Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

वाल्मीकि रामायण · सर्ग 1.68

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

1.68.1

जनकेन समादिष्टा दूतास्ते क्लान्तवाहनाः।
त्रिरात्रमुषिता मार्गे तेऽयोध्यां प्राविशन् पुरीम् ॥ १.६८.१ ॥

जनकाने पाठवलेले ते दूत, थकलेल्या वाहनांसह मार्गात तीन रात्री राहून अयोध्या नगरीत प्रवेश करते झाले.

1.68.2

ते राजवचनाद् गत्वा राजवेश्म प्रवेशिताः।
ददृशुर्देवसंकाशं वृद्धं दशरथं नृपम् ॥ १.६८.२ ॥

राजाच्या आज्ञेने ते राजवाड्यात गेले आणि प्रवेशले, आणि देवतुल्य वृद्ध राजा दशरथाला त्यांनी पाहिले.

1.68.3

बद्धाञ्जलिपुटाः सर्वे दूता विगतसाध्वसाः।
राजानं प्रश्रितं वाक्यमब्रुवन् मधुराक्षरम् ॥ १.६८.३ ॥

हात जोडून, भय सोडलेले सर्व दूत राजाला विनम्र आणि मधुर अक्षरांचे शब्द बोलले.

1.68.4

मैथिलो जनको राजा साग्निहोत्रपुरस्कृतः।
मुहुर्मुहुर्मधुरया स्नेहसंरक्तया गिरा ॥ १.६८.४ ॥

मिथिलेचा राजा जनक, अग्निहोत्र पुढे ठेवून, स्नेहाने रंगलेल्या मधुर वाणीने वारंवार (म्हणतो).

1.68.5

कुशलं चाव्ययं चैव सोपाध्यायपुरोहितम्।
जनकस्त्वां महाराज पृच्छते सपुरःसरम् ॥ १.६८.५ ॥

हे महाराजा, जनक आपले कुशल आणि उपाध्याय व पुरोहितांसह सर्वांचे अक्षय कुशल प्रथम विचारतो.

1.68.6

पृष्ट्वा कुशलमव्यग्रं वैदेहो मिथिलाधिपः।
कौशिकानुमते वाक्यं भवन्तमिदमब्रवीत् ॥ १.६८.६ ॥

विदेहाचा राजा, मिथिलेचा अधिपती, कौशिकाच्या अनुमतीने, शांतपणे कुशल विचारून आपणास हे वचन म्हणाला.

1.68.7

पूर्वं प्रतिज्ञा विदिता वीर्यशुल्का ममात्मजा।
राजानश्च कृतामर्षा निर्वीर्या विमुखीकृताः ॥ १.६८.७ ॥

पूर्वीच माझी प्रतिज्ञा ज्ञात आहे: माझ्या कन्येचे शुल्क पराक्रम आहे. राजे संतापले आणि निर्बल होऊन विमुख झाले.

1.68.8

सेयं मम सुता राजन् विश्वामित्रपुरस्कृतैः।
यदृच्छयागतै राजन् निर्जिता तव पुत्रकैः ॥ १.६८.८ ॥

हे राजा! ही माझी कन्या विश्वामित्रांनी पुढे केली असता, योगायोगाने आलेल्या तुमच्या पुत्रांनी जिंकली.

1.68.9

तच्च रत्नं धनुर्दिव्यं मध्ये भग्नं महात्मना।
रामेण हि महाबाहो महत्यां जनसंसदि ॥ १.६८.९ ॥

हे महाबाहो! ते दिव्य रत्नरूप धनुष्य महात्मा रामाने मोठ्या जनसभेच्या मध्यभागी मोडले.

1.68.10

अस्मै देया मया सीता वीर्यशुल्का महात्मने।
प्रतिज्ञां तर्तुमिच्छामि तदनुज्ञातुमर्हसि ॥ १.६८.१० ॥

पराक्रम ज्याचे शुल्क आहे, ती सीता मी या महात्म्याला द्यावी. माझी प्रतिज्ञा पूर्ण करू इच्छितो; त्याची अनुमती द्यावी.

