वाल्मीकि रामायण · सर्ग 1.71
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.71.1
एवं ब्रुवाणं जनकः प्रत्युवाच कृताञ्जलिः।
श्रोतुमर्हसि भद्रं ते कुलं नः परिकीर्तितम् ॥ १.७१.१ ॥
असे बोलणाऱ्या विश्वामित्रांना जनकाने हात जोडून उत्तर दिले— तुमचे कल्याण असो; आमच्या कुलाचे वर्णन तुम्ही ऐकण्यास योग्य आहात.
1.71.2
प्रदाने हि मुनिश्रेष्ठ कुलं निरवशेषतः।
वक्तव्यं कुलजातेन तन्निबोध महामते ॥ १.७१.२ ॥
हे मुनिश्रेष्ठा, कुलात जन्मलेल्याने कुलाचे पूर्णपणे वर्णन करावे; हे महामते, ते ऐका.
1.71.3
राजाभूत् त्रिषु लोकेषु विश्रुतः स्वेन कर्मणा।
निमिः परमधर्मात्मा सर्वसत्त्ववतां वरः ॥ १.७१.३ ॥
आपल्या कर्मांनी त्रिलोकात प्रसिद्ध असा राजा निमी झाला; तो परम धर्मात्मा आणि सर्व प्राण्यांमध्ये श्रेष्ठ होता.
1.71.4
तस्य पुत्रो मिथिर्नाम जनको मिथिपुत्रकः।
प्रथमो जनको राजा जनकादप्युदावसुः ॥ १.७१.४ ॥
त्याचा पुत्र मिथी नावाचा होता; तोच जनक आणि मिथीचा पुत्रही होता; तो पहिला जनक राजा होता; जनकापासून उदावसू जन्मला.
1.71.5
उदावसोस्तु धर्मात्मा जातो वै नन्दिवर्धनः।
नन्दिवर्धसुतः शूरः सुकेतुर्नाम नामतः ॥ १.७१.५ ॥
उदावसूचा धर्मात्मा पुत्र नंदिवर्धन जन्मला; नंदिवर्धनाचा शूर पुत्र सुकेतू नावाचा होता.
1.71.6
सुकेतोरपि धर्मात्मा देवरातो महाबलः।
देवरातस्य राजर्षेर्बृहद्रथ इति स्मृतः ॥ १.७१.६ ॥
सुकेतूचा धर्मात्मा आणि महाबली पुत्र देवरात होता; त्या राजर्षी देवरातांचा पुत्र बृहद्रथ म्हणून स्मरला जातो.
1.71.7
बृहद्रथस्य शूरोऽभून्महावीरः प्रतापवान्।
महावीरस्य धृतिमान् सुधृतिः सत्यविक्रमः ॥ १.७१.७ ॥
बृहद्रथाचा पुत्र शूर झाला, जो महावीर व प्रतापी होता. महावीराचा पुत्र धृतिमान सुधृती होता, ज्याचा पराक्रम सत्य होता.
1.71.8
सुधृतेरपि धर्मात्मा धृष्टकेतुः सुधार्मिकः।
धृष्टकेतोश्च राजर्षेर्हर्यश्व इति विश्रुतः ॥ १.७१.८ ॥
सुधृतीचा पुत्र धर्मात्मा व अत्यंत धार्मिक धृष्टकेतू होता; राजर्षी धृष्टकेतूचा पुत्र हर्यश्व म्हणून प्रसिद्ध झाला.
1.71.9
हर्यश्वस्य मरुः पुत्रो मरोः पुत्रः प्रतीन्धकः।
प्रतीन्धकस्य धर्मात्मा राजा कीर्तिरथः सुतः ॥ १.७१.९ ॥
हर्यश्वाचा पुत्र मरु; मरूचा पुत्र प्रतींधक; प्रतींधकाचा धर्मात्मा पुत्र राजा कीर्तिरथ.
1.71.10
पुत्रः कीर्तिरथस्यापि देवमीढ इति स्मृतः।
देवमीढस्य विबुधो विबुधस्य महीध्रकः ॥ १.७१.१० ॥
कीर्तिरथाचा पुत्र देवमीढ म्हणून स्मरला गेला; देवमीढाचा पुत्र विबुध; विबुधाचा पुत्र महीध्रक.
1.71.11
महीध्रकसुतो राजा कीर्तिरातो महाबलः।
कीर्तिरातस्य राजर्षेर्महारोमा व्यजायत ॥ १.७१.११ ॥
महीध्रकाचा पुत्र महाबली राजा कीर्तिरात होता; राजर्षी कीर्तिरातापासून महारोमा जन्मला.
1.71.12
महारोम्णस्तु धर्मात्मा स्वर्णरोमा व्यजायत।
स्वर्णरोम्णस्तु राजर्षेर्ह्रस्वरोमा व्यजायत ॥ १.७१.१२ ॥
महारोम्याचा धर्मात्मा पुत्र स्वर्णरोमा जन्मला; राजर्षी स्वर्णरोम्यापासून ह्रस्वरोमा जन्मला.
