonios las aceptaron todos; precisamente por no ser aceptadas, fueron consideradas comunes.
1.45.36
वरुणस्य ततः कन्या वारुणी रघुनन्दन।
उत्पपात महाभागा मार्गमाणा परिग्रहम् ॥ १.४५.३६ ॥
Entonces, oh deleite de los Raghus, la hija de Varuṇa, Vāruṇī, de gran fortuna, surgió buscando aceptación.
1.45.37
दितेः पुत्रा न तां राम जगृहुर्वरुणात्मजाम्।
अदितेस्तु सुता वीर जगृहुस्तामनिन्दिताम् ॥ १.४५.३७ ॥
Oh Rāma, los hijos de Diti no la aceptaron, la hija de Varuṇa; pero, oh héroe, los hijos de Aditi aceptaron a aquella doncella sin tacha.
1.45.38
असुरास्तेन दैतेयाः सुरास्तेनादितेः सुताः।
हृष्टाः प्रमुदिताश्चासन् वारुणीग्रहणात् सुराः ॥ १.४५.३८ ॥
Por ello los hijos de Diti se hicieron asuras, y por ello los hijos de Aditi se hicieron dioses; los dioses se alegraron y se regocijaron mucho al tomar la Vāruṇī.
1.45.39
उच्चैःश्रवा हयश्रेष्ठो मणिरत्नं च कौस्तुभम्।
उदतिष्ठन्नरश्रेष्ठ तथैवामृतमुत्तमम् ॥ १.४५.३९ ॥
Surgieron el mejor de los caballos, Uccaiḥśravas, y la joya preciosa y el Kaustubha; y asimismo, oh mejor de los hombres, surgió el supremo néctar.
1.45.40
अथ तस्य कृते राम महानासीत् कुलक्षयः।
अदितेस्तु ततः पुत्रा दितिपुत्रानयोधयन् ॥ १.४५.४० ॥
Entonces, oh Rāma, a causa de ello hubo una gran destrucción de los clanes; entonces los hijos de Aditi lucharon contra los hijos de Diti.
1.45.41
एकतामगमन् सर्वे असुरा राक्षसैः सह।
युद्धमासीन्महाघोरं वीर त्रैलोक्यमोहनम् ॥ १.४५.४१ ॥
Todos los asuras se unieron con los rākṣasas; oh héroe, hubo una batalla espantosísima que confundió a los tres mundos.
1.45.42
यदा क्षयं गतं सर्वं तदा विष्णुर्महाबलः।
अमृतं सोऽहरत् तूर्णं मायामास्थाय मोहिनीम् ॥ १.४५.४२ ॥
Cuando todo había sido destruido, entonces el poderoso Viṣṇu, asumiendo la ilusión encantadora de Mohinī, arrebató rápidamente el néctar.
1.45.43
ये गताभिमुखं विष्णुमक्षरं पुरुषोत्तमम्।
सम्पिष्टास्ते तदा युद्धे विष्णुना प्रभविष्णुना ॥ १.४५.४३ ॥
Aquellos que avanzaron contra Viṣṇu, la Persona suprema e imperecedera, fueron entonces aplastados en esa batalla por el poderoso Viṣṇu.
1.45.44
अदितेरात्मजा वीरा दितेः पुत्रान् निजघ्निरे।
अस्मिन् घोरे महायुद्धे दैतेयादित्ययोर्भृशम् ॥ १.४५.४४ ॥
Los valientes hijos de Aditi mataron a los hijos de Diti. En esta terrible gran batalla, entre los Daityas y los Ādityas, el combate fue encarnizado.
1.45.45
निहत्य दितिपुत्रांस्तु राज्यं प्राप्य पुरंदरः।
शशास मुदितो लोकान् सर्षिसङ्घान् सचारणान् ॥ १.४५.४५ ॥
Tras matar a los hijos de Diti, Purandara (Indra) obtuvo el reino y, lleno de alegría, gobernó los mundos junto con las multitudes de sabios y los Cāraṇas.