വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.113
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.113.1
ततः शिरसि कृत्वा तु पादुके भरतस्तदा ।
आरुरोह रथं हृष्टः शत्रुघ्नेन समन्वितः ॥ २.११३.१ ॥
അപ്പോൾ ഭരതൻ ആ പാദുകങ്ങൾ തലയിൽ വെച്ച്, സന്തോഷത്തോടെ ശത്രുഘ്നനോടൊപ്പം രഥത്തിൽ കയറി.
2.113.2
वसिष्ऺठो वामदेवश्च जाबालिश्च दृढव्रतः ।
अग्रतः प्रययुः सर्वे मन्त्रिणो मन्त्रपूजिताः ॥ २.११३.२ ॥
വസിഷ്ഠനും വാമദേവനും ദൃഢവ്രതനായ ജാബാലിയും, മന്ത്രാലോചനയാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട എല്ലാ മന്ത്രിമാരും മുന്നിൽ നടന്നു.
2.113.3
मन्दाकिनीं नदीं रम्यां प्राङ्मुखास्ते ययुस्तदा ।
प्रदक्षिणं च कुर्वाणाश्चित्रकूटं महागिरिम् ॥ २.११३.३ ॥
അപ്പോൾ അവർ കിഴക്കോട്ടു മുഖം തിരിച്ച് മനോഹരമായ മന്ദാകിനി നദിയിലേക്ക് പോയി; മഹാപർവതമായ ചിത്രകൂടത്തെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തുകൊണ്ടു നടന്നു.
2.113.4
पश्यन् धातुसहस्राणि रम्याणि विविधानि च ।
प्रययौ तस्य पार्श्वेन ससैन्यो भरतस्तदा ॥ २.११३.४ ॥
പലതരം മനോഹരമായ ആയിരക്കണക്കിന് ധാതുവർണ്ണങ്ങൾ കണ്ടുകൊണ്ട്, അപ്പോൾ ഭരതൻ സൈന്യത്തോടൊപ്പം ആ പർവതത്തിന്റെ പാർശ്വത്തിലൂടെ നടന്നു.
2.113.5
अदूराच्चित्रकूटस्य ददर्श भरतस्तदा ।
आश्रमं यत्र स मुनिर्भरद्वाजः कृतालयः ॥ २.११३.५ ॥
ചിത്രകൂടത്തിന് അടുത്തായി, ഭരദ്വാജ മുനി താമസിച്ചിരുന്ന ആശ്രമം ഭരതൻ അപ്പോൾ കണ്ടു.
2.113.6
स तमाश्रममागम्य भरद्वाजस्य बुद्धिमान् ।
अवतीर्य रथात् पादौ ववन्दे भरतस्तदा ॥ २.११३.६ ॥
ബുദ്ധിമാനായ ഭരതൻ ആ ആശ്രമത്തിലെത്തി, രഥത്തിൽ നിന്നിറങ്ങി, ഭരദ്വാജന്റെ പാദങ്ങളിൽ വന്ദിച്ചു.
2.113.7
ततो हृष्टो भरद्वाजो भरतं वाक्यमब्रवीत् ।
अपि कृत्यं कृतं तात रामेण च समागतम् ॥ २.११३.७ ॥
അപ്പോൾ സന്തുഷ്ടനായ ഭരദ്വാജൻ ഭരതനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു - പ്രിയ പുത്രാ, നിന്റെ കർത്തവ്യം നിറവേറിയോ? രാമനെ നീ കണ്ടുമുട്ടിയോ?
