Vedyatra वेदयात्रा
ଖୋଜନ୍ତୁ

ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 2.113

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ଶବ୍ଦାର୍ଥ ସହ ପଢ଼ନ୍ତୁ

2.113.1

ततः शिरसि कृत्वा तु पादुके भरतस्तदा ।
आरुरोह रथं हृष्टः शत्रुघ्नेन समन्वितः ॥ २.११३.१ ॥

ସେତେବେଳେ ଭରତ ସେହି ପାଦୁକା ମୁଣ୍ଡରେ ଧାରଣ କରି, ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ସହିତ ରଥରେ ଆରୋହଣ କଲେ।

2.113.2

वसिष्ऺठो वामदेवश्च जाबालिश्च दृढव्रतः ।
अग्रतः प्रययुः सर्वे मन्त्रिणो मन्त्रपूजिताः ॥ २.११३.२ ॥

ବଶିଷ୍ଠ, ବାମଦେବ ଏବଂ ଦୃଢ଼ବ୍ରତ ଜାବାଲି, ଓ ମନ୍ତ୍ରଣାରେ ସମ୍ମାନିତ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀ ଅଗ୍ରରେ ଚାଲିଲେ।

2.113.3

मन्दाकिनीं नदीं रम्यां प्राङ्मुखास्ते ययुस्तदा ।
प्रदक्षिणं च कुर्वाणाश्चित्रकूटं महागिरिम् ॥ २.११३.३ ॥

ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ପୂର୍ବମୁଖ ହୋଇ ରମଣୀୟ ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ; ମହାପର୍ବତ ଚିତ୍ରକୂଟକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଚାଲିଲେ।

2.113.4

पश्यन् धातुसहस्राणि रम्याणि विविधानि च ।
प्रययौ तस्य पार्श्वेन ससैन्यो भरतस्तदा ॥ २.११३.४ ॥

ବିବିଧ ରମଣୀୟ ହଜାର ହଜାର ଧାତୁବର୍ଣ୍ଣ ଦେଖି ଭରତ ସେତେବେଳେ ସୈନ୍ୟ ସହିତ ସେହି ପର୍ବତର ପାର୍ଶ୍ୱ ଦେଇ ଚାଲିଲେ।

2.113.5

अदूराच्चित्रकूटस्य ददर्श भरतस्तदा ।
आश्रमं यत्र स मुनिर्भरद्वाजः कृतालयः ॥ २.११३.५ ॥

ଚିତ୍ରକୂଟରୁ ଅଧିକ ଦୂରରେ ନୁହେଁ, ସେତେବେଳେ ଭରତ ସେହି ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ ଯେଉଁଠି ଭରଦ୍ୱାଜ ମୁନି ବାସ କରୁଥିଲେ।

2.113.6

स तमाश्रममागम्य भरद्वाजस्य बुद्धिमान् ।
अवतीर्य रथात् पादौ ववन्दे भरतस्तदा ॥ २.११३.६ ॥

ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭରତ ସେହି ଆଶ୍ରମରେ ପହଞ୍ଚି, ରଥରୁ ଓହ୍ଲାଇ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ପାଦରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

2.113.7

ततो हृष्टो भरद्वाजो भरतं वाक्यमब्रवीत् ।
अपि कृत्यं कृतं तात रामेण च समागतम् ॥ २.११३.७ ॥

ତେବେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଭରଦ୍ୱାଜ ଭରତଙ୍କୁ କହିଲେ - ହେ ତାତ, ତୁମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି କି? ରାମଙ୍କ ସହିତ ତୁମର ସାକ୍ଷାତ ହୋଇଛି କି?

