వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 2.113
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.113.1
ततः शिरसि कृत्वा तु पादुके भरतस्तदा ।
आरुरोह रथं हृष्टः शत्रुघ्नेन समन्वितः ॥ २.११३.१ ॥
అప్పుడు భరతుడు ఆ పాదుకలను శిరస్సుపై ధరించి, సంతోషంతో శత్రుఘ్నునితో కలిసి రథం ఎక్కాడు.
2.113.2
वसिष्ऺठो वामदेवश्च जाबालिश्च दृढव्रतः ।
अग्रतः प्रययुः सर्वे मन्त्रिणो मन्त्रपूजिताः ॥ २.११३.२ ॥
వసిష్ఠుడు, వామదేవుడు, దృఢవ్రతుడైన జాబాలి, మంత్రాలోచనలతో గౌరవింపబడిన మంత్రులందరూ ముందుకు వెళ్ళారు.
2.113.3
मन्दाकिनीं नदीं रम्यां प्राङ्मुखास्ते ययुस्तदा ।
प्रदक्षिणं च कुर्वाणाश्चित्रकूटं महागिरिम् ॥ २.११३.३ ॥
అప్పుడు వారు తూర్పు ముఖంగా రమణీయమైన మందాకినీ నదికి వెళ్ళారు; మహాపర్వతమైన చిత్రకూటాన్ని ప్రదక్షిణం చేస్తూ సాగారు.
2.113.4
पश्यन् धातुसहस्राणि रम्याणि विविधानि च ।
प्रययौ तस्य पार्श्वेन ससैन्यो भरतस्तदा ॥ २.११३.४ ॥
అనేక రకాల రమణీయమైన వేలాది ధాతువర్ణాలను చూస్తూ, అప్పుడు భరతుడు సైన్యంతో ఆ పర్వతపు ప్రక్కనుండి వెళ్ళాడు.
2.113.5
अदूराच्चित्रकूटस्य ददर्श भरतस्तदा ।
आश्रमं यत्र स मुनिर्भरद्वाजः कृतालयः ॥ २.११३.५ ॥
చిత్రకూటానికి దూరంలో లేని చోట, అప్పుడు భరతుడు భరద్వాజ మునీంద్రుడు నివసించే ఆశ్రమాన్ని చూశాడు.
2.113.6
स तमाश्रममागम्य भरद्वाजस्य बुद्धिमान् ।
अवतीर्य रथात् पादौ ववन्दे भरतस्तदा ॥ २.११३.६ ॥
బుద్ధిమంతుడైన భరతుడు ఆ ఆశ్రమానికి చేరుకుని, రథం నుండి దిగి, భరద్వాజుని పాదాలకు నమస్కరించాడు.
2.113.7
ततो हृष्टो भरद्वाजो भरतं वाक्यमब्रवीत् ।
अपि कृत्यं कृतं तात रामेण च समागतम् ॥ २.११३.७ ॥
అప్పుడు సంతోషించిన భరద్వాజుడు భరతునితో ఇలా అన్నాడు - ప్రియ పుత్రా, నీ కార్యం నెరవేరిందా? రామునితో నీకు కలయిక జరిగిందా?
2.113.8
एवमुक्तः स तु ततो भरद्वाजेन धीमता ।
प्रत्युवाच भरद्वाजं भरतो भ्रातृवत्सलः ॥ २.११३.८ ॥
బుద్ధిమంతుడైన భరద్వాజుడు ఇలా అడగగా, సోదరప్రేమగల భరతుడు భరద్వాజునికి సమాధానమిచ్చాడు.
2.113.9
स याच्यमानो गुरुणा मया च दृढविक्रमः ।
राघवः परमप्रीतो वसिष्ठं वाक्यमब्रवीत् ॥ २.११३.९ ॥
గురువు, నేను అభ్యర్థించగా, దృఢ పరాక్రమశాలి రాఘవుడు మిక్కిలి సంతోషించి వసిష్ఠునితో ఇలా అన్నాడు.
2.113.10
पितुः प्रतिज्ञां तामेव पालयिष्यामि तत्त्वतः ।
चतुर्दश हि वर्षाणि या प्रतिज्ञा पितुर्मम ॥ २.११३.१० ॥
నా తండ్రి చేసిన ఆ ప్రతిజ్ఞను నేను నిజంగా పాటిస్తాను; అది పద్నాలుగు సంవత్సరాల నా తండ్రి ప్రతిజ్ఞ.
2.113.11
एवमुक्तो महाप्राज्ञो वसिष्ठः प्रत्युवाच ह ।
वाक्यज्ञो वाक्यकुशलं राघवं वचनं महत् ॥ २.११३.११ ॥
ఇలా అనగా, మహాప్రాజ్ఞుడైన వసిష్ఠుడు వాక్కుల్లో నిపుణుడైన, వాక్చాతుర్యం గల రాఘవునితో ఈ గొప్ప మాటలను పలికాడు.
2.113.12
एते प्रयच्छ संहृष्टः पादुके हेमभूषिते ।
अयोध्यायां महाप्राज्ञ योगक्षेमकरे तव ॥ २.११३.१२ ॥
మహాప్రాజ్ఞా, సంతోషంగా బంగారంతో అలంకరించిన ఈ రెండు పాదుకలను ఇవ్వు; అయోధ్యలో అవి నీ యోగక్షేమాలను కాపాడతాయి.
