వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 1.45
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.45.1
विश्वामित्रवचः श्रुत्वा राघवः सहलक्ष्मणः।
विस्मयं परमं गत्वा विश्वामित्रमथाब्रवीत् ॥ १.४५.१ ॥
విశ్వామిత్రుని మాటలు విని లక్ష్మణునితో కూడిన రాఘవుడు (రాముడు) అత్యంత విస్మయం చెంది విశ్వామిత్రునితో ఇలా అన్నాడు.
1.45.2
अत्यद्भुतमिदं ब्रह्मन् कथितं परमं त्वया।
गङ्गावतरणं पुण्यं सागरस्यापि पूरणम् ॥ १.४५.२ ॥
ఓ బ్రహ్మన్! మీరు చెప్పిన ఈ కథ అత్యంత అద్భుతమైనది — గంగావతరణం, సాగరుని నింపడం కూడా.
1.45.3
क्षणभूतेव नौ रात्रिः संवृत्तेयं परंतप।
इमां चिन्तयतोः सर्वां निखिलेन कथां तव ॥ १.४५.३ ॥
ఓ శత్రువులను తపింపజేసేవాడా! మేమిద్దరం మీ ఈ కథ మొత్తం ఆలోచిస్తుండగా ఈ రాత్రి ఒక క్షణంలా గడిచిపోయింది.
1.45.4
तस्य सा शर्वरी सर्वा मम सौमित्रिणा सह।
जगाम चिन्तयानस्य विश्वामित्र कथां शुभाम् ॥ १.४५.४ ॥
విశ్వామిత్రుని శుభ కథను ఆలోచిస్తూ లక్ష్మణునితో కూడిన నా రాత్రి అంతా గడిచిపోయింది.
1.45.5
ततः प्रभाते विमले विश्वामित्रं तपोधनम्।
उवाच राघवो वाक्यं कृताह्निकमरिन्दमः ॥ १.४५.५ ॥
అప్పుడు నిర్మలమైన ప్రభాతంలో, నిత్యకర్మలు ముగించిన శత్రుదమనుడైన రాఘవుడు (రాముడు) తపోధనుడైన విశ్వామిత్రునితో ఈ మాటలు అన్నాడు.
1.45.6
गता भगवती रात्रिः श्रोतव्यं परमं श्रुतम्।
तराम सरितां श्रेष्ठां पुण्यां त्रिपथगां नदीम् ॥ १.४५.६ ॥
పూజనీయమైన రాత్రి గడిచిపోయింది; పరమశ్రవణీయమైన కథ విన్నాం. నదులలో శ్రేష్ఠమైన, పుణ్యమైన, త్రిపథగ అనే నదిని (గంగను) దాటుదాం.
1.45.7
नौरेषा हि सुखास्तीर्णा ऋषीणां पुण्यकर्मणाम्।
भगवन्तमिह प्राप्तं ज्ञात्वा त्वरितमागता ॥ १.४५.७ ॥
పుణ్యకర్మలు చేసిన ఋషులకు ఈ పడవ సుఖంగా సిద్ధంగా ఉంది. భగవానుడు ఇక్కడికి వచ్చారని తెలుసుకుని అది త్వరగా వచ్చింది.
1.45.8
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा राघवस्य महात्मनः।
सन्तारं कारयामास सर्षिसङ्घस्य कौशिकः ॥ १.४५.८ ॥
మహాత్ముడైన రాఘవుని ఆ మాటను విని కౌశికుడు ఋషిసమూహంతో కలిసి వారిని నదిని దాటించాడు.
1.45.9
उत्तरं तीरमासाद्य सम्पूज्यर्षिगणं ततः।
गङ्गाकूले निविष्टास्ते विशालां ददृशुः पुरीम् ॥ १.४५.९ ॥
ఉత్తర తీరానికి చేరి ఋషిసమూహాన్ని సత్కరించి, వారు గంగాతీరంలో కూర్చుని విశాలా నగరాన్ని చూశారు.