2.113.8

एवमुक्तः स तु ततो भरद्वाजेन धीमता ।
प्रत्युवाच भरद्वाजं भरतो भ्रातृवत्सलः ॥ २.११३.८ ॥

ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭରଦ୍ୱାଜ ଏପରି କହିବାରୁ ଭ୍ରାତୃବତ୍ସଳ ଭରତ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

2.113.9

स याच्यमानो गुरुणा मया च दृढविक्रमः ।
राघवः परमप्रीतो वसिष्ठं वाक्यमब्रवीत् ॥ २.११३.९ ॥

ଗୁରୁ ଓ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଅନୁରୋଧ ହୋଇ ଦୃଢ଼ପରାକ୍ରମୀ ରାଘବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ।

2.113.10

पितुः प्रतिज्ञां तामेव पालयिष्यामि तत्त्वतः ।
चतुर्दश हि वर्षाणि या प्रतिज्ञा पितुर्मम ॥ २.११३.१० ॥

ମୋ ପିତାଙ୍କ ସେହି ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ମୁଁ ପ୍ରକୃତରେ ପାଳନ କରିବି; ତାହା ଚଉଦ ବର୍ଷର ମୋ ପିତାଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା।

2.113.11

एवमुक्तो महाप्राज्ञो वसिष्ठः प्रत्युवाच ह ।
वाक्यज्ञो वाक्यकुशलं राघवं वचनं महत् ॥ २.११३.११ ॥

ଏପରି କହିବାରୁ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ବଶିଷ୍ଠ ବାକ୍ୟଜ୍ଞ ଓ ବାକ୍ୟକୁଶଳ ରାଘବଙ୍କୁ ଏହି ମହତ୍ ବଚନ କହିଲେ।

2.113.12

एते प्रयच्छ संहृष्टः पादुके हेमभूषिते ।
अयोध्यायां महाप्राज्ञ योगक्षेमकरे तव ॥ २.११३.१२ ॥

ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଏହି ଦୁଇ ପାଦୁକା ଦିଅ; ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ଏମାନେ ତୁମର ଯୋଗକ୍ଷେମ ରକ୍ଷା କରିବେ।

2.113.13

एवमुक्तो वसिष्ठेन राघवः प्राङ्मुखः स्थितः ।
पादुके अधिरुह्यैते मम राज्याय वै ददौ ॥ २.११३.१३ ॥

ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଏପରି କହିବାରୁ ରାଘବ ପୂର୍ବମୁଖୀ ହୋଇ ଠିଆ ହେଲେ; ଏହି ପାଦୁକା ଉପରେ ଚଢ଼ି ସେ ମୋ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ସେଗୁଡ଼ିକ ଦେଲେ।

2.113.14

निवृत्तो ऽहमनुज्ञातो रामेण सुमहात्मना ।
अयोध्यामेव गच्छामि गृहीत्वा पादुके शुभे ॥ २.११३.१४ ॥

ମହାତ୍ମା ରାମଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ମୁଁ ଫେରିଛି; ଏହି ଶୁଭ ପାଦୁକା ନେଇ ମୁଁ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ହିଁ ଯାଉଛି।

2.113.15

एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं भरतस्य महात्मनः ।
भरद्वाजः शुभतरं मुनिर्वाक्यमुवाच तम् ॥ २.११३.१५ ॥

ମହାତ୍ମା ଭରତଙ୍କର ଏହି ଶୁଭ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ମୁନି ଭରଦ୍ୱାଜ ତାଙ୍କୁ ଅଧିକ ଶୁଭ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

2.113.16

नैतच्चित्रं नरव्याघ्र शीलवृत्तवतां वर ।
यदार्यं त्वयि तिष्ठेत्तु निम्ने सृष्टमिवोदकम् ॥ २.११३.१६ ॥

ହେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର, ଶୀଳ ଓ ଆଚରଣବାନ୍ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ଆର୍ଯଭାବ ରହିବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ; ନିମ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଢଳାଯାଇଥିବା ଜଳ ଯେପରି ରହେ।

2.113.17

अमृतः स महाबाहुः पिता दशरथस्तव ।
यस्य त्वमीदृशः पुत्रो धर्मज्ञो धर्मवत्सलः ॥ २.११३.१७ ॥

