વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 2.113
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.113.1
ततः शिरसि कृत्वा तु पादुके भरतस्तदा ।
आरुरोह रथं हृष्टः शत्रुघ्नेन समन्वितः ॥ २.११३.१ ॥
ત્યારે ભરતે તે પાદુકાઓ માથા પર ધારણ કરી અને હર્ષપૂર્વક શત્રુઘ્ન સાથે રથમાં ચડ્યો.
2.113.2
वसिष्ऺठो वामदेवश्च जाबालिश्च दृढव्रतः ।
अग्रतः प्रययुः सर्वे मन्त्रिणो मन्त्रपूजिताः ॥ २.११३.२ ॥
વસિષ્ઠ, વામદેવ અને દૃઢવ્રત જાબાલિ, તથા મંત્રણાથી સન્માનિત સર્વ મંત્રીઓ આગળ ચાલ્યા.
2.113.3
मन्दाकिनीं नदीं रम्यां प्राङ्मुखास्ते ययुस्तदा ।
प्रदक्षिणं च कुर्वाणाश्चित्रकूटं महागिरिम् ॥ २.११३.३ ॥
ત્યારે તેઓ પૂર્વાભિમુખ થઈને રમણીય મંદાકિની નદી તરફ ગયા; મહાપર્વત ચિત્રકૂટની પ્રદક્ષિણા કરતા ચાલ્યા.
2.113.4
पश्यन् धातुसहस्राणि रम्याणि विविधानि च ।
प्रययौ तस्य पार्श्वेन ससैन्यो भरतस्तदा ॥ २.११३.४ ॥
વિવિધ પ્રકારના હજારો સુંદર ધાતુવર્ણો જોતાં ભરત સૈન્ય સાથે તે પર્વતની બાજુએ થઈને ચાલ્યો.
2.113.5
अदूराच्चित्रकूटस्य ददर्श भरतस्तदा ।
आश्रमं यत्र स मुनिर्भरद्वाजः कृतालयः ॥ २.११३.५ ॥
ચિત્રકૂટથી બહુ દૂર નહીં, ત્યારે ભરતે ભરદ્વાજ મુનિ જ્યાં રહેતા હતા તે આશ્રમ જોયો.
2.113.6
स तमाश्रममागम्य भरद्वाजस्य बुद्धिमान् ।
अवतीर्य रथात् पादौ ववन्दे भरतस्तदा ॥ २.११३.६ ॥
બુદ્ધિમાન ભરતે તે આશ્રમ પહોંચીને, રથથી ઊતરી ભરદ્વાજના ચરણોમાં વંદન કર્યું.
2.113.7
ततो हृष्टो भरद्वाजो भरतं वाक्यमब्रवीत् ।
अपि कृत्यं कृतं तात रामेण च समागतम् ॥ २.११३.७ ॥
ત્યારે પ્રસન્ન થયેલા ભરદ્વાજે ભરતને કહ્યું - હે તાત, શું તારું કાર્ય સિદ્ધ થયું? અને શું રામ સાથે તારી મુલાકાત થઈ?
2.113.8
एवमुक्तः स तु ततो भरद्वाजेन धीमता ।
प्रत्युवाच भरद्वाजं भरतो भ्रातृवत्सलः ॥ २.११३.८ ॥
બુદ્ધિમાન ભરદ્વાજે આમ કહ્યું ત્યારે ભ્રાતૃપ્રેમી ભરતે ભરદ્વાજને ઉત્તર આપ્યો.
2.113.9
स याच्यमानो गुरुणा मया च दृढविक्रमः ।
राघवः परमप्रीतो वसिष्ठं वाक्यमब्रवीत् ॥ २.११३.९ ॥
ગુરુ અને મારા દ્વારા વિનંતી થતાં દૃઢ પરાક્રમી રાઘવ અત્યંત પ્રસન્ન થઈ વસિષ્ઠને બોલ્યા.
2.113.10
पितुः प्रतिज्ञां तामेव पालयिष्यामि तत्त्वतः ।
चतुर्दश हि वर्षाणि या प्रतिज्ञा पितुर्मम ॥ २.११३.१० ॥
મારા પિતાની તે પ્રતિજ્ઞા હું ખરેખર પાળીશ; તે ચૌદ વર્ષોની મારા પિતાની પ્રતિજ્ઞા છે.
2.113.11
एवमुक्तो महाप्राज्ञो वसिष्ठः प्रत्युवाच ह ।
वाक्यज्ञो वाक्यकुशलं राघवं वचनं महत् ॥ २.११३.११ ॥
આમ કહેવાતાં મહાપ્રાજ્ઞ વસિષ્ઠ, વાક્યજ્ઞ અને વાક્યકુશળ રાઘવને આ મહાન વચન બોલ્યા.
2.113.12
एते प्रयच्छ संहृष्टः पादुके हेमभूषिते ।
अयोध्यायां महाप्राज्ञ योगक्षेमकरे तव ॥ २.११३.१२ ॥
હે મહાપ્રાજ્ઞ, પ્રસન્ન થઈને સુવર્ણથી શોભિત આ બે પાદુકાઓ આપ; તે અયોધ્યામાં તારા યોગક્ષેમ કરશે.