1.68.11

सोपाध्यायो महाराज पुरोहितपुरस्कृतः।
शीघ्रमागच्छ भद्रं ते द्रष्टुमर्हसि राघवौ ॥ १.६८.११ ॥

हे महाराजा! उपाध्यायांसह, पुरोहिताला पुढे करून लवकर या. तुमचे कल्याण असो; तुम्ही दोन राघवांना पाहण्यास योग्य आहात.

1.68.12

प्रतिज्ञां मम राजेन्द्र निर्वर्तयितुमर्हसि।
पुत्रयोरुभयोरेव प्रीतिं त्वमुपलप्स्यसे ॥ १.६८.१२ ॥

हे राजेंद्रा! माझी प्रतिज्ञा पूर्ण करणे तुम्हास योग्य आहे; दोन्ही पुत्रांचा आनंद तुम्हाला मिळेल.

1.68.13

एवं विदेहाधिपतिर्मधुरं वाक्यमब्रवीत्।
विश्वामित्राभ्यनुज्ञातः शतानन्दमते स्थितः ॥ १.६८.१३ ॥

अशा प्रकारे विदेहांचा अधिपती (जनक) मधुर वचने बोलला. विश्वामित्रांची अनुज्ञा घेऊन, शतानंदांच्या मताप्रमाणे उभा राहून.

1.68.14

दूतवाक्यं तु तच्छ्रुत्वा राजा परमहर्षितः।
वसिष्ठं वामदेवं च मन्त्रिणश्चैवमब्रवीत् ॥ १.६८.१४ ॥

दूताचे वचन ऐकून राजा अत्यंत हर्षित झाला. वसिष्ठ, वामदेव आणि मंत्र्यांना तो असे म्हणाला.

1.68.15

गुप्तः कुशिकपुत्रेण कौसल्यानन्दवर्धनः।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा विदेहेषु वसत्यसौ ॥ १.६८.१५ ॥

कुशिकपुत्र (विश्वामित्र) यांनी संरक्षित, कौसल्येचा आनंद वाढवणारे, बंधू लक्ष्मणासह ते विदेहात वास्तव्य करीत आहेत.

1.68.16

दृष्टवीर्यस्तु काकुत्स्थो जनकेन महात्मना।
सम्प्रदानं सुतायास्तु राघवे कर्तुमिच्छति ॥ १.६८.१६ ॥

महात्मा जनकाने ज्याचे पराक्रम पाहिले आहेत, त्या काकुत्स्थ (राम) राघवाला आपल्या कन्येचे दान करण्याची इच्छा जनक करीत आहे.

1.68.17

यदि वो रोचते वृत्तं जनकस्य महात्मनः।
पुरीं गच्छामहे शीघ्रं मा भूत् कालस्य पर्ययः ॥ १.६८.१७ ॥

महात्मा जनकाचा हा प्रस्ताव तुम्हांस पसंत असेल, तर आपण लवकर नगरीत जाऊ; विलंब होऊ नये.

1.68.18

मन्त्रिणो बाढमित्याहुः सह सर्वैर्महर्षिभिः।
सुप्रीतश्चाब्रवीद् राजा श्वो यात्रेति च मन्त्रिणः ॥ १.६८.१८ ॥

मंत्री आणि सर्व महर्षी 'अति उत्तम' म्हणाले. अत्यंत प्रसन्न झालेला राजा मंत्र्यांना म्हणाला, 'उद्या प्रवास.'

1.68.19

मन्त्रिणस्तु नरेन्द्रस्य रात्रिं परमसत्कृताः।
ऊषुः प्रमुदिताः सर्वे गुणैः सर्वैः समन्विताः ॥ १.६८.१९ ॥

राजाचे मंत्री अत्यंत सन्मानित होऊन त्या रात्री आनंदाने राहिले; ते सर्व गुणांनी युक्त होते.