1.45.10
ततो मुनिवरस्तूर्णं जगाम सहराघवः।
विशालां नगरीं रम्यां दिव्यां स्वर्गोपमां तदा ॥ १.४५.१० ॥
అప్పుడు ముని శ్రేష్ఠుడు రాఘవునితో కలిసి త్వరగా విశాలా నగరానికి వెళ్ళాడు; అది రమ్యమైనది, దివ్యమైనది, స్వర్గంలా ఉన్నది.
1.45.11
अथ रामो महाप्राज्ञो विश्वामित्रं महामुनिम्।
पप्रच्छ प्राञ्जलिर्भूत्वा विशालामुत्तमां पुरीम् ॥ १.४५.११ ॥
అప్పుడు మహాప్రాజ్ఞుడైన రాముడు చేతులు జోడించి మహామునియైన విశ్వామిత్రుని ఉత్తమమైన విశాలా నగరం గురించి అడిగాడు.
1.45.12
कतमो राजवंशोऽयं विशालायां महामुने।
श्रोतुमिच्छामि भद्रं ते परं कौतूहलं हि मे ॥ १.४५.१२ ॥
మహాముని, విశాలలో ఇది ఏ రాజవంశం? వినాలనుకుంటున్నాను. మీకు శుభం కలుగు గాక; నాకు ఎంతో ఆసక్తిగా ఉంది.
1.45.13
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा रामस्य मुनिपुङ्गवः।
आख्यातुं तत्समारेभे विशालायाः पुरातनम् ॥ १.४५.१३ ॥
రాముని ఆ మాటలు విని మునిశ్రేష్ఠుడు విశాలా పురాతన గాథను చెప్పడం ప్రారంభించాడు.
1.45.14
श्रूयतां राम शक्रस्य कथां कथयतः श्रुताम्।
अस्मिन् देशे हि यद् वृत्तं शृणु तत्त्वेन राघव ॥ १.४५.१४ ॥
రామా, నేను చెప్పే ఇంద్రుని కథను వినుము; ఈ దేశంలో జరిగినది, రాఘవా, యథార్థంగా వినుము.
1.45.15
पूर्वं कृतयुगे राम दितेः पुत्रा महाबलाः।
अदितेश्च महाभागा वीर्यवन्तः सुधार्मिकाः ॥ १.४५.१५ ॥
పూర్వం కృతయుగంలో, రామా, దితి కుమారులు మహాబలులు; అదితి కుమారులు మహాభాగ్యవంతులు, పరాక్రమవంతులు, అత్యంత ధర్మాత్ములు.
1.45.16
ततस्तेषां नरव्याघ्र बुद्धिरासीन्महात्मनाम्।
अमरा विजराश्चैव कथं स्यामो निरामयाः ॥ १.४५.१६ ॥
అప్పుడు, నరశ్రేష్ఠా, ఆ మహాత్ములకు ఒక ఆలోచన కలిగింది: మనం ఎలా అమరులుగా, జరారహితులుగా, రోగరహితులుగా ఉండగలం?
1.45.17
तेषां चिन्तयतां तत्र बुद्धिरासीद् विपश्चिताम्।
क्षीरोदमथनं कृत्वा रसं प्राप्स्याम तत्र वै ॥ १.४५.१७ ॥
ఆలోచిస్తున్న ఆ విజ్ఞులకు అక్కడే ఒక ఆలోచన కలిగింది: క్షీరసాగరాన్ని మథించి, అక్కడే అమృతాన్ని పొందుదాం.
1.45.18
ततो निश्चित्य मथनं योक्त्रं कृत्वा च वासुकिम्।
मन्थानं मन्दरं कृत्वा ममन्थुरमितौजसः ॥ १.४५.१८ ॥
తరువాత మథనాన్ని నిశ్చయించి, వాసుకిని తాడుగా, మందర పర్వతాన్ని కవ్వంగా చేసి, అమితతేజస్వులు మథించారు.