ତୁମ ପିତା, ମହାବାହୁ ଦଶରଥ, ଅମର; ଯାହାଙ୍କର ତୁମ ପରି ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ଧର୍ମପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର ଅଛନ୍ତି।

2.113.18

तमृषिं तु महात्मानमुक्तवाक्यं कृताञ्जलिः ।
आमतन्त्रयितुमारेभे चरणावुपगृह्य च ॥ २.११३.१८ ॥

ସେହି ମହାତ୍ମା ଋଷିଙ୍କୁ, ଯିଏ କଥା ସାରିଥିଲେ, ହାତ ଯୋଡ଼ି ଭରତ ବିଦାୟ ମାଗିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ ଏବଂ ସେ'ଙ୍କର ଚରଣ ଧରିଲେ।

2.113.19

ततः प्रदक्षिणं कृत्वा भरद्वाजं पुनःपुनः ।
भरतस्तु ययौ श्रीमानयोध्यां सह मन्त्रिभिः ॥ २.११३.१९ ॥

ତା'ପରେ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଶ୍ରୀମାନ ଭରତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଗଲେ।

2.113.20

यानैश्च शकटैश्चैव हयैर्नागैश्च सा चमूः ।
पुनर्निवृत्ता विस्तीर्णा भरतस्यानुयायिनी ॥ २.११३.२० ॥

ରଥ, ଗାଡ଼ି, ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀ ସହିତ ଭରତଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ସେହି ବିଶାଳ ସେନା ପୁଣି ଫେରିଲା।

2.113.21

ततस्ते यमुनां दिव्यां नदीं तीर्त्वोर्मिमालिनीम् ।
ददृशुस्तां पुनः सर्वे गङ्गां शुभजलां नदीम् ॥ २.११३.२१ ॥

ତା'ପରେ ସେମାନେ ଢେଉର ମାଳାରେ ସଜ୍ଜିତ ଦିବ୍ୟ ଯମୁନା ନଦୀ ପାର ହେଲେ; ସମସ୍ତେ ପୁଣି ଶୁଭଜଳା ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ଦେଖିଲେ।

2.113.22

तां रम्यजलसम्पूर्णां सन्तीर्य सहबान्धवः ।
शृङ्गिबेरपुरं रम्यं प्रविवेश ससैनिकः ॥ २.११३.२२ ॥

ରମଣୀୟ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ନଦୀ ପାର ହୋଇ ବନ୍ଧୁ ଓ ସୈନ୍ୟ ସହିତ ସେ ସୁନ୍ଦର ଶୃଙ୍ଗିବେରପୁରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

2.113.23

शृङ्गिबेरपुराद्भूयस्त्वयोध्यां संददर्श ह ॥ २.११३.२३ ॥

ଶୃଙ୍ଗିବେରପୁରରୁ ସେ ପୁଣି ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଦେଖିଲେ।

2.113.24

अयोध्यां च ततो दृष्ट्वा पित्रा भ्रात्रा विवर्जिताम् ।
भरतो दुःखसन्तप्तः सारथिं चेदमब्रवीत् ॥ २.११३.२४ ॥

ପିତା ଓ ଭାଇଙ୍କ ବିହୀନ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଦେଖି ଦୁଃଖରେ ସନ୍ତପ୍ତ ଭରତ ସାରଥିକୁ ଏହା କହିଲେ।

2.113.25

सारथे पश्य विध्वस्ता सायोध्या न प्रकाशते ।
निराकारा निरानन्दा दीना प्रतिहतस्वरा ॥ २.११३.२५ ॥

ହେ ସାରଥି, ଦେଖ, ଧ୍ୱଂସପ୍ରାପ୍ତ ସେହି ଅଯୋଧ୍ୟା ଆଉ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉନାହିଁ। ସେ ରୂପହୀନା, ଆନନ୍ଦହୀନା, ଦୀନା ଓ ସ୍ୱରହୀନା ହୋଇଯାଇଛି।