2.113.8
एवमुक्तः स तु ततो भरद्वाजेन धीमता ।
प्रत्युवाच भरद्वाजं भरतो भ्रातृवत्सलः ॥ २.११३.८ ॥
ബുദ്ധിമാനായ ഭരദ്വാജൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, സഹോദരസ്നേഹമുള്ള ഭരതൻ ഭരദ്വാജനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
2.113.9
स याच्यमानो गुरुणा मया च दृढविक्रमः ।
राघवः परमप्रीतो वसिष्ठं वाक्यमब्रवीत् ॥ २.११३.९ ॥
ഗുരുവും ഞാനും അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ, ഉറച്ച വിക്രമശാലിയായ രാഘവൻ അത്യധികം സന്തോഷിച്ച് വസിഷ്ഠനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
2.113.10
पितुः प्रतिज्ञां तामेव पालयिष्यामि तत्त्वतः ।
चतुर्दश हि वर्षाणि या प्रतिज्ञा पितुर्मम ॥ २.११३.१० ॥
എന്റെ പിതാവിന്റെ ആ പ്രതിജ്ഞ ഞാൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ പാലിക്കും; അത് പതിന്നാലു വർഷത്തേക്കുള്ള എന്റെ പിതാവിന്റെ പ്രതിജ്ഞയാണ്.
2.113.11
एवमुक्तो महाप्राज्ञो वसिष्ठः प्रत्युवाच ह ।
वाक्यज्ञो वाक्यकुशलं राघवं वचनं महत् ॥ २.११३.११ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ മഹാപ്രാജ്ഞനായ വസിഷ്ഠൻ വാക്കറിഞ്ഞവനും വാക്ചാതുര്യമുള്ളവനുമായ രാഘവനോട് ഈ മഹത്തായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.113.12
एते प्रयच्छ संहृष्टः पादुके हेमभूषिते ।
अयोध्यायां महाप्राज्ञ योगक्षेमकरे तव ॥ २.११३.१२ ॥
മഹാപ്രാജ്ഞാ, സന്തോഷത്തോടെ സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ഈ രണ്ടു പാദുകങ്ങൾ നൽകൂ; അയോധ്യയിൽ അവ നിന്റെ യോഗക്ഷേമം ഉറപ്പാക്കും.
2.113.13
एवमुक्तो वसिष्ठेन राघवः प्राङ्मुखः स्थितः ।
पादुके अधिरुह्यैते मम राज्याय वै ददौ ॥ २.११३.१३ ॥
വസിഷ്ഠൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ രാഘവൻ കിഴക്കോട്ടു മുഖമാക്കി നിന്നു; ഈ പാദുകങ്ങളിൽ കയറി, എന്റെ രാജ്യത്തിനായി അവ നൽകി.
2.113.14
निवृत्तो ऽहमनुज्ञातो रामेण सुमहात्मना ।
अयोध्यामेव गच्छामि गृहीत्वा पादुके शुभे ॥ २.११३.१४ ॥
മഹാത്മാവായ രാമന്റെ അനുവാദം ലഭിച്ച് ഞാൻ മടങ്ങി; ഈ ശുഭമായ പാദുകങ്ങൾ എടുത്ത് ഞാൻ അയോധ്യയിലേക്കു തന്നെ പോകുന്നു.
2.113.15
एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं भरतस्य महात्मनः ।
भरद्वाजः शुभतरं मुनिर्वाक्यमुवाच तम् ॥ २.११३.१५ ॥
മഹാത്മാവായ ഭരതന്റെ ഈ ശുഭവാക്യം കേട്ട് മുനി ഭരദ്വാജൻ അദ്ദേഹത്തോട് അതിലേറെ ശുഭമായ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
2.113.16
नैतच्चित्रं नरव्याघ्र शीलवृत्तवतां वर ।
यदार्यं त्वयि तिष्ठेत्तु निम्ने सृष्टमिवोदकम् ॥ २.११३.१६ ॥
നരവ്യാഘ്രാ, ശീലവും വൃത്തവുമുള്ളവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ! നിന്നിൽ ആര്യഭാവം നിലനിൽക്കുന്നത് അത്ഭുതമല്ല; താഴ്ന്ന സ്ഥലത്ത് ഒഴിച്ച വെള്ളം നിലനിൽക്കുന്നതുപോലെ.