1.45.19
अथ वर्षसहस्रेण योक्त्रसर्पशिरांसि च।
वमन्तोऽतिविषं तत्र ददंशुर्दशनैः शिलाः ॥ १.४५.१९ ॥
అనంతరం వేయి సంవత్సరాల తర్వాత, తాడుగా ఉపయోగించబడిన సర్పాల తలలు అతి భయంకరమైన విషాన్ని కక్కుతూ అక్కడి రాళ్లను తమ దంతాలతో కరిచాయి.
1.45.20
उत्पपाताग्निसंकाशं हालाहलमहाविषम्।
तेन दग्धं जगत् सर्वं सदेवासुरमानुषम् ॥ १.४५.२० ॥
అగ్నితో సమానమైన మహా భయంకర హాలాహల విషం పైకి లేచింది; దాంతో దేవతలు, అసురులు, మానవులతో సహా లోకమంతా దహించుకుపోయింది.
1.45.21
अथ देवा महादेवं शङ्करं शरणार्थिनः।
जग्मुः पशुपतिं रुद्रं त्राहि त्राहीति तुष्टुवुः ॥ १.४५.२१ ॥
అప్పుడు దేవతలు శరణు కోరి మహాదేవుడైన శంకరుని, పశుపతి రుద్రుని వద్దకు వెళ్లి 'రక్షించు, రక్షించు' అంటూ స్తుతించారు.
1.45.22
एवमुक्तस्ततो देवैर्देवदेवेश्वरः प्रभुः।
प्रादुरासीत् ततोऽत्रैव शङ्खचक्रधरो हरिः ॥ १.४५.२२ ॥
దేవతలు ఇలా వేడుకోగా, దేవదేవుడైన ప్రభువు, శంఖచక్రధారి హరి అక్కడే ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
1.45.23
उवाचैनं स्मितं कृत्वा रुद्रं शूलधरं हरिः।
दैवतैर्मथ्यमाने तु यत्पूर्वं समुपस्थितम् ॥ १.४५.२३ ॥
త్రిశూలధారి రుద్రునితో హరి చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు: 'దేవతలు మథించినప్పుడు ముందుగా ఉద్భవించినది.'
1.45.24
तत् त्वदीयं सुरश्रेष्ठ सुराणामग्रतो हि यत्।
अग्रपूजामिह स्थित्वा गृहाणेदं विषं प्रभो ॥ १.४५.२४ ॥
'దేవశ్రేష్ఠా, దేవతలకంటే ముందు మీకే పూజ దక్కేది. ప్రభూ, ఇక్కడ నిలిచి ఈ విషాన్ని స్వీకరించుము.'
1.45.25
इत्युक्त्वा च सुरश्रेष्ठस्तत्रैवान्तरधीयत।
देवतानां भयं दृष्ट्वा श्रुत्वा वाक्यं तु शार्ङ्गिणः ॥ १.४५.२५ ॥
ఇలా చెప్పి సురశ్రేష్ఠుడు అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు. దేవతల భయాన్ని చూసి, శార్ఙ్గధారి మాటలు విని.
1.45.26
हालाहलं विषं घोरं संजग्राहामृतोपमम्।
देवान् विसृज्य देवेशो जगाम भगवान् हरः ॥ १.४५.२६ ॥
భయంకరమైన హాలాహల విషాన్ని అమృతంలా స్వీకరించాడు. దేవతలను పంపి దేవేశుడైన భగవంతుడు హరుడు వెళ్ళిపోయాడు.
1.45.27
ततो देवासुराः सर्वे ममन्थू रघुनन्दन।
प्रविवेशाथ पातालं मन्थानः पर्वतोत्तमः ॥ १.४५.२७ ॥
అప్పుడు దేవతలు, అసురులు అందరూ మథించారు, ఓ రఘునందనా. అప్పుడు శ్రేష్ఠ పర్వతమైన మందరం పాతాళంలో ప్రవేశించింది.