2.113.13
एवमुक्तो वसिष्ठेन राघवः प्राङ्मुखः स्थितः ।
पादुके अधिरुह्यैते मम राज्याय वै ददौ ॥ २.११३.१३ ॥
વસિષ્ઠે આમ કહ્યું ત્યારે રાઘવ પૂર્વાભિમુખ ઊભા રહ્યા; આ પાદુકાઓ પર ચઢીને તેમણે મારા રાજ્ય માટે તે આપી.
2.113.14
निवृत्तो ऽहमनुज्ञातो रामेण सुमहात्मना ।
अयोध्यामेव गच्छामि गृहीत्वा पादुके शुभे ॥ २.११३.१४ ॥
મહાત્મા રામની અનુમતિ મેળવીને હું પાછો ફર્યો છું; આ શુભ પાદુકાઓ લઈને હું અયોધ્યા જ જાઉં છું.
2.113.15
एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं भरतस्य महात्मनः ।
भरद्वाजः शुभतरं मुनिर्वाक्यमुवाच तम् ॥ २.११३.१५ ॥
મહાત્મા ભરતનું આ શુભ વચન સાંભળીને મુનિ ભારદ્વાજે તેમને વધુ શુભ વચન કહ્યું.
2.113.16
नैतच्चित्रं नरव्याघ्र शीलवृत्तवतां वर ।
यदार्यं त्वयि तिष्ठेत्तु निम्ने सृष्टमिवोदकम् ॥ २.११३.१६ ॥
હે નરવ્યાઘ્ર, શીલ અને આચરણવાળાઓમાં શ્રેષ્ઠ! તમારામાં આર્યભાવ ટકી રહે એ આશ્ચર્ય નથી; નીચાણવાળી જગ્યાએ રેડેલું પાણી ટકે તેમ.
2.113.17
अमृतः स महाबाहुः पिता दशरथस्तव ।
यस्य त्वमीदृशः पुत्रो धर्मज्ञो धर्मवत्सलः ॥ २.११३.१७ ॥
તમારા પિતા, મહાબાહુ દશરથ, અમર છે; જેમને તમારા જેવો ધર્મજ્ઞ અને ધર્મપ્રેમી પુત્ર છે.
2.113.18
तमृषिं तु महात्मानमुक्तवाक्यं कृताञ्जलिः ।
आमतन्त्रयितुमारेभे चरणावुपगृह्य च ॥ २.११३.१८ ॥
તે બોલી ચૂકેલા મહાત્મા ઋષિને, હાથ જોડીને ભરતે વિદાય માગવાનું શરૂ કર્યું અને તેમના ચરણ પકડ્યા.
2.113.19
ततः प्रदक्षिणं कृत्वा भरद्वाजं पुनःपुनः ।
भरतस्तु ययौ श्रीमानयोध्यां सह मन्त्रिभिः ॥ २.११३.१९ ॥
પછી ભરદ્વાજની વારંવાર પ્રદક્ષિણા કરીને શ્રીમાન ભરત મંત્રીઓ સાથે અયોધ્યા તરફ ગયા.
2.113.20
यानैश्च शकटैश्चैव हयैर्नागैश्च सा चमूः ।
पुनर्निवृत्ता विस्तीर्णा भरतस्यानुयायिनी ॥ २.११३.२० ॥
રથ, ગાડાં, ઘોડા અને હાથીઓ સાથે ભરતને અનુસરતી તે વિશાળ સેના ફરી પાછી વળી.
2.113.21
ततस्ते यमुनां दिव्यां नदीं तीर्त्वोर्मिमालिनीम् ।
ददृशुस्तां पुनः सर्वे गङ्गां शुभजलां नदीम् ॥ २.११३.२१ ॥
પછી તેમણે મોજાંની માળાથી શોભતી દિવ્ય યમુના નદી પાર કરી; અને બધાએ ફરી શુભજળવાળી ગંગા નદી જોઈ.
2.113.22
तां रम्यजलसम्पूर्णां सन्तीर्य सहबान्धवः ।
शृङ्गिबेरपुरं रम्यं प्रविवेश ससैनिकः ॥ २.११३.२२ ॥
રમણીય જળથી ભરેલી તે નદી પાર કરીને સગાંસંબંધીઓ અને સૈનિકો સાથે તેણે સુંદર શૃંગિબેરપુરમાં પ્રવેશ કર્યો.
2.113.23
शृङ्गिबेरपुराद्भूयस्त्वयोध्यां संददर्श ह ॥ २.११३.२३ ॥
શૃંગિબેરપુરથી તેણે ફરી અયોધ્યાને જોઈ.
2.113.24
अयोध्यां च ततो दृष्ट्वा पित्रा भ्रात्रा विवर्जिताम् ।
भरतो दुःखसन्तप्तः सारथिं चेदमब्रवीत् ॥ २.११३.२४ ॥
પિતા અને ભાઈ વિનાની અયોધ્યાને જોઈને દુઃખથી સંતપ્ત ભરતે સારથિને આ કહ્યું.
2.113.25
सारथे पश्य विध्वस्ता सायोध्या न प्रकाशते ।
निराकारा निरानन्दा दीना प्रतिहतस्वरा ॥ २.११३.२५ ॥
હે સારથિ, જુઓ, વિધ્વસ્ત થયેલી એ અયોધ્યા હવે પ્રકાશતી નથી. તે રૂપ વિનાની, આનંદ વિનાની, દીન અને સ્વર રૂંધાયેલી બની ગઈ છે.