2.113.17
अमृतः स महाबाहुः पिता दशरथस्तव ।
यस्य त्वमीदृशः पुत्रो धर्मज्ञो धर्मवत्सलः ॥ २.११३.१७ ॥
നിന്റെ പിതാവായ മഹാബാഹുവായ ദശരഥൻ അമൃതനാണ്; നിന്നെപ്പോലെ ധർമ്മജ്ഞനും ധർമ്മപ്രിയനുമായ പുത്രൻ അദ്ദേഹത്തിനുണ്ട്.
2.113.18
तमृषिं तु महात्मानमुक्तवाक्यं कृताञ्जलिः ।
आमतन्त्रयितुमारेभे चरणावुपगृह्य च ॥ २.११३.१८ ॥
വാക്കുകൾ പറഞ്ഞുതീർത്ത ആ മഹാത്മാവായ ഋഷിയോട്, കൈകൂപ്പിയ ഭരതൻ യാത്ര ചോദിക്കാൻ തുടങ്ങി അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാദങ്ങൾ പിടിച്ചു.
2.113.19
ततः प्रदक्षिणं कृत्वा भरद्वाजं पुनःपुनः ।
भरतस्तु ययौ श्रीमानयोध्यां सह मन्त्रिभिः ॥ २.११३.१९ ॥
പിന്നീട് ഭരദ്വാജനെ വീണ്ടുംവീണ്ടും പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, ശ്രീമാനായ ഭരതൻ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം അയോധ്യയിലേക്ക് പോയി.
2.113.20
यानैश्च शकटैश्चैव हयैर्नागैश्च सा चमूः ।
पुनर्निवृत्ता विस्तीर्णा भरतस्यानुयायिनी ॥ २.११३.२० ॥
രഥങ്ങളും വണ്ടികളും കുതിരകളും ആനകളുമായി ഭരതനെ അനുഗമിച്ചിരുന്ന ആ വിപുലമായ സൈന്യം വീണ്ടും മടങ്ങി.
2.113.21
ततस्ते यमुनां दिव्यां नदीं तीर्त्वोर्मिमालिनीम् ।
ददृशुस्तां पुनः सर्वे गङ्गां शुभजलां नदीम् ॥ २.११३.२१ ॥
പിന്നീട് അവർ തിരമാലമാലകളണിഞ്ഞ ദിവ്യയായ യമുനാനദി കടന്നു; എല്ലാവരും ശുഭജലമുള്ള ഗംഗാനദി വീണ്ടും കണ്ടു.
2.113.22
तां रम्यजलसम्पूर्णां सन्तीर्य सहबान्धवः ।
शृङ्गिबेरपुरं रम्यं प्रविवेश ससैनिकः ॥ २.११३.२२ ॥
മനോഹരജലം നിറഞ്ഞ ആ നദി കടന്ന് ബന്ധുക്കളോടും സൈനികരോടുമൊപ്പം മനോഹരമായ ശൃംഗിബേരപുരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
2.113.23
शृङ्गिबेरपुराद्भूयस्त्वयोध्यां संददर्श ह ॥ २.११३.२३ ॥
പിന്നീട് ശൃംഗിബേരപുരത്തുനിന്ന് അവൻ അയോധ്യയെ കണ്ടു.
2.113.24
अयोध्यां च ततो दृष्ट्वा पित्रा भ्रात्रा विवर्जिताम् ।
भरतो दुःखसन्तप्तः सारथिं चेदमब्रवीत् ॥ २.११३.२४ ॥
പിതാവും സഹോദരനും ഇല്ലാത്ത അയോധ്യയെ കണ്ട് ദുഃഖം കൊണ്ട് തപിച്ച ഭരതൻ സാരഥിയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
2.113.25
सारथे पश्य विध्वस्ता सायोध्या न प्रकाशते ।
निराकारा निरानन्दा दीना प्रतिहतस्वरा ॥ २.११३.२५ ॥
സാരഥേ, നോക്കൂ, തകർന്നുപോയ അയോധ്യ ഇപ്പോൾ പ്രകാശിക്കുന്നില്ല. രൂപം നഷ്ടപ്പെട്ടും ആനന്ദമില്ലാതെയും ദീനമായും സ്വരം അടഞ്ഞുപോയും അത് മാറിയിരിക്കുന്നു.