1.45.28
ततो देवाः सगन्धर्वास्तुष्टुवुर्मधुसूदनम्।
त्वं गतिः सर्वभूतानां विशेषेण दिवौकसाम् ॥ १.४५.२८ ॥
అప్పుడు గంధర్వులతో కూడిన దేవతలు మధుసూదనుడిని స్తుతించారు. నీవే సర్వప్రాణులకు గతి, విశేషంగా దివిలో నివసించేవారికి.
1.45.30
पालयास्मान् महाबाहो गिरिमुद्धर्तुमर्हसि।
पर्वतं पृष्ठतः कृत्वा शिष्ये तत्रोदधौ हरिः।
पर्वताग्रं तु लोकात्मा हस्तेनाक्रम्य केशवः ॥ १.४५.३० ॥
"ఓ మహాబాహూ, మమ్మల్ని రక్షించు; పర్వతాన్ని ఎత్తడం నీకు తగును." అప్పుడు హరి పర్వతాన్ని వీపుపై ఉంచి సముద్రంలో పవళించాడు. లోకాత్మ కేశవుడు చేతితో పర్వత శిఖరాన్ని అదిమి పెట్టాడు.
1.45.31
देवानां मध्यतः स्थित्वा ममन्थ पुरुषोत्तमः।
अथ वर्षसहस्रेण आयुर्वेदमयः पुमान् ॥ १.४५.३१ ॥
దేవతల మధ్య నిలిచి పురుషోత్తముడు మథించాడు. అప్పుడు వెయ్యి సంవత్సరాల తర్వాత ఆయుర్వేదమయుడైన పురుషుడు ఉద్భవించాడు.
1.45.32
उदतिष्ठत् सुधर्मात्मा सदण्डः सकमण्डलुः।
पूर्वं धन्वन्तरिर्नाम अप्सराश्च सुवर्चसः ॥ १.४५.३२ ॥
సుధర్మాత్ముడైన ధన్వంతరి దండం, కమండలంతో ముందుగా ఉదయించాడు; తేజోవంతులైన అప్సరసలు కూడా ఉదయించారు.
1.45.33
अप्सु निर्मथनादेव रसात् तस्माद् वरस्त्रियः।
उत्पेतुर्मनुजश्रेष्ठ तस्मादप्सरसोऽभवन् ॥ १.४५.३३ ॥
ఓ మనుజశ్రేష్ఠా! జలాన్ని మథించడం వల్లనే, దాని రసం నుండి శ్రేష్ఠ స్త్రీలు ఉద్భవించారు; అందువల్ల వారు అప్సరసలు అయ్యారు.
1.45.34
षष्टिः कोट्योऽभवंस्तासामप्सराणां सुवर्चसाम्।
असंख्येयास्तु काकुत्स्थ यास्तासां परिचारिकाः ॥ १.४५.३४ ॥
ఆ తేజోవంతులైన అప్సరసల సంఖ్య అరవై కోట్లు; ఓ కాకుత్స్థా! వారి పరిచారికలు అసంఖ్యాకులు.
1.45.35
न ताः स्म प्रतिगृह्णन्ति सर्वे ते देवदानवाः।
अप्रतिग्रहणादेव ता वै साधारणाः स्मृताः ॥ १.४५.३५ ॥
దేవతలు, దానవులు అందరూ వారిని స్వీకరించలేదు; స్వీకరించకపోవడం వల్లే వారు సాధారణులుగా పరిగణించబడ్డారు.
1.45.36
वरुणस्य ततः कन्या वारुणी रघुनन्दन।
उत्पपात महाभागा मार्गमाणा परिग्रहम् ॥ १.४५.३६ ॥
ఓ రఘునందనా! అప్పుడు వరుణుని కుమార్తె వారుణి, మహాభాగ్యవతి, తనకు స్వీకారాన్ని కోరుతూ పైకి ఉద్భవించింది.
1.45.37
दितेः पुत्रा न तां राम जगृहुर्वरुणात्मजाम्।
अदितेस्तु सुता वीर जगृहुस्तामनिन्दिताम् ॥ १.४५.३७ ॥
ఓ రామా! దితి కుమారులు వరుణుని ఆ కుమార్తెను స్వీకరించలేదు; కానీ ఓ వీరా! అదితి కుమారులు ఆ నిందారహితురాలిని స్వీకరించారు.
