বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 2.101
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.101.1
रामस्य वचनं श्रुत्वा भरतः प्रत्युवाच ह ।
किं मे धर्माद्विहीनस्य राजधर्मः करिष्यति ॥ २.१०१.१ ॥
রামের কথা শুনে ভরত উত্তর দিলেন, "ধর্মহীন আমার কাছে রাজধর্ম কী করবে?"
2.101.2
शाश्वतो ऽयं सदा धर्म्मः स्थितो ऽस्मासु नरर्षभ ।
ज्येष्ठपुत्रे स्थिते राजन्न कनीयान् नृपो भवेत् ॥ २.१०१.२ ॥
হে নরশ্রেষ্ঠ, এটি আমাদের মধ্যে চিরকাল প্রতিষ্ঠিত ধর্ম; জ্যেষ্ঠ পুত্র বিদ্যমান থাকলে কনিষ্ঠ রাজা হয় না।
2.101.3
स समृद्धां मया सार्द्धमयोध्यां गच्छ राघव ।
अभिषेचय चात्मानं कुलस्यास्य भवाय नः ॥ २.१०१.३ ॥
হে রাঘব, আমার সঙ্গে সমৃদ্ধ অযোধ্যায় চলো; আমাদের এই কুলের কল্যাণের জন্য নিজেকে অভিষিক্ত করো।
2.101.4
राजानं मानुषं प्राहुर्देवत्वे स मतो मम ।
यस्य धर्मार्थसहितं वृत्तमाहुरमानुषम् ॥ २.१०१.४ ॥
লোকে রাজাকে মানুষ বলে, কিন্তু আমার মতে তিনি দেবতা; ধর্ম ও অর্থযুক্ত আচরণের জন্য তাঁকে অমানুষ বলা হয়।
2.101.5
केकयस्थे च मयि तु त्वयि चारण्यमाश्रिते ।
दिवमार्यो गतो राजा यायजूकः सतां मतः ॥ २.१०१.५ ॥
আমি যখন কেকয়ে ছিলাম এবং তুমি অরণ্যে আশ্রয় নিয়েছিলে, তখন যজ্ঞকারী ও সজ্জনদের সম্মানিত আর্য রাজা স্বর্গে গমন করেন।
2.101.6
निष्क्रान्तमात्रे भवति सहसीते सलक्ष्मणे ।
दुःखशोकाभिभूतस्तु राजा त्रिदिवमभ्यगात् ॥ २.१०१.६ ॥
তুমি, সীতা ও লক্ষ্মণ বের হওয়ামাত্র দুঃখ-শোকে অভিভূত রাজা স্বর্গে গমন করেন।
2.101.7
उत्तिष्ठ पुरुषव्याघ्र क्रियतामुदकं पितुः ।
ऺअहं चायं च शत्रुघ्नः पूर्वमेव कृतोदकौ ॥ २.१०१.७ ॥
ওঠো, পুরুষব্যাঘ্র! পিতার জন্য উদকক্রিয়া করা হোক। আমি এবং এই শত্রুঘ্ন আগেই উদকতর্পণ করে ফেলেছি।
2.101.8
प्रियेण खलु दत्तं हि पितृलोकेषु राघव ।
अक्षय्यं भवतीत्याहुर्भवांश्चैव पितुः प्रियः ॥ २.१०१.८ ॥
হে রাঘব, প্রিয় পুত্র যা অর্পণ করে তা পিতৃলোকে অক্ষয় হয়, এমন বলা হয়; আপনিও পিতার প্রিয় ছিলেন।
2.101.9
त्वामेव शोचंस्तव दर्शनेप्सुस्त्वय्येव सक्तामनिवर्त्य बुद्धिम् ।
त्वया विहीनस्तव शोकरुग्णस्त्वां संस्मरन्नस्तमितः पिता ते ॥ २.१०१.९ ॥
তোমাকেই শোক করে, তোমাকে দেখতে ইচ্ছুক হয়ে, তোমাতেই নিবদ্ধ বুদ্ধি না সরিয়ে, তোমাকে ছাড়া শোকরোগে কাতর হয়ে, তোমাকেই স্মরণ করতে করতে তোমার পিতা অস্তমিত হলেন।