1.71.13
तस्य पुत्रद्वयं राज्ञो धर्मज्ञस्य महात्मनः।
ज्येष्ठोऽहमनुजो भ्राता मम वीरः कुशध्वजः ॥ १.७१.१३ ॥
त्या धर्मज्ञ महात्मा राजाला दोन पुत्र होते. मी ज्येष्ठ होतो, आणि माझा धाकटा भाऊ वीर कुशध्वज होता.
1.71.14
मां तु ज्येष्ठं पिता राज्ये सोऽभिषिच्य पिता मम।
कुशध्वजं समावेश्य भारं मयि वनं गतः ॥ १.७१.१४ ॥
माझ्या वडिलांनी मला ज्येष्ठ म्हणून राज्यावर अभिषेक केला, कुशध्वजाकडे जबाबदारी सोपवली आणि भार माझ्यावर ठेवून ते वनात गेले.
1.71.15
वृद्धे पितरि स्वर्याते धर्मेण धुरमावहम्।
भ्रातरं देवसंकाशं स्नेहात् पश्यन् कुशध्वजम् ॥ १.७१.१५ ॥
वृद्ध वडील स्वर्गवासी झाल्यावर मी धर्मानुसार भार वाहिला; देवतुल्य भाऊ कुशध्वजाकडे स्नेहाने पाहत राहिलो.
1.71.16
कस्यचित्त्वथ कालस्य सांकाश्यादागतः पुरात्।
सुधन्वा वीर्यवान् राजा मिथिलामवरोधकः ॥ १.७१.१६ ॥
काही काळानंतर सांकाश्य नगरातून वीर्यवान राजा सुधन्वा आला आणि त्याने मिथिलेला वेढा घातला.
1.71.17
स च मे प्रेषयामास शैवं धनुरनुत्तमम्।
सीता च कन्या पद्माक्षी मह्यं वै दीयतामिति ॥ १.७१.१७ ॥
त्याने माझ्याकडे शिवाचे अनुत्तम धनुष्य पाठवले आणि म्हटले, "कमलनयनी कन्या सीता मला द्यावी."
1.71.18
तस्याप्रदानान्महर्षे युद्धमासीन्मया सह।
स हतोऽभिमुखो राजा सुधन्वा तु मया रणे ॥ १.७१.१८ ॥
हे महर्षी, त्याला कन्या न दिल्यामुळे माझ्याशी त्याचे युद्ध झाले. रणांगणात समोरासमोर राजा सुधन्वा माझ्याकडून मारला गेला.
1.71.19
निहत्य तं मुनिश्रेष्ठ सुधन्वानं नराधिपम्।
सांकाश्ये भ्रातरं शूरमभ्यषिञ्चं कुशध्वजम् ॥ १.७१.१९ ॥
हे मुनिश्रेष्ठा, त्या नराधिप सुधन्व्याला ठार करून सांकाश्यात माझा शूर बंधू कुशध्वज याचा राज्याभिषेक केला.
1.71.20
कनीयानेष मे भ्राता अहं ज्येष्ठो महामुने।
ददामि परमप्रीतो वध्वौ ते मुनिपुंगव ॥ १.७१.२० ॥
हा माझा धाकटा भाऊ आहे, मी थोरला आहे. हे महामुने, हे मुनिपुंगवा, परम प्रसन्नतेने मी तुमच्या दोन्ही सुनांना तुम्हाला देतो.
1.71.21
सीतां रामाय भद्रं ते ऊर्मिलां लक्ष्मणाय वै।
वीर्यशुल्कां मम सुतां सीतां सुरसुतोपमाम् ॥ १.७१.२१ ॥
रामासाठी सीता आणि लक्ष्मणासाठी ऊर्मिला — तुमचे कल्याण असो. पराक्रम हेच ज्याचे मूल्य, माझी कन्या सीता देवकन्येसारखी आहे.
1.71.22
द्वितीयामूर्मिलां चैव त्रिर्वदामि न संशयः।
ददामि परमप्रीतो वध्वौ ते मुनिपुंगव ॥ १.७१.२२ ॥
दुसरी ऊर्मिला — मी तीनदा सांगतो, यात संशय नाही. हे मुनिपुंगवा, परम प्रसन्नतेने तुमच्या दोन्ही सुनांना मी देतो.
1.71.23
रामलक्ष्मणयो राजन् गोदानं कारयस्व ह।
पितृकार्यं च भद्रं ते ततो वैवाहिकं कुरु ॥ १.७१.२३ ॥
हे राजा, राम आणि लक्ष्मण यांच्यासाठी गोदान करवा. तुमचे कल्याण असो. मग पितृकार्य करून विवाहसंस्कार करा.
1.71.24
मघा ह्यद्य महाबाहो तृतीयदिवसे प्रभो।
फल्गुन्यामुत्तरे राजंस्तस्मिन् वैवाहिकं कुरु।
रामलक्ष्मणयोरर्थे दानं कार्यं सुखोदयम् ॥ १.७१.२४ ॥
हे महाबाहो, हे प्रभो, आज मघा नक्षत्र आहे; तिसऱ्या दिवशी, हे राजा, उत्तर फाल्गुनीत त्याच दिवशी विवाहसंस्कार करा. राम व लक्ष्मण यांच्यासाठी सुखदायक दान द्यावे.