1.45.38
असुरास्तेन दैतेयाः सुरास्तेनादितेः सुताः।
हृष्टाः प्रमुदिताश्चासन् वारुणीग्रहणात् सुराः ॥ १.४५.३८ ॥
ఆ (వారుణి)వల్ల దైతేయులు అసురులయ్యారు; ఆదితి పుత్రులైన దేవతలు ఆనందించారు. వారుణిని స్వీకరించడంవల్ల దేవతలు హర్షితులు, అత్యంత ఆనందితులు అయ్యారు.
1.45.39
उच्चैःश्रवा हयश्रेष्ठो मणिरत्नं च कौस्तुभम्।
उदतिष्ठन्नरश्रेष्ठ तथैवामृतमुत्तमम् ॥ १.४५.३९ ॥
ఉచ్చైశ్రవుడనే శ్రేష్ఠమైన అశ్వము, మణిరత్నము, కౌస్తుభము ఉద్భవించాయి; ఓ నరశ్రేష్ఠా, అలాగే ఉత్తమమైన అమృతమూ ఉద్భవించింది.
1.45.40
अथ तस्य कृते राम महानासीत् कुलक्षयः।
अदितेस्तु ततः पुत्रा दितिपुत्रानयोधयन् ॥ १.४५.४० ॥
తరువాత, ఓ రామా, దానికోసం గొప్ప కులనాశనం జరిగింది; అప్పుడు అదితి పుత్రులు దితి పుత్రులతో పోరాడారు.
1.45.41
एकतामगमन् सर्वे असुरा राक्षसैः सह।
युद्धमासीन्महाघोरं वीर त्रैलोक्यमोहनम् ॥ १.४५.४१ ॥
అసురులందరూ రాక్షసులతో కలిసి ఏకమయ్యారు; ఓ వీరా, ముల్లోకాలను మోహింపజేసే మహాఘోర యుద్ధం జరిగింది.
1.45.42
यदा क्षयं गतं सर्वं तदा विष्णुर्महाबलः।
अमृतं सोऽहरत् तूर्णं मायामास्थाय मोहिनीम् ॥ १.४५.४२ ॥
అన్నీ నశించినప్పుడు, మహాబలుడైన విష్ణువు మోహినీ మాయను ధరించి శీఘ్రంగా అమృతాన్ని అపహరించాడు.
1.45.43
ये गताभिमुखं विष्णुमक्षरं पुरुषोत्तमम्।
सम्पिष्टास्ते तदा युद्धे विष्णुना प्रभविष्णुना ॥ १.४५.४३ ॥
అక్షరుడు పురుషోత్తముడైన విష్ణువును ఎదుర్కొనిపోయిన వారు, ఆ యుద్ధంలో ప్రభావశాలియైన విష్ణువుచే నలిపివేయబడ్డారు.
1.45.44
अदितेरात्मजा वीरा दितेः पुत्रान् निजघ्निरे।
अस्मिन् घोरे महायुद्धे दैतेयादित्ययोर्भृशम् ॥ १.४५.४४ ॥
అదితి వీర పుత్రులు దితి పుత్రులను సంహరించారు. ఈ భయంకరమైన మహాయుద్ధంలో దైత్యులకు, ఆదిత్యులకు మధ్య తీవ్రంగా పోరాటం జరిగింది.
1.45.45
निहत्य दितिपुत्रांस्तु राज्यं प्राप्य पुरंदरः।
शशास मुदितो लोकान् सर्षिसङ्घान् सचारणान् ॥ १.४५.४५ ॥
దితి పుత్రులను సంహరించి, పురందరుడు (ఇంద్రుడు) రాజ్యాన్ని పొందాడు; సంతోషంతో ఋషిగణాలు, చారణులతో కూడిన లోకాలను పాలించాడు.