2.113.13
एवमुक्तो वसिष्ठेन राघवः प्राङ्मुखः स्थितः ।
पादुके अधिरुह्यैते मम राज्याय वै ददौ ॥ २.११३.१३ ॥
వసిష్ఠుడు ఇలా చెప్పగా, రాఘవుడు తూర్పు ముఖంగా నిలిచాడు; ఈ పాదుకలపై అడుగు పెట్టి వాటిని నా రాజ్యం కోసం ఇచ్చాడు.
2.113.14
निवृत्तो ऽहमनुज्ञातो रामेण सुमहात्मना ।
अयोध्यामेव गच्छामि गृहीत्वा पादुके शुभे ॥ २.११३.१४ ॥
మహాత్ముడైన రాముని అనుమతి పొంది నేను తిరిగి వచ్చాను; ఈ శుభప్రదమైన పాదుకలను తీసుకుని నేను అయోధ్యకే వెళ్తున్నాను.
2.113.15
एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं भरतस्य महात्मनः ।
भरद्वाजः शुभतरं मुनिर्वाक्यमुवाच तम् ॥ २.११३.१५ ॥
మహాత్ముడైన భరతుని ఈ శుభవాక్యాన్ని విని, ముని భరద్వాజుడు అతనికి మరింత శుభవాక్యాన్ని పలికాడు.
2.113.16
नैतच्चित्रं नरव्याघ्र शीलवृत्तवतां वर ।
यदार्यं त्वयि तिष्ठेत्तु निम्ने सृष्टमिवोदकम् ॥ २.११३.१६ ॥
నరవ్యాఘ్రా, శీలవృత్తులు గలవారిలో శ్రేష్ఠుడా! నీలో ఆర్యభావం నిలిచి ఉండటం ఆశ్చర్యం కాదు; పల్లంలో పోసిన నీరు నిలిచినట్లే.
2.113.17
अमृतः स महाबाहुः पिता दशरथस्तव ।
यस्य त्वमीदृशः पुत्रो धर्मज्ञो धर्मवत्सलः ॥ २.११३.१७ ॥
నీ తండ్రి, మహాబాహుడైన దశరథుడు, అమరుడు; ధర్మజ్ఞుడు, ధర్మప్రియుడైన నీలాంటి కుమారుడు ఆయనకు ఉన్నాడు.
2.113.18
तमृषिं तु महात्मानमुक्तवाक्यं कृताञ्जलिः ।
आमतन्त्रयितुमारेभे चरणावुपगृह्य च ॥ २.११३.१८ ॥
తన మాట ముగించిన ఆ మహాత్మా ఋషితో, చేతులు జోడించి భరతుడు వీడ్కోలు చెప్పడం ప్రారంభించి, అతని పాదాలను పట్టుకున్నాడు.
2.113.19
ततः प्रदक्षिणं कृत्वा भरद्वाजं पुनःपुनः ।
भरतस्तु ययौ श्रीमानयोध्यां सह मन्त्रिभिः ॥ २.११३.१९ ॥
అప్పుడు భరద్వాజుని మళ్ళీ మళ్ళీ ప్రదక్షిణం చేసి, శ్రీమంతుడైన భరతుడు మంత్రులతో కలిసి అయోధ్యకు వెళ్ళాడు.
2.113.20
यानैश्च शकटैश्चैव हयैर्नागैश्च सा चमूः ।
पुनर्निवृत्ता विस्तीर्णा भरतस्यानुयायिनी ॥ २.११३.२० ॥
బండ్లు, శకటాలు, గుర్రాలు, ఏనుగులతో భరతుని అనుసరించిన ఆ విశాలమైన సైన్యం మళ్ళీ వెనుదిరిగింది.
2.113.21
ततस्ते यमुनां दिव्यां नदीं तीर्त्वोर्मिमालिनीम् ।
ददृशुस्तां पुनः सर्वे गङ्गां शुभजलां नदीम् ॥ २.११३.२१ ॥
అప్పుడు వారు అలల మాలలతో అలంకరించబడిన దివ్యమైన యమునా నదిని దాటారు; అందరూ శుభజలాలు గల గంగా నదిని మళ్ళీ చూశారు.
2.113.22
तां रम्यजलसम्पूर्णां सन्तीर्य सहबान्धवः ।
शृङ्गिबेरपुरं रम्यं प्रविवेश ससैनिकः ॥ २.११३.२२ ॥
రమ్యమైన జలాలతో నిండిన ఆ నదిని దాటి, బంధువులతో, సైనికులతో కలిసి అందమైన శృంగిబేరపురంలో ప్రవేశించాడు.
2.113.23
शृङ्गिबेरपुराद्भूयस्त्वयोध्यां संददर्श ह ॥ २.११३.२३ ॥
మళ్ళీ శృంగిబేరపురం నుండి అతడు అయోధ్యను చూశాడు.
2.113.24
अयोध्यां च ततो दृष्ट्वा पित्रा भ्रात्रा विवर्जिताम् ।
भरतो दुःखसन्तप्तः सारथिं चेदमब्रवीत् ॥ २.११३.२४ ॥
తండ్రి, సోదరుడు లేని అయోధ్యను చూసి, దుఃఖంతో తపించిన భరతుడు సారథితో ఇలా అన్నాడు.
2.113.25
सारथे पश्य विध्वस्ता सायोध्या न प्रकाशते ।
निराकारा निरानन्दा दीना प्रतिहतस्वरा ॥ २.११३.२५ ॥
సారథీ, చూడు, ధ్వంసమైన ఆ అయోధ్య ఇప్పుడు ప్రకాశించడం లేదు. అది రూపం కోల్పోయి, ఆనందం లేక, దీనంగా, స్వరం అడుగంటినదిగా మారింది.